Tú Châu: căn nhà ở ngõ Bút Lông

Chương 2: Tú Châu: căn nhà ở ngõ Bút Lông

Hầu gia nói với tôi trong thư phòng, bên lò than đỏ rực:

– Nàng lấy được cái hộp ấy, ta sẽ dâng tấu xin lập Diễn làm thế tử. Ta không có đích tử, con thứ cũng được lập, có lệ cả.

Tôi biết ông nói thật nửa câu. Ông không có đích tử, đúng. Diễn có thể được lập, đúng. Nửa câu còn lại là ông cần cái hộp làm gì, thì ông không nói.

Tôi là Nhan Tú Châu. Cha tôi thi hương ba lần không đỗ, về mở lớp dạy trẻ ở ngõ Bút Lông, mất năm tôi mười bảy. Mẹ tôi còn sống, ở căn nhà hai gian của ông, ăn tiền tôi gửi về hằng tháng. Tôi làm thiếp phủ hầu vì không có cách nào khác giữ căn nhà ấy. Tôi không yêu hầu gia. Tôi yêu con trai tôi, Diễn năm nay năm tuổi, đã thuộc ba trăm chữ.

Tôi cũng không ghét phu nhân. Bà chưa từng làm khó tôi. Than đủ, gạo đủ, Diễn ốm thì bà sai người mời thầy thuốc giỏi nhất trong thành, tiền thuốc bà trả, không nói một câu. Có lần tôi nghe bà dặn quản sự: con cái trong phủ không phân đích thứ, đứa nào ốm cũng mời người ấy.

Thế mà tôi vẫn đứng trước cửa phòng bà hai lần, mắt dán vào tấm rèm.

Lần thứ ba, tôi không phải đứng. Hôm ấy phu nhân đưa A Dao lên chùa Tịnh Thủy dâng hương, đi từ sáng. Hầu gia đưa cho tôi một chiếc chìa đồng, bảo là ông đã cho thợ đánh theo khuôn sáp. Phòng trong yên tĩnh, có mùi hương bưởi. Cái hộp gỗ trắc nằm trên kệ, ngang tầm mắt, không giấu giếm gì.

Tôi tra chìa. Chìa vừa. Có một sợi tóc dài đứt ra khi nắp hộp nhấc lên. Tôi nhìn sợi tóc ấy rất lâu.

Tôi cầm tờ khế ước ra, định gấp lại nhét vào tay áo, thì thấy dưới tờ khế ước còn một tờ giấy khác. Không phải văn tự ruộng đất. Đó là một tờ biên nhận của tiệm cầm đồ Phan Ký ở phố Đông, ngày mười chín tháng Chín. Người cầm: Thôi Trọng Khiêm. Vật cầm: văn tự nhà hai gian, ngõ Bút Lông, đứng tên Nhan thị. Số tiền: tám mươi lạng.

Căn nhà của mẹ tôi.

Tôi chưa bao giờ đưa văn tự nhà ấy cho hầu gia. Văn tự để ở nhà mẹ tôi, trong cái rương dưới gầm giường. Tôi mới về thăm mẹ tháng trước, mẹ khoe hầu gia sai người đến biếu một cân sâm, ngồi chơi cả buổi.

Tôi không biết tờ biên nhận ấy vì sao nằm trong hộp của phu nhân. Tôi chỉ biết, nếu hầu gia đã cầm được nhà mẹ tôi mà không nói một lời, thì lời ông hứa lập Diễn làm thế tử cũng chỉ nặng bằng một cân sâm.

Tôi đặt tờ khế ước lại vào hộp. Tôi lấy một sợi tóc của chính mình, buộc lại vào khóa. Rồi tôi ngồi xuống sàn phòng trong, chờ.

Phu nhân về lúc chiều tà. Bà vén rèm bước vào, thấy tôi, không kêu lên, không gọi người. Bà chỉ quay lại bảo nha hoàn đưa A Dao về phòng, rồi đóng cửa.

– Tờ biên nhận ấy, – tôi nói, giọng tôi khàn, – phu nhân lấy ở đâu?

– Phan Ký là tiệm của người họ hàng bên ngoại ta. – Bà đáp, ngồi xuống chiếc ghế đối diện. – Ba tháng nay hầu gia cầm đồ ở đó mười một lần. Họ chép lại mọi thứ gửi sang cho ta, như cha ta dặn từ ngày ta về làm dâu. Ta đặt tờ ấy dưới khế ước, vì ta đoán người được sai đi mở hộp sẽ là ngươi.

– Phu nhân cố ý để tôi thấy.

– Ta không biết ngươi có thấy không. – Bà nói. – Nếu ngươi không thấy, cứ thế mang khế ước đi, thì ta có cách khác. Nhưng ta muốn cho ngươi một lần được biết ông ấy đang làm gì với nhà của mẹ ngươi, trước khi ngươi làm gì với ruộng của ta.

Tôi nhìn bà. Mười hai năm làm vợ, chồng không thương, không có con trai, vậy mà bà ngồi đó, thẳng lưng như cột nhà.

– Ông ấy nợ bao nhiêu? – Tôi hỏi.

– Theo sổ Phan Ký, ba nghìn hai trăm lạng. Nợ ở sòng bài nhà họ Cung bên sông thì ta không biết, đoán phải gấp đôi. – Bà nói. – Ba trăm mẫu ruộng Giang Ninh cầm cho người ta, vừa đủ.

– Khế ước đứng tên phu nhân, ông ấy cầm sao được?

– Có tờ khế ước, có người viết giả chữ ký ta, có một thư lại ở nha môn nhận tiền đóng dấu chứng, là được. – Bà nói, giọng đều đều. – Ngươi đem hộp cho ông ấy, ông ấy sẽ làm vậy.

Tôi im lặng rất lâu. Ngoài sân, tiếng Diễn đang đọc bài với thầy đồ vọng sang, đọc sai một chữ, thầy bắt đọc lại.

– Phu nhân muốn tôi làm gì?

Bà đưa cho tôi chiếc hộp gỗ trắc.

– Mang sang cho ông ấy. Như ông ấy dặn.

— Hết chương 2 —