Phấn trắng, chữ sai

Chương 1: Phấn trắng, chữ sai

Ngày 6 tháng 10.

"Nhiệm vũ: cô ăn hết cơm trưa."

Dòng chữ nằm ở góc trên bên phải bảng đen, phấn trắng, nét to và nghiêng như chữ học trò lớp ba. Mình thấy nó lúc mười giờ rưỡi, khi quay lên định ghi đề bài toán đo độ dài. Mình hỏi cả lớp đứa nào viết lên bảng. Ba mươi bảy cái đầu lắc. Bé Na ngồi bàn đầu còn chỉ lên bảng, hỏi: "Viết chi rứa cô? Bảng có chi mô."

Mình lau. Khăn ướt quẹt qua, dòng chữ vẫn nằm đó, trắng tinh, như mình vừa lau một tấm kính có chữ ở mặt bên kia.

Mình ghi lại ở đây vì mạ dặn, hồi còn đi học sư phạm: cái chi không hiểu thì ghi ra, ghi ra rồi mới đỡ sợ.

Tối. Mình không ăn cơm trưa nay. Ba tuần nữa là thi giáo viên dạy giỏi cấp thành phố, trưa nào mình cũng ngồi lại soạn giáo án, hộp cơm mạ gói để nguội trong ngăn bàn. Mình không kể với mạ chuyện cái bảng.

Ngày 7 tháng 10.

Dòng chữ vẫn còn. Sáng nay có thêm một dòng bên dưới: "Phần thửơng: bạn Lê Gia Bảo tự lau bảng."

Chữ "thưởng" đặt dấu hỏi lên chữ "ư" thay vì chữ "ơ". Mình đứng nhìn tới mức thằng Gia Bảo hỏi cô ơi cô mỏi cổ hả cô.

Thằng Gia Bảo là đứa ghét lau bảng nhất lớp. Cả tháng Chín phân công trực nhật, tới lượt nó là nó trốn xuống căng tin.

Trưa, mình ăn hết hộp cơm. Cơm trắng, cá nục kho, mấy lát dưa leo. Mình ăn mà thấy mình như đứa con nít bị bắt làm bài, vừa ăn vừa liếc lên bảng. Tới miếng cuối cùng, dòng "nhiệm vũ" mờ đi rồi biến mất như hơi thở trên kính.

Hai giờ chiều, vào tiết Tiếng Việt, Gia Bảo tự lên lau bảng. Không ai bảo. Lau xong nó đứng nhìn tấm khăn, có vẻ chính nó cũng không hiểu nó vừa làm chi.

Ngày 8 tháng 10.

Mình đã nghĩ ra chỗ mình từng thấy cái lỗi đó.

Tuần trước lớp làm bài văn "Kể về một việc em làm giúp đỡ người khác". Thằng Hoàng Văn Đậu, cả lớp gọi là Cu Đậu, viết: "Nhiệm vũ của em là phụ mạ bán cháo." Mình gạch đỏ chữ "vũ", sửa thành "vụ", ghi bên lề: "Vụ dấu nặng em nhé." Người Huế mình nói dấu hỏi dấu ngã dấu nặng lẫn hết vào nhau, học trò viết sai là chuyện thường.

Hôm nay mình để ý Cu Đậu cả ngày. Nó vẫn như mọi khi, đi học trễ bảy phút, quên vở Toán, áo trắng dính một vệt cháo khô ở tay. Mình đã định la nó. Thì trên bảng hiện dòng mới:

"Nhiệm vũ: cô không la bạn Cu Đậu khi bạn quên vở. Phần thửơng: lớp im năm phút sau giờ ra chơi."

Mình không la. Mình chỉ bảo nó mượn vở bạn chép lại. Giờ ra chơi xong, ba mươi bảy đứa vào lớp, ngồi im phăng phắc đúng năm phút. Mình đếm đồng hồ. Phút thứ sáu thì thằng Gia Bảo làm rơi hộp bút, cả lớp cười ồ.

Năm phút im lặng trong lớp ba mươi bảy đứa tám tuổi. Ai dạy tiểu học thì biết, đó là phép lạ.

Ngày 9 tháng 10.

Mình thử lách luật. Mạ dạy toán cả đời, mình là con của mạ, mình tính: ăn một hộp cơm được thưởng một đứa lau bảng, vậy ăn hai hộp chắc được thưởng gấp đôi.

Trưa nay mình ăn hộp cơm mạ gói, rồi ra căng tin mua thêm đĩa cơm gà ba mươi nghìn, ngồi ăn tới no căng, vừa ăn vừa nhìn lên bảng như con bạc nhìn bảng tỉ số.

Ăn xong, góc bảng hiện chữ: "Cô ăn nhiều quá. Không có thửơng thêm. Cô đừng ăn gian."

Mình ngồi một mình trong lớp trống, bụng no, mặt nóng ran, bị một cái bảng đen mắng là ăn gian. Chiều đó mình đầy bụng, dạy tiết Tự nhiên và Xã hội mà cứ phải đứng thẳng lưng.

Tối kể mạ nghe chuyện đĩa cơm gà, giấu đoạn cái bảng. Mạ cười, nói con gái mạ ba mươi tư tuổi rồi mà ăn uống như học trò thi học kỳ.

Ngày 10 tháng 10.

Mình thử hỏi nó. Chiều nay lớp về hết, mình viết lên bảng bằng phấn của mình: "Ai đang viết?"

Một lúc lâu không có gì. Mình đã định bỏ về. Rồi bên dưới chữ của mình, phấn trắng nghiêng nghiêng hiện ra:

"Hệ thống chủ nhiệm. Cô làm nhiệm vũ thì có phần thửơng. Không làm thì không phạt. Cô mệt quá rồi."

Câu cuối cùng không có lỗi chính tả nào. Mình ngồi xuống ghế giáo viên lần đầu tiên trong cả tuần.

Rồi dòng tiếp theo hiện ra, và mình đọc xong thì lạnh gáy:

"Nhiệm vũ tuần sau: cô kể cho lớp nghe chuyện hồi cô học lớp ba."

Mình chưa từng kể chuyện hồi lớp ba cho ai, kể cả mạ. Năm đó mình học ở trường làng bên Phú Vang, và có một chuyện mình đã quyết định chôn đi. Không ai ở trường này biết. Không đứa nhỏ nào biết.

— Hết chương 1 —