Tờ một ngàn dưới gầm bàn

Chương 3: Tờ một ngàn dưới gầm bàn

Con Thảo hai mươi lăm tuổi, làm thu ngân cho một tiệm thuốc tây ngoài đường lớn. Sáng hôm sau tôi mua một vỉ thuốc đau bao tử, đứng chờ tiệm vắng khách mới hỏi. Tôi không hỏi chuyện hụi. Tôi hỏi ngoại con mổ mắt ở đâu.

Con nhỏ đang bấm máy tính tiền thì khựng tay.

– Sao dì biết ngoại con mổ?

Tôi không biết. Tôi chỉ nhớ tới tờ một ngàn dưới gầm bàn, cái gầm tối thui mà tôi đứng gần hơn còn chưa thấy, vậy mà bà Tư cúi xuống là lượm trúng liền. Một người mắt đục như nước vo gạo không làm vậy được. Tôi nói với Thảo đúng như vậy.

Con nhỏ cúi đầu, nói nhỏ như sợ cái kệ thuốc nghe được. Ngoại mổ cườm cả hai mắt ở bệnh viện mắt dưới Cần Thơ từ tháng Chạp năm ngoái, trước khi mở dây hụi này hai tháng. Anh Khải chở ngoại đi. Mổ xong ngoại thấy rõ, đọc báo được, còn xỏ kim được. Nhưng ngoại dặn cả nhà đừng nói ra, ngoại nói người ta biết mình hết bệnh thì mình mất cái cớ nhờ vả. Thảo tưởng ngoại sợ phiền, ai ngờ.

– Đêm rằm, lúc ngoại vô buồng gọi cho cô Diễm, con có nghe ngoại nói gì không?

– Con ngồi ngoài đọc thăm mà dì. – Thảo nghĩ một lúc. – Mà con nhớ… hình như ngoại không nói gì hết. Con tưởng tại cô Diễm nói, ngoại nghe.

Tôi trả tiền vỉ thuốc rồi về. Đường về chợ đi ngang nhà bà Tư. Tôi không định ghé, chỉ đạp xe chậm lại. Nắng tám giờ rọi xiên qua giàn bông giấy trước hiên, bà Tư ngồi trên cái ghế đẩu, cầm cây kim với cuộn chỉ đen, đang vá cái áo bà ba. Bà nheo mắt, đưa đầu sợi chỉ lên miệng mím cho nhọn, rồi xỏ qua lỗ kim một lần là trúng. Tôi dừng xe ngay hàng rào. Bà ngước lên, thấy tôi, và trong một cái chớp mắt bà làm rớt cây kim xuống đất. Rồi bà quơ tay dưới chân ghế, quơ qua quơ lại, như người không thấy đường.

– Bông hả con? Lượm giùm bà cây kim, bà kiếm không ra.

Tôi không xuống xe. Tôi nói con bận, bữa khác con ghé, rồi đạp đi. Tôi không đi thẳng ra chợ. Tôi đi tới công an phường.

Người tiếp tôi là một cậu trung úy trẻ, họ Quách, nói giọng Long Xuyên, ghi chép rất kỹ. Cậu nói hụi họ là giao dịch dân sự, pháp luật cho phép, nhưng nếu có người dựng chuyện để chiếm đoạt tiền thì là chuyện hình sự, phải có căn cứ. Tôi kể cho cậu năm lần một ngàn đồng, kể đêm rằm thằng Khải ở trên ghe, kể cái buồng có tấm màn hoa và tờ một ngàn dưới gầm bàn. Tôi đưa cậu tờ giấy nhận hụi đứng tên cô Diễm, kèm cái số điện thoại không phải của cô.

Cậu Quách nghe xong thì im một lúc.

– Dì nói người biết hết các thăm trước khi thăm cô Diễm được đọc, chỉ có người ngồi trong nhà lúc khui?

