Bên lề trang mười bảy

Chương 1: Bên lề trang mười bảy

– Một đồng một trang – Lạc Bằng nói, lật cuốn truyện ra trên quầy, chỉ vào từng chỗ có chữ. – Trang mười bảy, trang hai mươi tư, trang ba mươi, trang ba mươi mốt. Bốn đồng.

– Chữ của tôi đẹp hơn chữ thợ khắc nhà anh – Thôi Dao nói. – Anh phải trả tôi mới đúng.

– Sách cho thuê không phải vở tập viết.

– Sách cho thuê mà đóng gáy như thế này thì đọc đến trang bốn mươi đã rụng ra cầm trên tay.

Lạc Bằng định cãi thì hắt hơi một cái. Rồi cái nữa. Anh quay đi, lấy tay áo che mũi. Dao đặt bốn đồng xuống quầy, cầm cuốn truyện mới thuê, đi ra, không quên nói vọng lại:

– Chủ tiệm sách mà sợ bụi sách.

Phố Bến Nứa có một cây cầu gỗ bắc qua con sông nhỏ, đầu cầu bên này là gánh nước chè xanh của nhà họ Thôi, đầu cầu bên kia là tiệm cho thuê truyện Văn Lạc Đường. Tiệm có ba giá sách, hơn hai trăm cuốn truyện Nôm chép tay và khắc ván, thuê ba đồng một ngày, một tuần thì mười lăm đồng. Chủ tiệm là Lạc Bằng, hai mươi sáu tuổi, nghe nói đỗ tú tài rồi không thi tiếp, về mở tiệm. Người ta bảo anh ít cười, nói câu nào cũng như đang đọc giá.

Dao hai mươi tuổi, bán nước chè với mẹ từ năm mười ba. Mỗi ngày nàng ngồi bên gánh nước từ sáng đến chiều, và đọc. Đọc hết ba giá sách của Văn Lạc Đường trong ba năm, có cuốn đọc đến lần thứ tư. Đọc xong, nàng có một thói quen mà Lạc Bằng ghét nhất trần đời: nàng viết vào lề sách.

Nàng không viết bậy. Nàng viết lời bình. Bên cạnh đoạn chàng thư sinh trong truyện Liễu Hoa Đình đứng dưới lầu ba đêm liền mà không dám gọi tên người con gái, nàng viết: "Ngốc. Gọi đi. Đứng thêm đêm nữa là cảm hàn." Bên cạnh đoạn cô gái trong truyện Nhạn Bạch cắt tóc đi tu vì bị phụ tình, nàng viết: "Tóc đẹp thế mà cắt. Đáng lẽ phải cắt người kia." Và giữa những trang có lời bình, nàng kẹp vài bông ngâu khô, nhỏ như hạt tấm, vàng như mật. Ngâu là của cây ngâu già trước nhà nàng, mẹ nàng phơi để ướp chè.

Lạc Bằng thì sáng nào cũng qua cầu uống một bát nước chè ở gánh nhà nàng. Anh không ngồi, chỉ đứng, uống một hơi hết bát, trả hai đồng, rồi đi. Anh uống chè nhà nàng từ trước khi nàng bắt đầu viết vào lề sách. Mẹ nàng bảo anh là khách quen lâu nhất của gánh nước.

Có một sáng, sau hôm bị phạt bảy đồng vì cuốn Nhạn Bạch, Dao múc cho anh một bát chè ướp ngâu, thứ chè mẹ nàng chỉ để dành cho khách sộp ngày Tết. Nàng còn rắc thêm mấy bông ngâu khô lên mặt bát cho đẹp.

Lạc Bằng bưng bát lên, nhìn mấy bông vàng nổi lềnh bềnh, rồi nhìn nàng.

– Hôm nay chè khác.

– Chè ngon nhất gánh. Anh uống đi.

Anh uống. Uống hết bát. Rồi đứng hắt hơi bảy cái liền giữa đầu cầu, cái sau to hơn cái trước, đến nỗi bà bán xôi bên cạnh phải với tay đỡ cái thúng. Dao cúi mặt rửa bát, cười đến run cả vai. Anh trả hai đồng, đặt xuống mép gánh, rồi đi qua cầu, đến giữa cầu còn hắt hơi thêm một cái nữa.

Sáng hôm sau, anh vẫn đến. Vẫn đứng. Vẫn uống một hơi hết bát. Nàng múc cho anh chè thường, không ngâu. Anh nhìn mặt bát, có vẻ như hơi thất vọng.

Lạc Bằng phạt nàng một đồng một trang. Ba năm, nàng đã nộp cho tiệm Văn Lạc Đường gần ba trăm đồng tiền phạt. Đủ tiền thuê sáu chục cuốn sách, mỗi cuốn một tuần.

Tháng Bảy năm ấy, nàng thuê lại cuốn Liễu Hoa Đình, lần thứ tư. Nàng lật đến trang mười bảy, đoạn chàng thư sinh đứng dưới lầu, để đọc lại lời mình chê.

Dưới dòng chữ của nàng có một dòng chữ khác.

Chữ đẹp, nét mảnh, mực nhạt, viết rất nhỏ như sợ chiếm chỗ của người viết trước:

"Không phải ai cũng gọi được. Có người sợ gọi xong thì người trên lầu đóng cửa sổ lại. Đứng dưới lầu thì còn được nhìn."

Bên dưới, ký: Người đọc sau.

Dao ngồi bên gánh nước chè, đọc dòng chữ ấy ba lần. Rồi nàng lục trong túi áo ra cái bút lông nhỏ, chấm vào cái bát mực nàng vẫn để trong gánh, viết tiếp bên dưới:

"Nhìn mãi thì được gì? Người trên lầu cũng không biết có người đứng dưới. Biết đâu người ta cũng đang chờ."

Nàng nghĩ một lúc, rồi kẹp vào trang ấy ba bông ngâu.

Hôm trả sách, Lạc Bằng lật đến trang mười bảy, nhìn thấy dòng chữ mới của nàng. Anh nhìn rất lâu, lâu hơn mọi lần. Rồi anh hắt hơi. Ba bông ngâu rơi ra trên quầy.

– Một đồng – Anh nói, giọng hơi nghẹt.

– Một trang có hai dòng chữ, sao chỉ một đồng?

Lạc Bằng im lặng. Rồi anh đẩy cuốn sách vào ngăn, cất đi, không trả lời.

— Hết chương 1 —