Đêm thứ Sáu

Chương 1: Đêm thứ Sáu

Thứ Sáu, ngày 14 tháng Mười năm 2005. Gần nửa đêm.

Tờ đơn trên bàn mới viết được nửa trang. "Kính gửi Phòng Giáo dục. Em tên là Phan Thị Diệu Hòa, giáo viên điểm trường làng Măng Rơ. Vì lý do sức khỏe và hoàn cảnh gia đình, em làm đơn này xin..." Chữ "xin" bị nhòe một vệt nước. Không phải nước mắt. Mái tôn phòng ở giáo viên dột ngay trên đầu bàn.

Tôi đọc lại tờ đơn ba lần. Tôi biết nó. Tôi đã viết nó một lần rồi, hai mươi mốt năm trước, cũng trên cái bàn gỗ thông này, dưới ngọn đèn dầu này, nghe tiếng mưa rừng gõ trên mái tôn này. Sáng hôm sau tôi đeo ba lô xuống núi, đi bộ bảy cây số ra trung tâm xã, đón xe về Kon Tum, rồi về Quảng Ngãi. Tôi không bao giờ trở lại.

Tôi bốn mươi bốn tuổi, dạy tiểu học ở Quảng Ngãi, có chồng, có hai con. Tôi chưa bao giờ kể với ai về hai tháng ở Măng Rơ. Hè vừa rồi tôi lên Kon Tum dự tập huấn, buổi chiều ra chợ mua ít măng khô làm quà. Người bán măng là một chị chừng ba mươi, da cháy nắng, địu đứa con nhỏ sau lưng. Chị nhìn tôi rất lâu rồi nói:

– Cô Hòa. Cô dạy em lớp ba.

Tôi không nhận ra chị. Rồi chị nói tên, và tôi nhận ra. Y Hiên. Đứa học trò viết chữ đẹp nhất lớp ghép của tôi, đứa đọc thuộc bảng cửu chương trước cả bọn lớp bốn. Chị cười, không trách gì cả, chỉ kể: năm ấy cô về rồi, lớp đóng cửa đến hết năm học, em ở nhà trông em trai cho bố mẹ đi rẫy, rồi em không đi học nữa. Mùa khô năm sau em A Ríp sốt rét, không qua được.

Chị gói măng cho tôi, không lấy tiền. Tôi cầm gói măng đứng giữa chợ, không biết nói gì.

Đêm qua, ở nhà khách, tôi ngủ không được, ngồi bên cửa sổ nhìn mưa, nghĩ về hai tháng ấy đến gần sáng. Tôi ngủ gục trên bàn lúc nào không biết. Và giờ tôi ở đây.

Tôi cầm tờ đơn lên, xé làm tư. Rồi tôi ngồi viết những dòng này, vì nếu sáng mai tỉnh dậy ở khách sạn Kon Tum, tôi muốn có một chỗ nào đó ghi lại rằng mình đã xé nó.

Thứ Bảy, ngày 15 tháng Mười.

Sáng ra tôi vẫn ở đây. Phòng ở giáo viên là một gian nhà gỗ ghép vào chái lớp học, kê một cái giường tre, một cái bàn, một cái bếp củi ba hòn đá. Ngoài cửa là sân đất đỏ, cột cờ bằng cây lồ ô, lớp học một gian vách ván, mái tôn, mười một cái bàn ghép đôi cho mười một đứa trẻ từ lớp một đến lớp bốn. Xa hơn là làng, hai chục nóc nhà sàn, nhà rông mái cao vút như lưỡi rìu. Sau nhà rông là một quả đồi cỏ tranh, trên đỉnh có một hòn đá xám to bằng cái nhà kho.

Hòn đá có sóng. Cả làng chỉ có chỗ ấy bắt được sóng điện thoại, mà phải đứng lên trên đỉnh đá, giơ tay lên quá đầu, mới được một vạch. Hai tháng trước, chiều nào tôi cũng leo lên đó gọi về cho mẹ ở Mộ Đức. Tôi không kể chuyện lớp. Tôi chỉ khóc.

Pin điện thoại còn hai vạch. Ở làng không có điện. Mỗi thứ Bảy tôi xuống trung tâm xã, gửi sạc nhờ ở trạm y tế, một lần sạc đủ năm ngày nếu tiết kiệm. Hôm nay là thứ Bảy, nhưng tôi không xuống xã.

Tôi đi tìm Y Hiên.

Nhà Y Hiên ở cuối làng, nhà sàn nhỏ, cầu thang là một khúc gỗ đẽo bậc. Không có ai trên nhà. Dưới gầm sàn, giữa đống củi và cái cối giã gạo, có một con bé mười tuổi đang ngồi bệt dưới đất, lưng địu một đứa bé trai chừng hai tuổi, tay đang bóc bắp. Đứa bé trên lưng ngủ, nước dãi chảy xuống vai chị nó.

Y Hiên thấy tôi thì đứng phắt dậy, cúi đầu, không nói gì.

– Sao em không đi học? – tôi hỏi.

Nó chỉ lên lưng mình.

– Bố mẹ lên rẫy. Rẫy xa, ở chòi, một tuần mới về. Em giữ A Ríp.

Hai tháng trước, tôi đã đến tận chân cầu thang nhà này một lần, hỏi câu y như thế, nghe câu trả lời y như thế. Rồi tôi về viết vào sổ chủ nhiệm: "Y Hiên nghỉ học không lý do, gia đình không quan tâm." Rồi tôi viết đơn xin nghỉ.

Lần này tôi ngồi xuống cạnh nó, bóc bắp cùng nó. Đứa bé trên lưng nó cựa mình, mở mắt, nhìn tôi chằm chằm, rồi nó cười, ba cái răng sữa trắng như hạt gạo.

— Hết chương 1 —