Dây khoai lang sang địa phận

Chương 1: Dây khoai lang sang địa phận

Cái chậu cúc vạn thọ lại bị nhấc sang bên kia bờ gạch.

Bà Doanh đứng ở đầu hàng mộ thứ tư, tay còn cầm bó hương chưa châm, nhìn chậu hoa của mình nằm chỏng chơ cạnh mộ ông Thông, còn chỗ nó vẫn đứng mọi khi thì giờ là một vạt dây khoai lang xanh mướt, lá to bằng bàn tay, bò tràn qua bờ gạch thấp như người ta trải chiếu.

Nghĩa trang làng Vân Hạ nằm giữa cánh đồng chiêm, cao hơn mặt ruộng chừng một sải tay. Mùa này lúa mới cấy, nước trắng xóa, đứng ở nghĩa trang nhìn ra bốn phía chỉ thấy trời với nước, thỉnh thoảng một con cò lạc. Hàng mộ thứ tư có bốn ô liền nhau. Ngoài cùng là mộ ông Thông, chồng bà, mất sáu năm. Kế đó là một ô trống xây sẵn bờ gạch, để dành cho bà. Kế nữa là một ô trống khác, để dành cho ông Tiếp. Trong cùng là mộ bà Nhài, vợ ông Tiếp, mất được bốn năm.

Hai ô trống nằm sát nhau, chung một bờ gạch.

– Ông Tiếp! – Bà Doanh gọi, không cần to, cả cánh đồng vắng tiếng.

Ông Tiếp đang ngồi xổm bên mộ bà Nhài, ống quần xắn tới gối, chân dính bùn. Ông ngẩng lên, thấy bà, rồi lại cúi xuống nhổ một khóm cỏ gấu như thể không nghe.

– Ông dời hoa của tôi đấy à?

– Hoa của bà đè lên ngọn khoai của tôi. – Ông nói, vẫn không ngẩng. – Ngọn khoai đang bò, bà đặt cái chậu lên, nó gãy, tôi phải nhấc ra chứ.

– Ông trồng khoai trên đất của ông thì ông giữ nó trên đất của ông.

– Khoai nó có biết đất ai đâu.

Bà Doanh châm hương, cắm lên bát hương của ông Thông, đứng vái ba vái, miệng lẩm bẩm. Khấn chồng xong, bà quay sang khấn cả bà Nhài, vì hai bà ngày xưa cấy chung một tổ đổi công suốt hai mươi năm, đứng cạnh mộ nhau mà không chào thì không phải đạo. Rồi bà ra nhấc chậu cúc vạn thọ, đặt lại đúng chỗ cũ, ngay giữa ô đất của mình, trên một vạt lá khoai.

Ông Tiếp đứng dậy, phủi tay vào quần.

– Bà làm thế là bà dập lá tôi.

– Lá ông thì ông kéo về.

Ông nhìn cái chậu một lúc, rồi cúi xuống, nhẹ nhàng nâng từng ngọn dây khoai lên khỏi bờ gạch, quấn vòng lại phía ô đất của ông như người ta cuộn dây thừng. Ông làm chậm, tay to bè mà khéo, không gãy ngọn nào. Bà Doanh đứng xem, định nói gì đó, rồi thôi.

Chuyện bắt đầu từ mùa đông năm ngoái. Ông Tiếp không chịu nổi cảnh một ô đất tốt để không, cỏ mọc lút gối, nên mang ra mấy hom khoai giâm thử. Ông bảo người nông dân nhìn đất bỏ hoang thì ngứa tay. Đất nghĩa trang được bồi mỗi năm, khoai lên nhanh như thổi. Đến Tết thì dây đã bò kín ô của ông. Qua rằm tháng Giêng, nó bắt đầu sang ô của bà.

Từ đấy, cứ rằm và mồng một, hai người lại gặp nhau ở hàng mộ thứ tư, mỗi người một bó hương, và cãi nhau về mấy ngọn khoai.

Làng Vân Hạ không lớn. Chưa đến rằm tháng Hai, cả xóm Đình đã biết chuyện. Bà Hai Tư bán hàng nước ở gốc đa đầu làng kể cho mọi người nghe rằng bà Doanh với ông Tiếp đánh nhau ngoài nghĩa trang, ông Tiếp cầm cuốc, bà Doanh cầm chậu hoa. Bà Doanh nghe xong chỉ bảo: chậu hoa tôi nhẹ, cầm đánh ai được.

Ông Kỳ giữ nghĩa trang, người thấp lùn, đội cái mũ cối bạc phếch quanh năm, thì ngồi ở chòi đầu đường bờ vùng hút thuốc lào, không bênh ai. Ông Kỳ giữ cái sổ ghi ô đất của cả làng, ai mất nằm đâu, ai đã mua chỗ trước, chỗ nào còn trống, ông thuộc như thuộc ruộng nhà. Một lần bà Doanh ra sớm, ngồi nhờ chòi uống bát nước chè, ông Kỳ nhìn ra phía hàng mộ thứ tư mà bảo:

– Chỗ ấy cao. Bà Nhài chọn đấy. Tôi bảo bà ấy ra hàng thứ sáu gần đường cho con cháu đi lại dễ, bà ấy không chịu. Bà ấy bảo chỗ này hợp.

– Hợp cái gì?

– Thì hợp. – Ông Kỳ rít một hơi thuốc dài. – Bà ấy bảo hợp.

Bà Doanh không hỏi thêm. Bà Nhài trước khi mất nằm liệt hơn một năm, ai đến thăm cũng thấy bà tỉnh táo, nói chuyện có đầu có đuôi. Chọn chỗ nằm cho mình thì cũng là việc của bà ấy.

Rằm tháng Ba, trời nồm, đất nghĩa trang nhão như bột. Bà Doanh ra muộn, lúc mặt trời đã lên cao một con sào. Bà thấy chậu cúc vạn thọ vẫn ở nguyên chỗ, dây khoai không bò sang nữa. Nhưng ở mép ô đất của bà, sát bờ gạch, có ai đã cắm một hàng que tre nhỏ, buộc dây gai ngang, như một cái giậu bé tí. Dây khoai đến đấy là quặt lại.

Trên bờ gạch, ngay giữa hai ô đất, có một cái ấm tích bọc trong giỏ ủ, hai cái chén. Một chén úp, một chén ngửa.

Bà Doanh nhìn quanh. Ông Tiếp đang ngồi ở mép ruộng phía dưới, quay lưng lại, giả vờ xem nước.

Bà ngồi xuống, lật cái chén úp lên, rót. Nước chè xanh còn nóng, chát đậm, đúng kiểu người nhà quê nấu chè tươi vò nát bằng tay. Bà uống một ngụm, khen khẽ một câu mà bà chắc ông không nghe.

Ông Tiếp vẫn không quay lại. Nhưng bà thấy vai ông hơi xuôi xuống, như người vừa đặt được gánh xuống đất.

— Hết chương 1 —