– Tôi nói người biết hết các thăm, mà con số của cô Diễm chưa bao giờ nằm trên giấy. Nó nằm trong miệng một người.

Cậu ghi câu đó vô biên bản, nguyên văn.

Phần còn lại không phải việc của tôi. Công an có cách của công an. Họ tra cái số điện thoại, tra lịch sử cuộc gọi chín đêm rằm. Một tuần sau cậu Quách gọi tôi lên, nói ngắn gọn: cái số đứng tên giấy tờ người khác, chưa từng gọi đi đâu vào những đêm đó, và suốt chín tháng nó chỉ nằm yên ở một chỗ, ngay khu nhà bà Tư Nguyệt. Không có cuộc gọi nào từ Cao Lãnh. Không có ai ở đầu dây bên kia.

Thằng Khải về khi nghe tin má nó bị mời lên phường. Nó không trốn đi đâu cả, nó chỉ lánh lên Sài Gòn vì không dám nhìn mặt bạn hàng của má. Nó khai nó mượn căn cước cô Diễm là do má nó biểu, má nói cần đứng tên cho một dây hụi khác, nó không hỏi. Tới lúc dây hụi bể nó mới hiểu. Nó ngồi khóc trên băng ghế dài ở phường, một thằng đàn ông bốn mươi tuổi, tay còn dính mủ cây sứ.

Bà Tư thì không khóc nữa. Tôi được mời lên làm chứng hôm bà khai. Bà ngồi thẳng lưng, không đeo kính, không lấy khăn rằn chấm mắt. Bà kể căn nhà của bà đã cầm cho một người cho vay ngoài chợ từ hồi thằng Khải làm ăn thua lỗ, lãi chồng lãi, tới tháng Ba là người ta lấy nhà. Bà già rồi, bà không muốn chết ở nhà thuê. Bà nghĩ ra cô Diễm. Bà mượn tên người ta, mượn luôn cái bệnh mắt của mình, vì một bà già mù thì ai mà nghi. Mỗi đêm khui, bà ngồi nghe con Thảo đọc, nhớ con số cao nhất, vô buồng đứng hai phút, ra cộng thêm một ngàn.

– Sao bà không cộng năm chục, cộng trăm ngàn cho nó khó nhận ra? – Cậu Quách hỏi.

Bà Tư nhìn cậu, rồi nhìn qua tôi.

– Cộng nhiều thì hụi viên sống bị thiệt, chú. Tui lấy của người ta là đủ tội rồi, tui đâu nỡ lấy hơn.

Tôi ngồi trên ghế nhựa, không biết nên giận hay nên thương. Bà nói câu đó thật lòng, tôi biết. Một ngàn đồng là chỗ lương tâm cuối cùng của bà, và cũng chính nó làm bà lộ.

Tháng sau bà Tư bán căn nhà, cái căn mà bà làm mọi chuyện để giữ. Tiền bán trả cho người cho vay, phần còn lại chia đều cho mười một phần hụi sống, mỗi phần nhận lại ba mươi mốt triệu. Tòa xử bà án treo, vì bà già cả, vì bà đã khắc phục phần lớn hậu quả, vì cả dây hụi ký đơn xin giảm nhẹ. Tôi ký đầu tiên. Ông Ba Xị ký sau tôi, vừa ký vừa lầm bầm rằng ổng ký vì cái tờ một ngàn ổng làm rớt, chứ không phải vì bà Tư.

Bà Tư về ở với con Thảo trong căn nhà trọ hai mươi mét vuông phía sau tiệm thuốc. Có sáng bà đi ngang mẹt bánh của tôi, dừng lại mua hai cái bánh bò. Bánh năm ngàn một cái. Bà đưa tôi tờ mười ngàn, tôi thối lại tờ một ngàn, nói bữa nay tôi bớt.

Bà cầm tờ một ngàn, nhìn rất lâu, rồi đặt lại lên mẹt bánh của tôi, không nói một lời.

— Hết —