Gốc me

Chương 3: Gốc me

Phiên tòa sơ thẩm mở vào một sáng thứ Năm. Phòng xử nhỏ, quạt trần quay chậm. Diệu ngồi một mình bên ghế nguyên đơn, cô không thuê luật sư. Bên kia, Lịnh và luật sư của anh ta. Hôm nay, lần đầu tiên, bà Út có mặt. Bà ngồi xe lăn, do một đứa cháu nội đẩy vào, tóc bạc trắng búi củ hành, mặc áo bà ba đen, hai tay đặt trên đùi, mấy ngón tay co quắp vì thấp khớp.

Bà Chi được mời trình bày kết luận giám định. Bà trình bày ngắn gọn, giống hệt những gì bà đã nói trong phòng tối: tờ giấy tay không thể được làm ra vào năm 1986.

Rồi thẩm phán hỏi nguyên đơn có ý kiến gì không.

Diệu đứng dậy. Cô đặt lên bàn thư ký cái bao thư có xấp giấy nháp.

– Thưa tòa, tôi không có ý kiến về kết luận giám định. Tôi xin nộp thêm cái này. Tôi tìm thấy trong nhà ba tôi. Tờ giấy tay đó là ba tôi viết lại. Ba tôi tập chữ ký ông Mến ở đây.

Phòng xử im lặng. Luật sư của Lịnh nhìn cô như nhìn một người vừa tự cầm dao cắt vào tay mình. Lịnh há miệng rồi ngậm lại.

Thẩm phán đọc qua mấy tờ giấy nháp, rồi chuyển cho bà Chi xem. Bà Chi lật từng tờ, chậm rãi, dừng lại ở góc tờ có dòng bút chì. Bà đọc to, theo đề nghị của thẩm phán:

– “Lũ năm 2000 cuốn mất giấy. Nhớ cho đúng. Gốc me. Ba chỉ. Mương ông Tám Đực.”

Bà ngẩng lên, nhìn thẩm phán.

– Thưa tòa, tui xin nói thêm một ý, ngoài phạm vi giám định, để tòa cân nhắc. Tờ giấy là giả, tui đã kết luận. Mà người làm giả thường viết những thứ người ta muốn nghe: diện tích chính xác, số thửa, số tờ bản đồ. Còn tờ giấy ni lại ghi ranh giới bằng một gốc me. Trong hồ sơ địa chính tòa đã thu thập, ranh phía bắc của thửa đất là một con mương thủy lợi đào năm chín mươi hai, không có cây me nào. Người làm giả muốn thắng thì sẽ ghi con mương. Người nào ghi gốc me, thì người đó đang nhớ, không phải đang bịa.

Có tiếng bánh xe lăn dịch đi một chút trên nền gạch.

Bà Út đã ngẩng đầu lên. Bà nhìn Diệu, rồi nhìn bà Chi, rồi nhìn sang con trai mình. Đôi môi móm mém của bà mấp máy mấy lần, rồi mới thành tiếng, khàn đặc:

– Cây me đó ông Mến đốn năm chín mươi, lấy gỗ làm cái chòi giữ vịt.

Lịnh quay phắt lại:

– Má!

Bà Út không nhìn con. Bà nói với thẩm phán, giọng nhỏ, đứt quãng, nhưng phòng xử im tới mức ai cũng nghe:

– Năm tám mươi sáu, thằng Lịnh mới hai tuổi, bị sốt xuất huyết, nằm nhà thương tỉnh. Bác sĩ nói phải chuyển lên Sài Gòn. Nhà không có một đồng. Ông Mến chạy qua nhà anh Hai Kỉnh, nói anh Hai mua giùm hai công đất đầu bờ, cái chỗ có cây me. Anh Hai không có tiền, anh Hai đi vay, gom được ba chỉ vàng. Ông Mến viết giấy, anh Hai Kỉnh cầm. Có làm chứng.

Bà dừng lại, thở. Đứa cháu nội đứng sau xe lăn đặt tay lên vai bà.

– Hồi đó ông Mến nói với anh Hai: ranh tính tới gốc me, me của anh luôn. Anh Hai cười, nói me thì để cho con Diệu ăn.

Diệu đưa tay lên bịt miệng.

– Năm hai ngàn lẻ năm anh Hai bệnh, cho nhà tui mượn ruộng làm. – Bà Út nói tiếp. – Năm hai ngàn mười hai người ta đo đất, ghi tên tui. Tui biết là sai. Tui không nói. Ông Mến mất rồi, tui già rồi, thằng Lịnh nói đất này là của nhà mình... Tui không nói.

Bà quay sang nhìn con trai lần đầu tiên.

– Ba chỉ vàng đó là tiền mổ cho mày đó, Lịnh.

Lịnh ngồi im. Cái đồng hồ vàng trên cổ tay anh ta lóe lên một cái dưới ánh đèn, rồi anh ta úp bàn tay xuống đầu gối, che nó đi.

Thẩm phán cho tạm nghỉ phiên tòa mười lăm phút.

Mười lăm phút thành một tiếng. Trong phòng nghỉ nhỏ phía sau, Lịnh ngồi với mẹ, với luật sư, cửa đóng. Diệu ngồi ngoài hành lang trên băng ghế gỗ, bà Chi ngồi bên cạnh, im lặng uống ly trà đá bà xin ở căng tin.

– Cô ơi, – Diệu hỏi, mắt vẫn nhìn ra mấy cây bằng lăng, – tờ giấy của ba con là giả, phải không cô. Tòa sẽ xử sao?

– Tờ giấy là giả. – Bà Chi nói. – Mà chuyện ba con kể trong đó thì thật. Tòa xử theo chứng cứ, bây giờ thì có thêm lời khai của người trong cuộc. Mà tui đoán, chưa chắc tòa phải xử.

Đúng như bà đoán. Khi phiên tòa tiếp tục, luật sư của Lịnh xin trình bày: các đương sự đã tự thỏa thuận được với nhau. Gia đình bà Út thừa nhận việc sang nhượng năm 1986, đồng ý làm thủ tục trả lại quyền sử dụng hai công đất cho người thừa kế của ông Quách Văn Kỉnh. Nguyên đơn đồng ý không yêu cầu gì thêm. Tòa lập biên bản ghi nhận sự thỏa thuận.

Lịnh ký vào biên bản, không nói gì. Lúc đi ra, anh ta dừng lại trước mặt Diệu một chút, gật đầu, cái gật đầu cứng đờ, rồi đẩy xe lăn của mẹ ra cửa.

Tháng sau, công ty bỏ cọc, không mua nữa. Diệu cũng không bán.

Mùa khô năm đó, cô thuê người đào một cái hố ở đầu bờ phía bắc ruộng, cạnh con mương thủy lợi, chỗ mà theo lời bà Út kể, gốc me cũ từng đứng. Cô trồng xuống một cây me con mua ở chợ, cao chưa tới đầu gối, lá non xanh lơ.

Chiều hôm trồng cây, có một chiếc xe lăn dừng lại trên đường đất đầu bờ, đứa cháu nội đẩy phía sau. Bà Út ngồi nhìn cây me con một hồi lâu, rồi giơ bàn tay co quắp chỉ ra phía đồng, xa hơn chỗ Diệu trồng chừng ba bước chân.

– Lệch rồi con. – Bà nói. – Hồi đó nó đứng ngoài kia.

— Hết —