Mười tám năm

Chương 3: Mười tám năm

Tối mùng Ba, Trịu gọi điện cho Trúc.

Anh không nói gì một lúc lâu. Trúc nghe thấy tiếng sóng ở đầu dây bên kia, tiếng gió đập vào tấm tôn. Rồi anh nói, giọng khàn như người đã uống rượu cả ngày:

– Bữa ảnh bỏ đi, là tui đuổi ảnh.

Anh kể. Năm hai ngàn lẻ tám, Trịu ba mươi hai tuổi, vừa cưới vợ, đứa con đầu chưa đầy năm. Anh Lợt phát bệnh nặng, đêm không ngủ, đi tới đi lui, nói chuyện một mình, có đêm cầm dao đứng giữa sân. Vợ Trịu sợ, ôm con về nhà ngoại. Má thì già yếu. Một tối, anh Lợt đập vỡ cái tủ kính, Trịu nổi điên, xô anh ra cửa, hét: anh muốn đi đâu thì đi, đừng về cái nhà này nữa.

– Sáng ra ảnh đi thiệt. – Trịu nói. – Ảnh đi bộ ra quốc lộ, có người thấy ảnh leo lên một chiếc xe tải. Tui đi kiếm hai năm, kiếm khắp Quảng Ngãi, Bình Định, vô tới Nha Trang. Má tui chết năm hai ngàn lẻ chín, trước khi chết má hỏi thằng Lợt về chưa. Tui nói chưa. Má nhắm mắt.

Trúc ngồi trên bậc thềm nhà mình, nghe tiếng sóng ở hai đầu điện thoại, một đầu ở Sa Huỳnh, một đầu ở cái xã cách đó hai chục cây số.

– Mười tám năm ảnh ở đâu? – Trịu hỏi.

– Ở trung tâm bảo trợ, trong thành phố. – Trúc nói. – Ông ở đó suốt. Ăn uống đầy đủ, có thuốc. Ông chỉ gấp ghe.

Đầu dây bên kia im lặng rất lâu.

– Ảnh còn bỏ gạo vô ghe. – Trịu nói. – Bỏ gạo vô ghe cho ba khỏi đói. Ba tui chết ngoài biển năm tui mười tuổi, ghe chìm ngoài khơi trong một cơn bão tháng Mười. Anh Lợt vẫn gấp. Ảnh nói ba còn đi, ghe còn chạy, mình còn phải bỏ gạo. Ảnh gấp cho tui coi tới năm tui mười lăm tuổi.

Ra Tết, Trịu bắt xe khách vô thành phố. Trúc đón anh ở bến xe Miền Đông. Anh mặc cái áo sơ mi xanh mới mua, nếp gấp còn nguyên, xách một bao gạo năm ký, cái loại gạo thơm của đồng Sa Huỳnh.

– Ảnh thích gạo nhà. – Anh nói, như giải thích.

Trên chiếc taxi về trung tâm, Trịu hỏi Trúc nhiều thứ, hỏi dồn, như sợ tới nơi rồi không còn dịp hỏi. Ảnh có bị ai đánh không. Ảnh ngủ được không. Ảnh có biết nóng lạnh không, mùa đông có ai đắp mền cho ảnh không. Ảnh có ăn được cá không, hồi ở nhà ảnh ăn cá bống kho tiêu được ba chén cơm. Trúc trả lời từng câu. Không ai đánh. Ngủ được, nhờ thuốc. Mùa đông ở đây không lạnh, nhưng điều dưỡng vẫn đắp mền. Cá thì ông ăn, nhưng ông không bao giờ ăn hết chén cơm, ông chừa lại mấy hạt gạo sống xin của nhà bếp.

– Để bỏ vô ghe. – Trịu nói.

– Dạ.

Trịu quay mặt ra cửa kính, nhìn dòng xe máy chảy như nước qua ngã tư. Một lúc sau anh nói, giọng nhỏ tới mức Trúc phải nghiêng người mới nghe:

– Mười tám năm, ảnh nhịn gạo cho ghe ba. Tui thì không có hạt nào cho ảnh.

Ông Ghe ngồi bên cửa sổ như mọi khi, đang gấp một chiếc ghe bằng tờ giấy gói bánh mì. Trúc dẫn Trịu vào phòng, đứng ở cửa. Trịu đi tới, đứng cách ông một bước. Ông Ghe không ngẩng lên.

– Anh Lợt. – Trịu gọi.

Ông Ghe vẫn gấp. Buồm mũi, buồm lái, mắt ghe.

Trịu đứng đó một lúc lâu. Trúc thấy hai bàn tay to bè của anh nắm lại, buông ra, nắm lại. Rồi anh kéo cái ghế đẩu, ngồi xuống bên cạnh ông, xé một tờ lịch trên tường xuống. Anh bắt đầu gấp.

