Lần thi thứ nhất

Chương 1: Lần thi thứ nhất

Giám khảo đưa cho Hợi một tấm thẻ vẽ cái đồng hồ báo thức, gật đầu ra hiệu, và Hợi mở miệng nói một câu tiếng Việt.

– Chị cho em xin cái đồng hồ.

Ông giám khảo người Đức tóc bạc chớp mắt. Cô giám khảo người Việt ngồi bên cạnh cúi xuống tờ giấy, vai rung lên. Hợi nghe tai mình nóng bừng như vừa áp vào nồi luộc ghẹ.

Cô biết câu đó. Cô đã học câu đó. Cả tháng nay, sáng nào cô cũng lẩm bẩm nó trong lúc xếp cá lên mẹt ở chợ: làm ơn đưa tôi cái này, làm ơn đưa tôi cái kia, bằng tiếng Đức, chữ nào ra chữ ấy. Vậy mà ngồi trước hai người lạ trong căn phòng điều hòa mát lạnh ở Hà Nội, mấy chữ tiếng Đức chui tọt đâu mất, chỉ còn cái giọng Hải Phòng quen miệng.

Lúc bước ra khỏi phòng thi, cô ngồi xuống băng ghế dài ngoài hành lang, cạnh mấy người cũng vừa thi xong. Toàn đàn bà. Một chị người Nghệ An bế đứa con chừng một tuổi, chồng làm thợ điện ở Leipzig ba năm chưa về. Một cô bé hai mươi tuổi người Thái Bình, chồng sắp cưới làm bếp ở Berlin, cô thi lần thứ tư rồi. Một bà gần năm mươi, chồng đi từ hồi hai đứa con còn nhỏ, giờ con lớn cả, bà mới đi học tiếng để sang ở với ông những năm cuối đời. Không ai hỏi ai làm bài thế nào. Họ hỏi nhau chồng ở thành phố nào, bên ấy giờ này là mấy giờ, mùa này lạnh chưa.

– Phần nói chị bị gì? – Cô bé Thái Bình hỏi Hợi.

– Chị nói tiếng Việt với ông giám khảo.

Cả băng ghế cười rũ. Đứa bé trong lòng chị Nghệ An cũng cười theo, chẳng hiểu gì. Hợi cười theo, rồi thấy cay mắt, phải quay ra nhìn cái cây bàng ngoài cửa sổ.

Ba tuần sau có kết quả. Bốn mươi tám trên một trăm. Phải sáu mươi mới đỗ.

Hợi ba mươi mốt tuổi, bán cá ở chợ đã mười hai năm, cưới Đằng được hai năm. Đằng sang Đức từ năm hai mươi tuổi, học nghề nấu ăn rồi ở lại làm bếp chính cho một nhà hàng châu Á ở ngoại ô Hamburg. Hai năm trước anh về phép một tháng, đi ăn cưới đứa bạn thì gặp cô ở đám, cô là chị họ cô dâu, đứng rót nước mắm ra bát mà nói to nhất bàn. Ba tuần sau hai người cưới. Một tuần sau nữa anh bay. Từ đó đến giờ, chồng cô là một khuôn mặt trong cái điện thoại, lúc thì đang thái hành, lúc thì đang ngáp.

Muốn sang với chồng theo diện đoàn tụ, cô phải có chứng chỉ tiếng Đức. Trình độ thấp nhất thôi, nhưng vẫn phải thi, phải đỗ.

– Bốn mươi tám là được một nửa rồi còn gì. – Đằng nói trong điện thoại, tối hôm có điểm. Bên đó năm giờ chiều, anh mặc áo bếp trắng, đứng ở cửa sau nhà hàng, sau lưng là mấy thùng rác xanh. – Lần sau em được gấp đôi.

– Gấp đôi là chín mươi sáu. Anh học toán ở đâu đấy?

– Thì em được chín mươi sáu.

Cô bật cười. Anh có cái tài ấy, nói một câu chẳng đâu vào đâu mà làm người ta cười được.

– Ich vermisse dich. – Anh nói, như mọi lần trước khi tắt máy.

– Biết rồi. Nhớ thì về.

– Em phải nói lại bằng tiếng Đức chứ.

– Ích phe… phe gì?

– Thôi, em đi ngủ đi. Mai thi tiếp.

Mai không thi, nhưng cô hiểu anh muốn nói gì.

Trong nhà, mẹ chồng cô ngồi ở chiếc ghế đẩu dưới bóng đèn tuýp, đang khâu lại cái tạp dề vải bạt của Hợi bị rách ở túi. Bà Tầm sáu mươi ba tuổi, tóc búi gọn, tay to như tay đàn ông, ngón nào cũng có vết sẹo cũ của vảy cá và dao. Bà bán cá ở chợ này ba mươi năm trước khi giao sạp lại cho con dâu. Bên cạnh bà, trên mặt ghế, là cái hộp kim khâu bằng thiếc mà Hợi đã nhìn thấy mỗi tối từ ngày về làm dâu: hộp tròn, sơn xanh lá đã bong nhiều chỗ, trên nắp in hình một cái đầu người bằng đồng rất to, đặt trước một tòa nhà cao.

– Bốn mươi tám. – Bà nói, không ngẩng lên. – Tao nghe rồi.

– Dạ. Lần sau con cố.

– Cố làm gì. – Bà cắn đứt sợi chỉ bằng răng. – Ở nhà bán cá. Sạp cá này nuôi được ba đời rồi.

Hợi không trả lời. Cô đã quen với giọng ấy. Từ ngày cô bắt đầu đi học tiếng Đức, mẹ chồng không ngăn, nhưng cũng không nói một câu nào cho ra hồn. Cô đi học về khuya, bà để phần cơm trong lồng bàn, nhưng ăn xong thì bà hỏi: học thứ tiếng của người ta làm gì, sang bên ấy rồi lại về. Cô dán giấy ghi từ vựng lên cửa tủ lạnh, sáng ra thấy bà đã lấy nam châm ghim tờ giấy ấy xuống tít góc dưới, như thể nó làm bẩn mắt.

Đêm đó, Hợi nằm trên gác, nghe tiếng máy khâu đạp chân lạch cạch dưới nhà rất lâu. Rồi tiếng máy dừng. Trong im lặng, cô nghe mẹ chồng lẩm bẩm một mình, giọng rất khẽ, một câu gì đó không phải tiếng Việt.

Cô tưởng mình nghe nhầm.

— Hết chương 1 —