Miếng trầu cánh phượng

Chương 3: Miếng trầu cánh phượng

Vụ việc được trình báo lên công an tỉnh. Hân là người làm chứng quan trọng nhất, và cô làm chứng như cô làm công chứng: từng chi tiết, từng giờ, không thêm, không bớt. Cô kể về hàm răng trắng, về câu khen, về bàn tay bóp vai hai cái, về câu trả lời ba người con. Cô chỉ ra trong hồ sơ những chỗ mà giờ đây, nhìn lại, cô thấy lẽ ra mình phải hỏi thêm.

Người cán bộ điều tra là một anh trung úy trẻ, nói ít, ghi nhiều. Anh không hỏi về răng ngay. Anh đi lấy những thứ mà một bà cụ chín mươi tuổi nằm liệt giường để lại khắp nơi. Hồ sơ bệnh án ở bệnh viện tỉnh ghi bà Liên gãy cổ xương đùi, nằm viện tháng Giêng, bác sĩ dặn không được ngồi xe lăn quá mười lăm phút trong ba tháng đầu. Buổi công chứng kéo dài hơn một tiếng. Lời khai của cô hộ lý trong xóm, người mỗi sáng qua thay băng cho bà, rằng sáng hôm ấy, mùng chín tháng Hai, bà vẫn nằm trên bộ ván ở nhà như mọi ngày. Những tấm ảnh trong điện thoại anh Tâm, hàm răng đen nhánh.

Rồi anh trung úy cho người tìm người phụ nữ đứng sau xe lăn.

Không khó. Người ấy là chị Diễm, vợ anh Phúc. Chị nhận đã đi cùng chồng đưa bà nội tới văn phòng công chứng, nhận cả cái bóp vai hai cái, bảo bà nội nhầm số con thì chị nhắc thế thôi. Chị khai trơn tru như người đã tập.

Bà Duyến thì ngồi nghĩ về một chuyện khác. Hôm đám tang bà Sáu, bà đã gặp má vợ anh Phúc, bà Tám Huê, bảy mươi lăm tuổi, ở bên kia sông. Bà Tám đứng ở góc sân, tóc nhuộm đen, áo bà ba lụa tím, và khi bà Duyến tới chào, bà ta cười, một hàm răng trắng đều như hạt bắp. Bà Duyến nhớ vì bà còn nghĩ trong bụng, người miền Tây bảy lăm tuổi mà răng giả đẹp thế. Bà cũng nhớ bà Tám là người duy nhất trong đám tang không lại gần quan tài, chỉ đứng xa, tay mân mê cái khăn rằn.

Bà kể chuyện ấy với anh trung úy. Anh nghe, ghi lại, rồi hỏi Hân một câu: hôm ấy, ngoài vợ chồng anh Phúc, cô có nhìn rõ mặt người thứ ba không? Hân bảo người thứ ba ngồi trên xe lăn, là bà cụ. Anh trung úy gật đầu, không nói gì.

Câu trả lời đến sau một tuần. Người ngồi trên xe lăn hôm ấy là bà Tám Huê. Bà Tám quấn khăn rằn, mặc áo bà ba đen, đeo cái kính lão của bà Sáu, cầm căn cước của bà Sáu mà anh Phúc lấy từ trong tủ ra. Hai bà cụ cách nhau mười lăm tuổi, nhưng một người tám mươi lăm trong ảnh căn cước với một người bảy mươi lăm cố làm cho mình già đi, thì trong mắt người trẻ, chẳng khác gì nhau.

Bà Tám khai rằng con rể bà nợ ba tỷ vì làm ăn thua lỗ, chủ nợ dọa tới nhà. Bà không muốn làm, nhưng con gái bà khóc. Bà tập điểm chỉ ngón tay của mình lên giấy nháp cho quen. Bà tập chữ ký của bà Sáu theo giấy lĩnh lương hưu bà Sáu để trong tủ. Bà tập trả lời ba câu mà anh Phúc đoán công chứng viên sẽ hỏi. Bà chỉ không tập cái cười.

– Bà ấy khen tôi răng đẹp. – Bà Tám khai, giọng run. – Tôi quên. Tôi cười lại.

Dấu điểm chỉ trên di chúc sau đó được giám định. Không phải của bà Sáu.

Hôm anh Phúc bị mời lên làm việc, anh Tâm đi theo tới cổng trụ sở, rồi đứng ngoài. Phúc ra lúc chiều tối, ba mươi hai tuổi, cái áo sơ mi xanh ướt đẫm lưng. Thấy chú út, anh đứng sững lại giữa sân.

