Chén nước trên bàn thờ

Chương 3: Chén nước trên bàn thờ

Bà Thìn đứng trong bếp khi Nhài bày lá gan ra cái thớt. Bà nhìn lá gan, nhìn sáu quả trứng, nhìn hai lạng mỡ. Rồi bà nhìn cái đầu tóc lởm chởm của đứa cháu gái lớn.

– Mày bán tóc à?

– Dạ.

Bà cúi xuống, gom cả lá gan vào cái rá, đi thẳng ra phía chuồng chó.

– Bà ơi! – Nhài chạy theo, giữ lấy cái rá. – Bà để con nấu cho em. Mắt em hỏng rồi bà ạ. Chiều qua em không nhìn thấy cái bát. Bà vào mà xem.

– Hỏng gì mà hỏng. Ban nó bay rồi. Mắt nó nhắm lâu thì nó mỏi. Mày bỏ ra.

– Cậu cũng thế phải không bà?

Bà Thìn khựng lại.

Nhài biết mình đang nói một điều mà đứa cháu mười bốn tuổi không được phép biết. Chị biết nó sẽ làm bà đau. Nhưng chị đã sống đủ lâu để biết có những cái đau phải được chạm vào thì mới khép lại được.

– Bố con kể. – Chị nói, và đó là một nửa sự thật. – Cậu Cả lên sởi năm năm tuổi. Bà kiêng cho cậu đúng mười ngày, không một ngụm nước, không một miếng tanh. Đêm thứ mười cậu khóc đòi nước, bà thương quá, bà cho cậu uống một bát. Sáng ra cậu mất. Cả làng bảo cậu chết vì phạm kiêng. Bà tin. Từ đấy bà không bao giờ để đứa nào trong nhà phạm kiêng nữa.

Bà Thìn đứng im giữa sân. Cái rá gan run nhẹ trong tay bà. Gió thổi qua giàn gấc, mấy cái lá úa rơi lả tả.

– Bà ơi. – Nhài nói khẽ. – Cậu không chết vì bát nước ấy. Cậu nhịn khát mười ngày trước đó. Bát nước ấy đến muộn thôi.

Bà Thìn không trả lời. Bà đặt cái rá gan xuống bậc cửa bếp, rồi đi vào gian giữa, đứng trước bàn thờ. Nhài thấy bà nhấc cái chén nước nhỏ trước bát hương con lên, nhìn nó rất lâu, như nhìn vào đáy một cái giếng. Rồi bà đặt xuống, không thay nước, không thắp hương.

Bà đi thẳng ra chuồng gà.

Trong chuồng có con gà mái hoa mơ đang đẻ, mỗi ngày một quả, bà để dành trứng đổi muối, đổi dầu hỏa. Cả nhà gọi nó là con gà của bà. Bà túm lấy hai cánh nó, cầm con dao phay ở cột bếp. Không khấn, không chần chừ.

Chiều hôm ấy, gian buồng bịt chiếu được mở ra một nửa. Bà Thìn tự tay tháo hai lớp chiếu ở cửa sổ, chỉ để lại một lớp mỏng cho đỡ gió. Ánh sáng tháng Giêng lọt vào, vàng như nước chè loãng.

Bà nấu cháo trong cái nồi đất nhỏ. Cháo gạo tẻ, gan gà băm nhuyễn, gan lợn băm nhuyễn, phi với mỡ cho thơm, rồi bà bổ nốt quả gấc thứ hai, cho vào. Cả nồi cháo đỏ au. Bà xúc ra bát, thổi, rồi ngồi xuống mép giường, tự tay bón cho Bưởi từng thìa.

– Há miệng ra. Ăn đi con. Ăn cho bà.

Rồi bà sai Nhài đun nước, rang muối, pha một bát nước muối loãng để nguội. Bà lấy cái khăn mùi xoa sạch nhất trong rương, nhúng nước muối, lau từng mắt cho Bưởi. Mắt trái trước, mắt phải sau. Tay bà run, nhưng nhẹ như phủi bụi trên cánh bướm.

Bố Nhài ở công trường thủy lợi về đúng ngày thứ tám. Ông dựng cái xe đạp ở gốc cau, bước vào sân, nhìn cái đầu tóc cụt của con gái lớn, nhìn mẹ mình đang ngồi giặt cái khăn mùi xoa bên giếng. Ông không hỏi gì. Sáng hôm sau ông lặng lẽ ra chợ mua thêm mấy quả trứng, đặt vào cái rổ trong bếp.

Mỗi tiếng đồng hồ một ca nước. Mỗi bữa một bát cháo. Sáu quả trứng vịt luộc chín, bóp nhuyễn vào cháo. Ngày thứ chín, thứ mười, thứ mười một. Y sĩ Thống xuống thăm, lần này bà Thìn không cầm chổi. Bà rót cho anh một chén nước chè xanh, ngồi nghe anh dặn, gật đầu.

Mắt phải của Bưởi sáng dần. Vệt mờ xám nhạt đi, rồi biến mất. Mắt trái thì không. Ở giữa tròng đen còn lại một chấm trắng đục nhỏ bằng hạt tấm, như một giọt sữa rơi vào cốc nước. Y sĩ Thống bảo con mắt ấy sẽ nhìn mờ suốt đời, nhưng con mắt kia thì không sao.

Rằm tháng Giêng năm ấy, trên bàn thờ nhà Nhài không có đĩa xôi gấc. Bà Thìn đồ một đĩa xôi trắng, rắc vừng, đặt cạnh bát hương con. Trước bát hương con, chén nước đã được thay đầy, trong vắt.

Bà thắp ba nén hương, khấn rất lâu. Nhài đứng sau, chỉ nghe được mấy chữ cuối.

– Mẹ xin lỗi con. Mẹ cho con uống muộn quá.

Mùa thu năm ấy, giàn gấc ra hoa rồi kết quả, nhiều hơn mọi năm. Có lẽ vì cái giàn mới được bà sửa lại, có lẽ vì nước ao năm ấy lên cao. Tháng Chạp, những quả đầu tiên bắt đầu ửng màu cam.

Một buổi trưa, Bưởi đứng dưới giàn, ngửa cổ lên nhìn. Con bé nghiêng đầu sang trái một chút, theo thói quen mới của nó, để con mắt phải nhìn cho rõ. Tóc Nhài đã mọc dài chấm gáy, chị đứng cạnh em, cầm cái rổ.

– Bà ơi, quả kia chín chưa? – Bưởi gọi vọng vào bếp.

Bà Thìn ló đầu ra, nheo mắt nhìn theo ngón tay con bé. Mắt bà đã kém, ở khoảng cách ấy bà chỉ thấy một đám lá.

– Bà không nhìn rõ. – Bà nói. – Mày thấy đỏ thì là chín. Mày bảo bà.

— Hết —