Ba mươi bảy chén cháo

Chương 1: Ba mươi bảy chén cháo

Ông Tám Què cầm cái đèn pin soi xuống cát, rồi đưa nó cho tôi.

– Mày đếm đi, Mót. Mắt tao giờ nhìn một ra hai.

Năm giờ sáng ngày mười sáu tháng Bảy, trời còn xanh lơ, biển Nhơn Lý lặng như ao. Trên bãi cát trước miếu Bà, cái chiếu cói dài vẫn trải nguyên từ tối qua, trên chiếu ba mươi bảy cái chén sành xếp thành ba hàng, mỗi chén đã vơi gần hết cháo trắng. Ba mươi bảy đôi đũa tre gác ngang miệng chén. Nhang cháy hết từ nửa đêm, chỉ còn chân nhang đỏ cắm trong mấy lon sữa bò đựng cát.

Từ mép nước lên tới chiếu, trên lớp cát ướt phẳng lì vì con nước ròng, là những hàng dấu chân.

Ở làng tôi, ai cũng biết chuyện này, mà người ngoài làng nghe thì cười. Tháng Chín năm 1985, một cơn bão đổ vào giữa lúc sáu chiếc ghe của làng đang đánh cá ngoài khơi Cù Lao Xanh. Năm chiếc không về. Ba mươi bảy người đàn ông, người già nhất năm mươi hai, người nhỏ nhất mười sáu. Một chiếc ghe về được, mang theo một người duy nhất còn sống, nằm bất tỉnh dưới khoang, chân trái bị dây neo cứa nát tới xương. Người đó là ông Tám.

Từ năm sau, rằm tháng Bảy nào ông Tám cũng tự tay nấu một nồi cháo trắng, bày ra ba mươi bảy chén trên bãi cát, đọc tên từng người, rồi về nhà đóng cửa ngủ. Không ai bắt ông làm. Làng cúng cô hồn ở miếu Bà, nhà nào cúng nhà nấy, còn mâm ba mươi bảy chén là của riêng ông Tám.

Và sáng hôm sau, ông ra đếm dấu chân.

Hồi nhỏ tôi theo má ra coi. Năm nào cũng vậy, từ mép nước lên, những hàng dấu chân trần, to nhỏ đủ cỡ, đi thẳng lên chiếu, dừng ở mỗi chén một hàng, rồi quay xuống biển. Người ta bảo trẻ con trong làng lén ra ăn cháo cúng rồi đi lại cho vui. Người ta bảo chó. Người ta bảo ông Tám tự làm. Nhưng không ai giải thích được vì sao những dấu chân ấy chỉ đi từ biển lên và từ cát xuống biển, không một dấu nào đi về phía làng.

Tôi không cười. Ba tôi là một trong ba mươi bảy người ấy. Năm đó tôi bốn tuổi, chỉ nhớ được cái lưng còng của ba, gù từ hồi nhỏ vì té từ cột buồm xuống, và cái mùi khói thuốc rê trên áo ba. Hai mươi năm nay, sáng mười sáu tháng Bảy nào tôi cũng ra bãi coi ông Tám đếm, và lần nào tôi cũng tìm được một hàng chân bước ngắn, lệch về bên phải. Tôi chưa từng nói với ai đó là hàng của ba.

Năm nay ông Tám bảy mươi tám tuổi. Mắt ông đục như nước vo gạo. Tôi bán cháo cá ở đầu xóm, nhà sát vách nhà ông, nên năm nay ông nhờ tôi nấu nồi cháo cúng, nhờ tôi khiêng chiếu, và giờ là nhờ tôi đếm.

Tối qua, trăng rằm lên khỏi Cù Lao Xanh lúc tôi bưng nồi cháo ra bãi. Ngoài miếu Bà, làng đang cúng cô hồn, mâm nào cũng bánh tráng, nải chuối, đĩa cốm nổ, ly nước mía, mấy nắm muối gạo để rải. Đám con nít đứng chầu chực sẵn, khấn xong là nhào vô giành giật, la hét om sòm. Còn trên bãi cát phía mỏm đá thì yên ắng. Ông Tám ngồi ở đầu chiếu, đội cái nón lá rách vành, cầm tờ giấy học trò đã ố vàng, gấp tư, ghi ba mươi bảy cái tên bằng mực tím. Ông thuộc lòng, chẳng cần nhìn, mà năm nào cũng cầm.

Ông đọc từng tên, chậm, mỗi tên dừng lại một hơi thở. Tôi đứng sau lưng ông, cầm bó nhang. Tới tên ba tôi, ông dừng lâu hơn một chút, như mọi năm. Tới tên ông Sáu, cái tên thứ ba mươi bảy, ông dừng lâu nhất. Đám con nít ở miếu Bà vẫn la hét, mà quanh chiếu ba mươi bảy chén thì gió như cũng nín.

Đọc xong, ông cắm nhang, chống cái gậy tre, lết chân về. Không ngoái lại lần nào.

Giờ, tôi cầm đèn pin, đi dọc mép nước, soi từng hàng.

Một, hai, ba. Có hàng chân to bè, ngón cái chĩa ra, của người quen đi chân đất trên mạn ghe cả đời. Có hàng chân nhỏ, nhẹ, bước sải, của một thằng nhỏ mười sáu tuổi. Có hàng bước ngắn, lệch về bên phải, như người gù lưng. Tôi dừng ở hàng ấy lâu hơn một chút, như mọi năm. Tôi đếm chậm, đếm kỹ, vì ông Tám đứng sau lưng tôi, môi mấp máy đếm theo.

Ba mươi lăm. Ba mươi sáu. Ba mươi bảy.

Tôi dừng lại. Còn một hàng nữa, ở tít cuối, sát mỏm đá.

– Ông Tám ơi. – Tôi nói. – Có ba mươi tám hàng.

Ông Tám đứng im. Tôi soi đèn vào hàng thứ ba mươi tám. Nó cũng từ dưới nước đi lên như những hàng kia. Nhưng nó không giống. Bàn chân phải in rõ, sâu, chắc. Còn bên trái là một vệt dài kéo lê trên cát, mũi chân không nhấc lên được, cứ thế rê đi, như chân người bị tật.

Tôi quay lại nhìn ông Tám. Rồi tôi nhìn xuống cát, chỗ ông đang đứng. Dấu chân của chính ông in trên cát ướt: bàn chân phải sâu, chắc. Bên trái, một vệt kéo lê.

Hàng dấu chân thứ ba mươi tám đi thẳng lên chiếu, dừng lại ở một chỗ trống ở cuối hàng chén, nơi không có chén nào. Ở đó, trên chiếu cói, có một vệt ướt hình người ngồi.

Ông Tám nhìn vệt ướt ấy rất lâu. Rồi ông nói, nhỏ, không phải nói với tôi:

– Tụi bây đếm tao rồi hả.

— Hết chương 1 —