Ông Khởi, gót chân

Chương 1: Ông Khởi, gót chân

Bà à, hôm nay cô Trúc lại nhắc tôi cái gót chân.

Bà nhớ cô Trúc không, cái cô giáo múa tóc búi cao, lưng thẳng như cây thước, hồi bà còn sống có lần ghé trường đưa cơm cho tôi, cô mời bà ly trà đá đó. Cô vẫn y như vậy, mười mấy năm rồi. Lớp năm hai, mười bốn đứa con gái với ba đứa con trai, đứng vịn thanh gióng dọc tường, tôi ngồi ở cây đàn piano đứng sát cửa sổ. Tôi đàn, tụi nhỏ tập, cô Trúc đi tới đi lui, gõ cây gậy tre xuống sàn gỗ. Rồi tới đoạn nào tôi đàn hăng, cô quay lại, không to không nhỏ:

– Ông Khởi, gót chân.

Bà biết cái tật của tôi mà. Đàn là chân phải đạp pê-đan, chân trái gõ gót xuống sàn theo nhịp. Hồi còn đàn ở phòng trà dưới đường Tự Do, bà ngồi bàn gần sân khấu, bà cũng hay lấy ngón tay ra dấu biểu tôi bớt bớt lại. Bốn chục năm rồi, không sửa được. Đôi giày da đế gỗ bà mua cho tôi ở chợ Bến Thành, đế mòn hai lần, tôi đem ra ông thợ đầu hẻm đóng lại hai lần, gót bên trái lúc nào cũng mòn hơn gót bên phải. Cô Trúc nhắc thì tôi bớt được nửa bài. Nửa bài sau lại gõ. Cô lại nhắc. Cái phòng tập đó sàn gỗ dầu, cây đàn đặt thẳng xuống sàn không có tấm lót, gõ một cái là nghe vang tới đầu bên kia phòng.

Bà đi rồi thì tôi chỉ còn cái trường này. Phòng trà đóng cửa từ hồi nào bà biết rồi, mấy ông bạn đàn người qua Mỹ, người về quê, người nằm ngoài nghĩa trang Bình Hưng Hoà gần chỗ bà. Sáng nào tôi cũng đạp xe từ hẻm nhà mình ra, qua cầu, vô trường lúc bảy giờ kém mười lăm, mở nắp đàn, lấy cái khăn nỉ lau từng phím. Cây đàn đứng màu nâu đó còn già hơn tôi, phím la thứ hai từ dưới lên kêu rè rè, chú thợ chỉnh đàn tới ba lần mà không hết. Tụi nhỏ kêu tôi là "ông đàn". Có đứa đi ngang còn khều vai, hỏi ông đàn ăn sáng chưa, ông đàn có mệt không. Tôi ngồi đó, nhìn tụi nó lớn lên từng năm, đứa thì gãy chân bỏ múa, đứa thì đi diễn bên Pháp gửi thiệp về. Mỗi năm một lứa, như mùa sao dầu rụng trái ngoài sân.

Thôi, tôi kể bà nghe chuyện con nhỏ Ri.

Con nhỏ mười lăm tuổi, dưới Cần Giờ lên, nhà làm muối. Ốm nhom, đen nhẻm, chân tay dài lêu nghêu như cây đước non. Lúc mới vô trường, cô Trúc nói con nhỏ có cái cổ chân đẹp nhất khoá, cái lưng dẻo nhất khoá, nhưng lỗ tai thì để đâu không biết. Vì có hôm nó múa đúng nhịp từ đầu tới cuối, có hôm nó lạc nhịp từ câu thứ hai. Cô la, nó cúi đầu, không cãi. Cô la nữa, nó cũng cúi đầu. Nó ít nói lắm, bà. Nói thì nói nhỏ, mà nhìn chăm chăm vô miệng người ta.

Trưa nào con nhỏ cũng ngồi một mình ở bậc thang sau phòng tập, ăn ổ bánh mì không với chai nước lọc, chân trần gác lên bậc gạch. Tụi bạn đi ăn cơm ngoài hàng, nó không đi. Có bữa tôi đi ngang thấy nó vô phòng tập trống, đứng giữa sàn, cởi giày, áp hai bàn chân xuống mặt gỗ, nhắm mắt đứng yên như người cầu nguyện. Tôi tưởng nó mệt. Tôi không hỏi.

Tôi để ý con nhỏ từ hồi tháng Mười. Tôi già rồi, ngồi đàn nhiều năm, nhìn lưng tụi nhỏ là biết đứa nào đang đếm nhịp trong đầu, đứa nào đang nghe nhạc. Con Ri không đếm, mà cũng không nghe. Nó làm cái gì đó khác. Tôi không biết là cái gì.

Rồi tới một buổi sáng đầu tháng Mười một. Hôm đó tôi bị gút, ngón chân cái bên trái sưng vù như trái chanh, không mang giày được, phải đi dép lê vô trường. Ngồi đàn, chân trái để im trên sàn, không gõ được. Cô Trúc đi ngang, nhìn xuống đôi dép, nhướng mày một cái mà không nói gì, chắc mừng thầm. Hôm đó cả buổi tôi đàn mà không có gót.

Bà biết sao không. Con Ri lạc nhịp cả buổi.

Không phải lạc một câu, hai câu. Lạc từ đầu tới cuối. Nhảy lên trễ, đáp xuống trễ, xoay người lúc cả lớp đã đứng yên. Cô Trúc la tới khản cổ. Tụi bạn nó cười khúc khích. Con nhỏ đứng vịn thanh gióng, mặt tái xanh, cái tay vịn run run.

Tôi về nhà, ngồi trước hình bà, ngâm chân vô thau nước muối ấm, nghĩ hoài. Mấy hôm cô Trúc bật nhạc thu sẵn trên cái loa thùng thay cho đàn, con nhỏ cũng lạc. Hôm tôi bị gút, không gõ gót, con nhỏ lạc. Còn bữa nào tôi đàn mang giày, gõ gót cộp cộp, cô Trúc nhắc lên nhắc xuống, thì con nhỏ múa đúng như in.

Tôi không dám tin. Bà biết tôi mà, tôi đâu có tin cái gì dễ.

— Hết chương 1 —