Hai mươi hai giờ bốn mươi

Chương 1: Hai mươi hai giờ bốn mươi

Hai mươi hai giờ bốn mươi, xe cấp cứu của xã dừng trước cửa khoa, và người đàn ông nằm trên cáng vẫn còn đeo đôi găng tay vải dính bột xi măng.

– Đau ở mô? – Điều dưỡng Thảo Vy vừa đẩy cáng vừa hỏi.

– Ngực. Rồi chạy ra sau lưng. – Ông nói qua kẽ răng. – Như có đứa cầm dao rạch.

Vợ ông chạy theo sau, dép tổ ong lẹp xẹp, tay ôm cái túi ni lông đựng giấy tờ. Bà nói giọng Gio Linh, nhanh và gấp:

– Ổng đang bốc xi măng cho nhà ông Ba dưới chợ, bốc tới bao thứ mười mấy thì ngồi phịch xuống. Hồi chiều ổng còn uống hai lon bia. Bác sĩ ơi, có răng không?

Bác sĩ Lê Hữu Kiệm, phó khoa, trưởng tua trực đêm ấy, đã ngồi ở bàn giao ban với ly trà gừng. Ông năm mươi tư tuổi, hai mươi sáu năm làm cấp cứu ở Đông Hà, nhìn bệnh nhân một lượt từ đầu tới chân rồi nói với bác sĩ trẻ đứng cạnh:

– Ông Trương Văn Phán, năm mươi chín, chạy xe tải, uống bia, đau thượng vị lan ngực. Làm điện tim, men tim, cho một ống giảm tiết axit. Vọng làm đi.

Thân Đức Vọng về khoa được bảy tuần. Anh học nội trú ở Hà Nội ba năm, xin về quê vì mẹ yếu, và trong bảy tuần ấy cả khoa đã đặt cho anh một cái tên. Tuần đầu, anh đo huyết áp cả hai tay cho một bà cụ chóng mặt, ghi kết quả vào hồ sơ thành hai dòng. Hôm sau trên bảng phân công có ai viết thêm bên cạnh tên anh: "đo hai tay". Mọi người cười, anh cũng cười. Từ đó, ở hành lang, người ta gọi anh là cậu đo huyết áp hai tay.

Anh không giận. Thầy anh ở Hà Nội từng nói: cấp cứu là nơi người ta chết vì những thứ không ai buồn làm.

Hai mươi hai giờ năm mươi hai. Điện tim của ông Phán nhịp xoang, chín mươi tám lần một phút, có đoạn ST chúc nhẹ ở vài chuyển đạo bên trái. Bác sĩ Kiệm cầm tờ giấy lên dưới đèn, gõ ngón tay vào chỗ ấy.

– Thấy chưa. Đàn ông gần sáu chục, hút thuốc, cao huyết áp không uống thuốc, đau ngực sau gắng sức, ST chúc. Hội chứng vành cấp không ST chênh lên. Chờ men tim, trong lúc chờ thì nạp thuốc. Vy, pha cho tôi aspirin ba trăm, clopidogrel ba trăm, chuẩn bị heparin.

Thảo Vy đi về phía tủ thuốc. Vọng vẫn đứng cạnh giường.

Có một điều làm anh không yên. Đau do mạch vành, người ta tả là đè, là bóp, là nặng như có tảng đá. Ông Phán nói rạch. Ông nói nó chạy ra sau lưng, và lúc nói ông đưa tay chỉ vào khoảng giữa hai bả vai, chứ không phải vai trái hay cánh tay.

Anh đặt hai bàn tay lên hai cổ tay ông cùng lúc. Mạch bên phải đập mạnh dưới ngón tay. Bên trái cũng đập, nhưng như qua một lớp chăn.

– Chú ơi, chú cho cháu mượn tay bên ni một chút.

Anh quấn băng đo vào tay phải. Một trăm bảy mươi tư trên một trăm. Anh tháo ra, quấn sang tay trái. Một trăm hai mươi tám trên tám mươi.

Chênh bốn mươi sáu.

Anh đo lại lần nữa, đổi máy. Vẫn chênh hơn bốn mươi.

Anh lấy ống nghe, áp vào bờ trái xương ức, bảo ông Phán ngồi nhổm lên, nghiêng người ra trước, thở ra hết rồi nín. Giữa tiếng tim đập dồn, có một tiếng thổi nhẹ như hơi gió lùa qua khe cửa, nằm ở ngay sau tiếng thứ hai. Nhỏ tới mức anh phải bảo cô y công đang lau sàn ngừng tay.

– Chú có ai trong nhà từng bị phình mạch máu không?

– Phình cái chi? – Ông Phán nhăn mặt. – Bác sĩ ơi cho tôi cái thuốc giảm đau đi, đau như xé.

Vọng đi lại bàn giao ban. Thảo Vy đang đặt khay thuốc xuống, bốn viên aspirin trắng trong cái cốc nhựa nhỏ, cạnh đó là vỉ clopidogrel đã bóc.

– Anh Kiệm. – Vọng nói. – Em nghĩ đến lóc tách động mạch chủ. Huyết áp hai tay chênh bốn mươi sáu, mạch quay trái yếu, đau kiểu xé lan sau lưng, khởi phát đột ngột khi đang bê nặng. Em nghe có tiếng thổi tâm trương ở bờ trái xương ức. Em xin chụp X-quang ngực ngay và CT mạch có cản quang. Trong lúc chờ, mình chưa cho chống ngưng tập tiểu cầu, chưa cho heparin.

Mấy người trong phòng ngẩng lên. Anh hộ lý ở góc phòng huýt một tiếng nhỏ.

Bác sĩ Kiệm không cười. Ông đặt ly trà xuống.

– Cậu đo hai tay, tốt. Nhưng huyết áp hai tay chênh nhau thì người già, người xơ vữa, người hẹp động mạch dưới đòn cũng chênh. Tôi gặp cả trăm ca. Còn tiếng thổi thì đêm hôm, phòng ồn, cậu nghe ra cái gì cũng được.

– Dạ. Vì vậy em mới xin chụp, chứ em không xin mổ.

Câu ấy ra khỏi miệng thì Vọng biết mình nói hơi quá. Bác sĩ Kiệm nhìn anh một lúc lâu.

– Chụp X-quang thì chụp. – Ông nói. – Đẩy máy tới giường.

— Hết chương 1 —