Đêm diễn

Chương 3: Đêm diễn

Ngân Hà đi Gò Vấp vào sáng Chủ nhật.

Nhà cô Kha Ngọc Diễm là một căn nhà ống ba tầng trong con hẻm nhỏ sau chợ Hạnh Thông Tây, cửa sắt sơn xanh, hiên trồng mấy chậu lan ý. Người mở cửa là con gái cô Diễm, chị Lâm Thanh Uyển, chừng ba mươi lăm tuổi, nghe Ngân Hà tự giới thiệu là chủ nhiệm câu lạc bộ kịch thì mắt chị đỏ lên.

Cô Diễm nằm trên chiếc giường đặt ở phòng khách tầng trệt, cạnh cửa sổ có nắng. Tóc bạc trắng, cắt ngắn. Nửa người bên phải không cử động được. Mắt cô vẫn sáng. Chị Uyển nói từ ngày bị tai biến, cô hiểu hết mọi chuyện, nhưng không nói được một câu nào trọn vẹn. Cô chỉ ú ớ được vài tiếng, gật, lắc, và viết được vài chữ nguệch ngoạc bằng tay trái.

Ngân Hà ngồi xuống mép giường. Cô không biết bắt đầu từ đâu, nên cô bắt đầu từ cái thùng các-tông ám khói. Rồi cô mở tập kịch bản, lật tới trang cuối của màn ba, chỗ những dòng bút chì xiêu vẹo chép trong lề.

Cô đọc to. Từ câu dở dang của Lan, tới câu cuối cùng.

Cô Diễm nằm im nghe. Tới câu "Đèn hết dầu rồi, thì em thắp bằng gì đây anh", tay trái cô bấu chặt lấy mép chăn. Tới câu mà giọng nhắc nói là "hồi đó cô viết mà cô không dám cho ai đọc", nước mắt cô chảy dài xuống gối, không thành tiếng.

Đọc xong, Ngân Hà gấp kịch bản lại. Cô Diễm vươn tay trái ra, nắm lấy tay cô, nắm rất chặt. Môi cô mấp máy. Không ra tiếng. Chị Uyển đứng ở chân giường, che miệng.

– Cái kết đó, – chị Uyển nói, giọng nghẹn. – Mẹ chị viết đêm trước hôm cháy. Mẹ kể với chị nhiều lần. Mẹ viết tay trên một tờ giấy, định sáng hôm sau đưa đánh máy. Tờ giấy để trong hậu đài. Cháy mất. Ba chục năm mẹ không viết lại được, mẹ nói viết lại câu nào cũng không đúng. – Chị nhìn Ngân Hà. – Em lấy cái kết đó ở đâu?

Ngân Hà không trả lời được. Cô chỉ nhìn cô Diễm. Cô Diễm cũng nhìn cô, và trong ánh mắt ấy không có câu hỏi nào. Như thể cô Diễm biết rất rõ Ngân Hà lấy cái kết ấy ở đâu.

Lúc Ngân Hà đứng dậy về, cô Diễm ra hiệu đòi bút. Chị Uyển đặt vào tay trái mẹ một cây bút bi, kê một cuốn tập lên ngực. Cô Diễm viết rất lâu, nét chữ run, to, xiêu vẹo như chữ trẻ con mới tập. Một chữ duy nhất: đèn.

Rồi cô đưa mắt nhìn ra cửa sổ, về phía hiên nhà.

– Mẹ hỏi đèn ngoài hiên, – chị Uyển giải thích, cười mà mắt vẫn đỏ. – Ba chục năm nay, chiều nào mẹ cũng thắp cái đèn ngoài hiên. Nhà chị gọi là đèn của mẹ. Từ hồi bệnh, mẹ còn kỹ hơn, trời chưa tối đã ra hiệu đòi thắp.

Ngân Hà nhìn ra hiên. Treo trên móc sắt cạnh mấy chậu lan ý là một cái đèn dầu bằng thiếc, loại đèn hột vịt, bầu thuỷ tinh ám khói đen.

Đêm hai mươi tháng Mười một, "Ngọn đèn ở bến Bình Đông" được diễn lần đầu tiên, ba mươi hai năm sau ngày lẽ ra nó phải được diễn. Hội trường cũ ba trăm ghế chật kín, sinh viên ngồi cả lối đi. Hàng ghế đầu có một chiếc xe lăn. Cô Diễm mặc áo dài màu lam, chị Uyển ngồi bên cạnh.

Ngân Hà không ngồi dưới hàng ghế. Cô đứng trong cánh gà bên trái, cầm kịch bản. Cô không biết tại sao cô chọn đứng ở đó. Chú Tư Rô thấy cô đứng đó, chú gật đầu một cái, như người ta gật đầu với một người quen cũ.

Màn một trôi qua. Màn hai trôi qua. Gia Huy nói câu ghe bông súng, cả hội trường im phăng phắc. Màn ba. Cảnh cuối. Kim Hên đứng một mình trên bến, ngọn đèn dầu đạo cụ trong tay, ánh lửa nhỏ run run.

– Đèn còn dầu thì em còn đứng. Mà đèn hết dầu rồi, thì em thắp bằng gì đây anh?

Rồi Kim Hên dừng lại. Không phải dừng để diễn. Ngân Hà nhìn mặt bạn mình dưới ánh đèn và biết ngay. Kim Hên quên. Đúng câu cuối cùng, câu quan trọng nhất, câu mà cô đã tập hàng trăm lần.

Hội trường lặng như tờ. Kim Hên đứng trơ trọi giữa sân khấu, mắt hoảng hốt đưa về phía cánh gà bên trái.

Ngân Hà mở miệng định nhắc. Nhưng cô chưa kịp nói thì từ hàng ghế đầu, một giọng nói vang lên. Khàn, chậm, từng chữ một như phải kéo từ rất sâu ra. Nhưng rõ ràng. Đủ cho cả hội trường ba trăm người nghe thấy.

Giọng của một người đàn bà ba năm nay chưa nói trọn một câu nào.

Cô Diễm nhắc câu cuối cùng.

Kim Hên nói theo. Đèn sân khấu tắt.

Trong bóng tối, trước khi tiếng vỗ tay ập tới, Ngân Hà đứng trong cánh gà bên trái, và cô nghe rõ ràng, ngay sát vai mình, một tiếng thở ra rất nhẹ, như của người vừa đặt xuống một thứ gì đã cầm quá lâu. Mùi dầu hôi thoảng qua.

Rồi cánh gà bên trái chỉ còn lại cô.

Từ đó tới giờ, câu lạc bộ kịch vẫn tập ba buổi tối một tuần trong hội trường cũ. Diễn viên vẫn quên lời. Không còn ai nhắc nữa. Chị Uyển nhắn tin cho Ngân Hà mỗi tuần, kể cô Diễm giờ đã nói được mấy câu ngắn, chậm, nhưng trọn vẹn. Câu đầu tiên cô nói sau đêm diễn là hỏi con gái mình đèn ngoài hiên đã thắp chưa.

— Hết —