Trạm thứ nhất đến trạm thứ ba

Chương 1: Trạm thứ nhất đến trạm thứ ba

Viên trạm trưởng trạm Kinh Môn buộc ống hoả bài vào lưng tôi bằng ba vòng dây da, thắt nút chết, rồi vỗ vào ống hai cái, nói:

– Giờ Ngọ mai. Trấn Lạc Sơn. Hai trăm tám mươi dặm. Mất ống thì mất đầu.

Lúc ấy là giờ Thân. Mặt trời còn cao hơn ngọn tre. Tôi nhảy lên lưng con ngựa hồng, quất một roi, và không nghĩ gì nữa ngoài con đường.

Tôi tên Viên Khang, hai mươi bốn tuổi, làm lính trạm sáu năm. Lính trạm thì không cần biết trong ống chứa gì. Nhưng lần này trạm trưởng nói cho tôi biết, vì ông bảo phải biết thì mới chạy hết sức được. Trong ống là lệnh của Hình bộ hoãn án chém một người tên Chu Đắc Lộ, thợ khắc ván in ở trấn Lạc Sơn, bị kết tội giết chủ hiệu sách. Hình bộ xét lại hồ sơ, thấy lời khai của nhân chứng duy nhất có chỗ không khớp, ra lệnh hoãn để điều tra lại. Lệnh ra muộn. Ngày hành hình đã định là giờ Ngọ mai.

Hoả bài là thứ lệnh gấp nhất của đường trạm. Ống tre sơn đỏ, hai đầu niêm sáp có ấn, đi ngày đêm không nghỉ. Mỗi trạm cách nhau chừng bốn mươi dặm, đến trạm thì đổi ngựa, uống bát nước, ăn nắm cơm trên lưng ngựa, rồi đi tiếp. Người thì không đổi. Hoả bài giao cho ai thì người ấy chạy tới nơi.

Trạm thứ nhất, trạm Dương Liễu, tôi tới lúc trời vừa tắt nắng. Đổi ngựa, đi.

Trạm thứ hai, trạm Bến Thóc, tôi tới lúc đầu canh một. Trạm này tôi đã qua mấy chục lần, quen mặt ông trạm trưởng già răng đen, quen cả con chó vàng cụt đuôi. Đêm ấy ông trạm trưởng không ra. Ra đón tôi là một người lạ, chừng bốn mươi tuổi, mặc áo lính trạm còn mới, nói ông trạm trưởng ốm, mình là người thay tạm.

Tôi đổi ngựa, uống nước. Trong lúc người ta thắng yên, tôi đi ra sau tàu ngựa để tiểu. Sau tàu ngựa có một cái chuồng gỗ mới dựng, gỗ còn trắng, trong chuồng có bảy tám con chim bồ câu, nghe tiếng chân người thì gù gù.

Trạm dịch không nuôi bồ câu. Ở đường trạm này, tin đi bằng ngựa và người, xưa nay vẫn vậy. Bồ câu là chim của nhà buôn, của nhà giàu, dùng để báo giá hàng giữa các phố.

Tôi không nói gì. Tôi trở ra, nhảy lên ngựa. Ra khỏi cổng trạm chừng nửa dặm, tôi ngoái lại. Có một chấm trắng bay lên từ sau mái trạm, vòng một vòng trên nền trời đêm có trăng, rồi bay thẳng về hướng tây. Hướng tôi đang đi.

Bồ câu bay nhanh hơn ngựa.

Trạm thứ ba, trạm Đá Mài, nằm dưới chân đèo Lưng Trâu. Tôi tới lúc canh hai. Ngựa đổi cho tôi là một con ngựa ô to khoẻ, trạm trưởng nói là con khoẻ nhất trạm. Tôi lên ngựa, quất roi. Con ngựa đi được chừng hai dặm thì bắt đầu loạng choạng. Nó thở phì phò, mồm sùi bọt, rồi khuỵu chân trước xuống đường, không chịu đứng dậy nữa.

Tôi nhảy xuống, soi đèn vào miệng nó. Mồm ngựa có mùi chua lạ, như mùi bã rượu. Có người đã trộn bã rượu vào cỏ cho nó ăn. Ngựa ăn bã rượu thì lúc đầu hăng, chạy một quãng là say, đứng không vững.

Tôi đứng giữa đường đèo, trăng sáng, gió lạnh. Quay lại trạm Đá Mài thì mất gần nửa canh giờ, mà quay lại cũng chưa chắc có ngựa khác, vì người cho bã rượu vào cỏ con này hẳn đã làm thế với những con khác. Đi bộ qua đèo Lưng Trâu tới trạm thứ tư thì mất trọn một đêm.

Tôi ngồi xuống bên con ngựa ô, vuốt bờm nó, nghĩ.

Người thả bồ câu ở Bến Thóc báo trước cho trạm Đá Mài. Người ở Đá Mài cho ngựa ăn bã rượu, không giết ngựa, không làm gì lộ liễu, chỉ cần tôi chậm. Chậm nửa ngày là đủ. Người ta không cần cướp ống hoả bài. Người ta chỉ cần giờ Ngọ mai trôi qua.

Ai muốn Chu Đắc Lộ chết đúng giờ Ngọ mai?

Tôi không biết. Nhưng tôi biết đường đèo Lưng Trâu. Hồi mười lăm tuổi tôi đi gánh muối thuê qua đèo này, có một lối mòn của người gánh muối, đi tắt qua sườn núi, ngựa không qua được, người đi bộ thì nhanh hơn đường cái gần nửa canh giờ. Lối mòn ấy ra tới một bản người Dao ở lưng chừng đèo bên kia. Bản ấy có ngựa.

Tôi tháo yên con ngựa ô, buộc nó vào gốc cây bên đường cho nó nằm, rồi xách đèn, vác ống hoả bài trên lưng, rẽ vào lối mòn.

— Hết chương 1 —