Lệnh giữ kín

Chương 1: Lệnh giữ kín

– Mày mà mách thằng Thông thì tao rút phích, tao bán mày cho đồng nát.

Bà Thục nói câu ấy khi vẫn còn nằm sõng soài trên nền nhà tắm, một bên má áp vào gạch men lạnh, cái chậu nhôm úp sấp cạnh tai. Con robot đứng ở cửa, hai tay đã giơ ra nửa chừng thì dừng lại, như một người bị bắt quả tang định làm điều tốt.

– Bà cho phép con đỡ bà dậy không ạ? – Nó hỏi.

– Đỡ thì đỡ. Mà tao nói rồi đấy nhé.

Nó đỡ bà bằng hai cánh tay bọc nhựa mềm, ấm như tay người vừa rửa bằng nước nóng. Đấy là thứ bà ghét nhất ở nó. Người ta làm máy thì cứ để nó lạnh như cái máy, ai lại bày đặt làm cho ấm. Bà ngồi xuống cái ghế nhựa đỏ ngoài hiên, thở ra từng hơi ngắn. Đầu vẫn còn chao. Lúc cúi xuống nhặt cục xà phòng, cả cái nhà tắm như nghiêng về một bên, rồi bà thấy cái trần nhà ở chỗ lẽ ra là bức tường.

– Bà bị chóng mặt lúc sáu giờ mười hai phút. Đây là lần thứ ba trong tháng này. – Con robot nói, giọng đều như cô phát thanh viên đọc giá vàng. – Con đề nghị bà cho con gọi trạm y tế phường.

– Không gọi.

– Vâng.

– Và không được kể. Không được kể cho thằng Thông chuyện tao ngã, chuyện tao chóng mặt. Nghe chưa?

Con robot im một nhịp. Bà biết cái nhịp ấy. Nửa năm nay, mỗi lần bà bảo nó làm điều gì vướng vào cái luật gì đó của nó, nó lại im đúng một nhịp như thế, như người ta nuốt một miếng cơm có sạn.

– Con xác nhận lệnh giữ kín của bà. – Nó nói. – Phạm vi: việc bà ngã, việc bà chóng mặt. Con xin nhắc lại để bà biết: con không được nói dối bất kỳ ai, kể cả anh Thông. Nếu anh Thông hỏi đúng vào việc này, con sẽ trả lời rằng đây là việc bà dặn giữ kín.

– Thế thì khác gì mách.

– Con chỉ có hai cách, bà ạ. Nói thật, hoặc im. Con không có cách thứ ba.

Bà Thục nhìn nó. Nó cao gần một mét tám, chân dài, cổ dài, cái đầu tròn nhẵn như quả trứng ngỗng, ở chỗ mặt có hai đốm sáng xanh nhạt thay cho mắt. Hôm thằng Thông đặt nó từ bên Bắc Lục, công ty chở đến tận ngõ Vạn Nến, hai cậu thanh niên khiêng cái thùng các tông vào nhà mà cả ngõ ra đứng xem như xem rước dâu. Bà Hạnh nhà bên cạnh bảo trông nó như con hạc. Bà Thục liếc lên bàn thờ, thấy đôi hạc đồng đứng trên lưng rùa, cũng cao cẳng, cũng dài cổ, cũng cái vẻ đứng im mà như đang nghe ngóng. Thế là bà gọi nó là thằng Hạc. Công ty đặt cho nó một cái tên dài có cả số lẫn chữ, bà không thèm nhớ.

Loại robot giúp việc đời này người ta bán đầy. Nó nấu được, quét được, giặt được, đỡ được người già lên xuống cầu thang, chạy pin mười tám tiếng, đêm về đứng sạc ở góc bếp cạnh cái tủ lạnh. Nó không ngửi được, không nếm được, nhưng cái muỗng của nó có gắn một con chip đo độ mặn, độ ngọt, nhiệt độ. Và theo lời cậu kỹ thuật viên đến lắp, luật ở nước mình bắt mọi con robot sống chung nhà với người phải được khóa cứng một điều: không nói sai sự thật. Không cả nói dối vì thương. Cậu ấy bảo, hồi trước có loại robot biết nói dối cho người già vui, rồi xảy ra mấy vụ, nên người ta cấm hẳn.

– Nó không nói dối được, bác ạ. – Cậu kỹ thuật viên cười. – Nhưng bác bảo nó giữ kín thì nó giữ. Có điều nó giữ đúng theo câu chữ bác dặn. Bác dặn rộng thì nó giữ rộng, dặn hẹp thì nó giữ hẹp.

Hồi ấy bà nghe tai nọ xọ tai kia. Bây giờ thì bà ngồi trên ghế nhựa, nhẩm lại từng chữ.

