Gian buồng bịt chiếu

Chương 1: Gian buồng bịt chiếu

Ngày thứ hai của ban, Nhài mở mắt trong một gian buồng tối đến mức không biết là ngày hay đêm.

Cái mùi đến trước. Mùi mồ hôi trẻ con ủ trong chăn bông cũ, mùi cháo trắng để nguội, mùi khói rơm lọt qua khe vách. Rồi đến tiếng thở. Tiếng thở khò khè, gấp, của một đứa bé đang sốt nằm ngay sát bên.

Nhài đưa tay ra. Bàn tay chạm vào một cái trán nóng như hòn than, rồi một cái má sần sùi những nốt ban li ti.

– Bưởi. – Nhài gọi, và giọng mình nghe lạ hoắc, trong veo, của một đứa con gái mười bốn tuổi.

Con bé ư một tiếng, cựa quậy dưới cái chăn trùm kín đến cổ. Nhài kéo cái chiếu treo ở cửa buồng hé ra một tí. Ánh sáng xám lọt vào. Cửa sổ duy nhất của gian buồng đã bị bịt bằng hai lớp chiếu cói, chèn thêm mấy cái bao tải. Trên cái bàn con kê sát giường có bát cháo trắng rắc muối vừng, cái đèn dầu tắt, và một cái khăn mặt khô cong.

Cạnh cái khăn mặt là quyển lịch lá nhà trường phát. Tờ trên cùng ghi ngày 26 tháng 2 năm 1985, mồng bảy tháng Giêng năm Ất Sửu.

Nhài ngồi dậy. Năm mươi lăm tuổi, chị đã ngủ gật trên cái ghế nhựa ở tiệm xoa bóp của Bưởi ngoài thành phố Thanh Hóa, giữa hai lượt khách, lúc Bưởi đang lần tay dọc lưng một bà cụ, đôi mắt mở to mà không nhìn thấy gì. Bưởi mù từ năm bốn tuổi. Chị chưa bao giờ quên năm ấy.

Hai mươi năm sau, đưa Bưởi đi khám ở bệnh viện mắt ngoài Hà Nội, chị mới nghe một ông bác sĩ già giải thích bằng giọng không trách ai. Trẻ con lên sởi mà đã gầy sẵn, lại bị kiêng ăn, kiêng uống, thì thiếu chất, mắt khô dần rồi loét. Ông bảo hồi ấy nhiều đứa bị lắm, cả làng có khi vài đứa. Chỉ cần cho ăn đủ, uống đủ, có gan, có trứng, có mỡ, có gấc, rửa mắt sạch.

Có gấc. Chị nhớ mãi hai chữ ấy, vì cả đời bà nội chị trồng gấc.

Cái chiếu cửa buồng bị gạt ra. Bà Thìn bước vào, người thấp, lưng còng, cái khăn mỏ quạ quấn chặt trên đầu. Bà cầm theo cái quạt nan, nhưng không quạt cho Bưởi mà quạt cái bếp than trong cái chậu sành, hơ cho buồng ấm.

– Con Nhài dậy rồi thì ra ngoài kia. Đừng mở chiếu. Gió lùa vào thì ban nó lặn vào trong, chết em mày đấy.

– Bà ơi, em nó sốt quá. Cho em uống ngụm nước bà ạ.

– Uống nước thì ban không mọc ra được. Kiêng. Mày lớn rồi, không biết à?

Nhài biết. Lần trước, năm mười bốn tuổi, chị đã biết y như thế, đã tin y như thế. Chị đã ngồi canh cho em, đã giật cái gáo nước khỏi tay mẹ một lần vì sợ bà mắng. Chị đã nghe Bưởi khóc đòi nước suốt mười ngày, và chị đã dỗ nó bằng một thìa nước cháo loãng.

Ngày thứ mười hai, Bưởi bảo: chị ơi, sao trời tối sớm thế.

Bà Thìn ra ngoài. Nhài lần trong bóng tối tìm cái ca nhựa trên bàn, rót chỗ nước còn trong cái ấm tích, đỡ đầu Bưởi dậy. Con bé uống ừng ực, như cái cây khô gặp mưa. Uống hết một ca, nó nằm xuống, lần đầu tiên thở chậm lại.

Ngày thứ ba của ban, Nhài đi bộ ba cây số dọc bờ đê sông Lèn ra trạm xá xã.

Trạm xá là ba gian nhà cấp bốn mái ngói, sân trồng cây lá lốt và mấy luống bạc hà. Y sĩ Thống ngoài hai mươi, mới ở trường trung cấp y tỉnh về, đeo cặp kính gọng nhựa đen, ngồi ghi sổ khám bệnh bằng cây bút bi. Nghe Nhài kể, anh đặt cây bút xuống.

– Nhà em ở xóm Trại phải không? Bà em là bà Thìn?

– Dạ.

Anh thở dài, gãi đầu.

– Tuần trước anh xuống xóm Trại khám cho mấy đứa. Anh bảo bà em mở cửa cho thoáng, cho cháu uống nước, ăn thêm cái trứng. Bà em cầm cái chổi rơm đuổi anh ra tận ngõ. Bà bảo y sĩ gì chưa vợ con mà đòi dạy người đẻ bảy đứa.

– Thế em phải làm gì hả anh?

– Trước hết là cho uống nước, càng nhiều càng tốt. Nước đun sôi để nguội. Rửa mắt bằng nước muối loãng, muối rang rồi pha, đun sôi. Ăn gì có chất thì cho ăn. Gan lợn, gan gà, trứng, mỡ. Gấc thì tốt lắm. – Anh ngừng lại. – Nghe nói trên tỉnh có loại thuốc viên cho trẻ con lên sởi đỡ hỏng mắt, nhưng trạm anh chưa bao giờ được cấp. Anh ghi tên em gái em, có thì anh mang xuống.

Nhài biết anh sẽ không có. Chị đã sống qua những năm ấy, chị biết cái trạm xá này phải đợi đến bao giờ mới có những thứ người ta kể.

Trên đường về, đi ngang qua cổng nhà mình, Nhài nhìn lên cái giàn gấc dựng bằng tre cạnh ao. Lá đã úa vàng gần hết sau mùa rét. Dưới đám lá úa còn treo đúng hai quả gấc chín đỏ, to bằng hai cái bát ô tô, gai mềm, đỏ đến mức như phát sáng giữa buổi chiều xám.

Hai quả ấy bà Thìn dành để đồ xôi cúng rằm tháng Giêng. Năm nào cũng thế. Cả nhà không ai được đụng vào.

— Hết chương 1 —