– Con lạy chú. – Phúc nói, rồi quỳ thụp xuống nền gạch. – Con nợ người ta. Người ta tới nhà, người ta doạ con nhỏ của con. Con không biết làm sao.

Anh Tâm đứng nhìn đứa cháu mà anh từng cõng đi học qua cây cầu khỉ hồi nó lên sáu. Bà Duyến đứng sau anh, không nói gì.

– Đứng dậy. – Anh Tâm nói. – Bà nội mày không có ai quỳ trước mặt bà bao giờ. Mày quỳ tao thì được cái gì.

Phúc đứng dậy. Anh Tâm bảo, chuyện mày làm thì mày chịu trước pháp luật, chú không xin được. Nhưng vườn chôm chôm, bà nội đã nói chia đều thì chú chia đều, phần của ba mày vẫn là phần của mày, chú không lấy một gốc nào. Phúc đứng khóc giữa sân trụ sở, như đứa trẻ sáu tuổi trên cây cầu khỉ ngày nào.

Trên đường về, bà Duyến hỏi anh Tâm sao không giữ cả.

– Má tôi mà biết tôi lấy phần của thằng cháu đích tôn, má tôi từ tôi luôn. – Anh nói. – Má nói năm, mất hai. Má không bao giờ bỏ ai ra khỏi cái số đó.

Hân xin nghỉ phép ba ngày sau khi cô ký biên bản lời khai cuối cùng. Cô không đi đâu. Cô ngồi ở nhà, mở lại từng hồ sơ di chúc của người già mà cô từng công chứng, đọc lại từng câu, nhìn lại từng tấm ảnh. Một nghìn hai trăm lẻ tám văn bản. Cô không tìm thấy gì khác. Nhưng cô không còn chắc mình nhớ được gương mặt của từng người.

Ngày thứ tư, cô xin phép anh Tâm cho cô xuống cù lao thắp nhang cho bà Sáu.

Căn nhà gỗ của bà Sáu nằm sát mé sông, cái hiên lót ván nhìn ra con rạch có hai hàng dừa nước. Bà Duyến vẫn còn ở đó, chưa về Hà Nội. Bà bảo đợi xong trăm ngày cho bà Sáu, ra luôn một thể. Bà ngồi trên bộ ván ngoài hiên, cơi trầu đặt bên cạnh, đang têm trầu.

Hân thắp nhang xong, ra ngồi cạnh bà. Cô không biết nói gì. Cô ngồi nhìn hai bàn tay già nua của bà Duyến bóc lá trầu, quệt vôi, gấp mép, xẻ, cài, chỉ trong mấy giây đã thành một miếng trầu nhỏ hình như con chim xoè cánh.

– Cái này gọi là trầu têm cánh phượng. – Bà Duyến nói. – Bà Sáu dạy tôi đấy. Bà ấy têm đẹp nhất cù lao này. Hồi ra Hà Nội, sáng nào bà ấy cũng têm cho tôi một miếng, bảo trầu têm xấu thì ăn mất ngon.

– Bà ơi. – Hân nói. – Con đã làm đúng mọi bước. Đúng hết. Mà vẫn sai.

Bà Duyến đặt miếng trầu cánh phượng vào lòng bàn tay cô.

– Cô làm đúng bước của cô. – Bà nói. – Còn người ta thì không đi theo bước nào cả. Người ta chỉ quên một cái cười. Mà nhờ cô nhớ cái cười ấy, thằng Tâm mới giữ được cái nhà của má nó.

Hân nhìn miếng trầu trong tay. Lá trầu xanh mướt, cánh phượng xoè ra, cái đuôi cong cong cài bằng một sợi vỏ cau mảnh.

– Con chưa ăn trầu bao giờ.

– Thì đừng ăn. Cô cầm về, để lên bàn làm việc. – Bà Duyến cười, cái cười đỏ quạch màu trầu của người đã nhai bốn mươi năm. – Lần sau có bà cụ nào tới lập di chúc, cô mời bà ấy một miếng. Bà ấy là người ăn trầu thật, thì bà ấy nhìn miếng trầu là biết ai têm. Bà ấy mà không phải, thì bà ấy cầm lên như cầm cái lá.

Hân bật cười, lần đầu tiên sau nhiều ngày. Ngoài mé sông, một chiếc ghe chở dừa chạy ngang, sóng đánh vào chân cầu ván lách tách. Trên bàn thờ trong nhà, tấm ảnh bà Sáu mới được anh Tâm phóng to, đặt giữa hai bình cúc vàng.

Trong ảnh, bà Sáu đang cười, cười hết cỡ, khoe cả hàm răng đen nhánh như hạt na.

— Hết —