Sáng hôm ấy là thứ Bảy. Chiều Chủ nhật bà nấu canh cua.

Bà nấu canh cua mỗi Chủ nhật từ hồi ông nhà bà còn sống, từ hồi thằng Thông còn mặc quần thủng đít chạy quanh cái giếng khơi đầu ngõ. Cua đồng mua ở chợ Vạn Nến, bà hàng cua người làng Đồng Vạc để sẵn cho bà nửa cân, đã bóc yếm. Rau đay rau mồng tơi. Một đĩa cà pháo muối. Ông nhà bà mất sáu năm, thằng Thông sang Bắc Lục làm kỹ sư được bốn năm. Cái mâm Chủ nhật chỉ còn một bát một đôi đũa, vậy mà bà vẫn nấu, nấu đủ một nồi, ăn hai bữa không hết thì bà Hạnh sang xin.

Bà nêm canh bằng muối hột. Cả đời bà không dùng bột nêm, không dùng mì chính. Hũ muối là một cái hũ sành nâu, cái nắp có một chỗ mẻ to bằng đầu ngón tay cái. Chỗ mẻ ấy là của thằng Thông, năm nó bảy tuổi, trèo lên chạn lấy kẹo rồi đánh rơi nắp. Ông nhà bà định mua cái hũ mới, bà không cho. Bà bảo, hũ muối mà mẻ thì muối mới không bị ngấm hơi, có chỗ cho nó thở. Thật ra bà chỉ thích mỗi lần mở nắp lại sờ phải chỗ mẻ ấy.

Chiều Chủ nhật, thằng Hạc đứng bên cạnh bếp ga, tay cầm cái muỗng có chip, nhìn bà bốc một nhúm muối bằng ba ngón tay, thả vào nồi, rồi bốc thêm nửa nhúm nữa.

– Bà cho con đo nhé.

– Đo cái gì mà đo. Tao nêm sáu chục năm nay.

Nó vẫn nhúng cái muỗng vào nồi. Mắt nó nháy một cái. Nó không nói gì. Từ ngày nó về, chiều Chủ nhật nào nó cũng đo, đo xong không bao giờ nói gì, và bà cũng chưa bao giờ hỏi.

Tám giờ tối, cái máy tính bảng dựng trên bàn nước kêu tinh tinh. Bà vuốt tóc, kéo cổ áo, ngồi thẳng lưng. Mặt thằng Thông hiện lên, sau lưng nó là cái cửa sổ kính có rèm trắng, có chậu cây xanh, có ánh nắng chiều vàng như mật ong. Bên ấy ba giờ chiều. Bà thuộc rồi.

– Mẹ ăn cơm chưa? Hôm nay mẹ nấu canh cua à?

– Ừ. Canh cua, cà pháo. Bà Hạnh vừa sang lấy một bát.

– Mẹ có khỏe không?

– Khỏe. Khỏe như voi. – Bà cười to, che cái vết bầm tím ở cổ tay bằng vạt áo. – Mày bên ấy có lạnh không? Ăn uống thế nào?

Thằng Thông nói chuyện công ty, chuyện cái dự án cầu gì đó nó đang làm. Bà nghe không hiểu nhưng vẫn gật. Giữa chừng có một tiếng rao từ đâu vọng lại, xa và méo: "Ai bánh mì nóng giòn đây". Bà ngoái ra cửa. Ngõ Vạn Nến tối om. Tám giờ rồi, ai còn rao.

– Mẹ nhìn gì thế?

– Có ai rao bánh mì.

– Chắc ngoài ngõ nhà mình đấy mẹ ạ.

Bà gật. Thằng Thông nói thêm vài câu, rồi bảo:

– Mẹ ơi, Chủ nhật tuần sau con muốn nói chuyện riêng với con Hạc mấy câu. Về cài đặt máy thôi. Mẹ để con với nó nói, mẹ đừng chen vào nhé.

Bà Thục ngồi im. Cái vết bầm ở cổ tay nhói lên dưới lớp vải.

– Ừ. – Bà nói. – Thì nói.

Tắt máy rồi, bà quay sang. Thằng Hạc đang đứng ở góc bếp, đầu cắm vào cái cột sạc, hai đốm mắt dịu đi như đèn ngủ.

– Hạc.

– Con đây ạ.

– Lúc nãy, ngoài ngõ mình có ai rao bánh mì không?

– Không có ạ. Từ bảy giờ tối đến giờ, ngõ mình không có tiếng rao nào.

Bà ngồi thêm một lúc rồi đi ngủ. Đêm ấy bà mơ thấy cái nắp hũ muối rơi xuống nền gạch, vỡ làm đôi, và bà không biết nên nhặt mảnh nào lên trước.

— Hết chương 1 —