Ngón tay thợ hàn của Trịu to, vụng, đầy sẹo bỏng. Anh gấp sai đường thân bầu, phải mở ra gấp lại. Cánh buồm của anh xiêu vẹo. Cái mắt ghe anh không làm được, chỉ bóp một cái chỗ mũi. Ông Ghe gấp xong chiếc của mình, đặt lên bậu cửa sổ, bỏ một hạt gạo vào. Rồi ông quay sang nhìn chiếc ghe của Trịu.

Trịu mở bao gạo, nhón một hạt, bỏ vào lòng chiếc ghe xiêu vẹo của mình, đặt lên bậu cửa sổ, sát bên chiếc ghe của ông.

Ông Ghe nhìn hai chiếc ghe. Ông đưa tay cầm chiếc ghe của Trịu lên, xoay qua xoay lại, cau mày, như ông thầy chấm bài học trò. Rồi ông lấy ngón tay cái miết lại đường gấp ở mũi ghe, chỉ một cái, gọn, và cái mắt ghe hiện ra.

– Mắt ghe phải gấp vậy, Trịu. – Ông nói. – Ghe không có mắt thì không thấy đường về.

Trịu cúi gập người xuống, hai khuỷu tay chống lên đầu gối, mặt úp vào hai bàn tay. Vai anh run lên. Ông Ghe không để ý. Ông đã quay lại cửa sổ, kéo thêm một tờ giấy, bắt đầu gấp chiếc ghe khác.

Trúc đứng ở cửa, không bước vào. Cô biết ông có thể không nhớ gì nữa sau buổi chiều này. Bác sĩ đã nói trước với cô như vậy, những lúc tỉnh của ông ngắn như đốm lửa. Có thể ngày mai, Trịu lại thành người lạ.

Trịu ở lại thành phố bốn ngày, thuê phòng trọ gần trung tâm. Sáng nào anh cũng tới từ bảy giờ, ngồi bên cạnh anh mình tới chiều, gấp ghe. Anh không nói nhiều. Ông Ghe cũng không. Hai người đàn ông ngồi cạnh cửa sổ, một đầu tóc bạc trắng, một đầu tóc muối tiêu, giấy báo cũ chất thành chồng giữa hai cái ghế. Chị Hảo đi ngang qua, lắc đầu, nói giờ chị phải gom hai bao tải một tháng.

Ông Ghe không gọi tên em thêm lần nào nữa. Nhưng tới ngày thứ ba, mỗi lần Trịu gấp xong một chiếc, ông lại cầm lên, miết lại cái mắt ghe, rồi đặt xuống. Tới ngày thứ tư, ông không miết nữa. Trịu đã tự gấp được mắt ghe.

Chiều ngày thứ tư, trước khi Trịu ra bến xe, Trúc thấy anh đứng ở phòng hành chính, ký một xấp giấy xin nhận người thân về chăm sóc. Tay anh to quá, cây bút bi trong tay anh như một que tăm. Anh ký chậm, từng nét, như người lâu lắm không cầm bút. Ký xong, anh hỏi cô cán bộ hành chính: ở đây có cho gửi gạo lại không, gửi cho nhà bếp, đổi lấy gạo của anh tui lấy mỗi bữa. Cô cán bộ không hiểu. Trúc giải thích. Cô cán bộ bật cười, rồi gật đầu.

Bao gạo năm ký đồng Sa Huỳnh nằm trong kho bếp của trung tâm suốt ba tháng sau đó. Mỗi bữa, chị nhà bếp xúc ra một nhúm, để riêng vào cái chén nhỏ, cho ông Ghe.

Ba tháng sau, giấy tờ chuyển ông Ghe về Quảng Ngãi xong. Hồ sơ đổi tên: Huỳnh Văn Lợt, sinh năm một chín bảy ba, thường trú xóm biển Sa Huỳnh. Trịu sửa lại căn phòng phía sau nhà, chỗ có cửa sổ nhìn ra ruộng muối, đóng một cái kệ gỗ dài dọc bậu cửa.

Ngày ông Ghe đi, cả trung tâm ra cổng tiễn. Chị Hảo dúi vào túi áo ông một bịch gạo nhỏ. Chị nhà bếp khóc. Ông không biết người ta tiễn ông đi đâu. Ông ngồi ở ghế sau xe, gấp ghe bằng tờ giấy xuất viện.

Tháng sau, Trịu gửi cho Trúc một tấm ảnh. Cái kệ gỗ dọc bậu cửa sổ đã đầy ghe giấy, hai hàng. Một hàng ghe thẳng thớm, buồm dựng đứng, mắt ghe sắc lẻm. Một hàng ghe xiêu vẹo, cánh buồm lệch, nhưng chiếc nào cũng có mắt.

Dưới ảnh, Trịu nhắn một dòng: "Ghe nào cũng có gạo hết, em yên tâm."

— Hết —