Quả cân của quan

Chương 3: Quả cân của quan

Chiều hôm ấy, Thanh Liên về thành, đi thẳng tới dinh Ngự sử. Người gác cổng nhìn bộ áo nâu bạc màu của nàng, định đuổi đi, nhưng Tạ Đình Khiêm đã từ trong sân bước ra.

– Ngày mai giờ Thìn, nhà họ Quách thu sen ở Bãi Cói. – Nàng nói, không chào hỏi. – Nếu quan muốn thấy cái chỗ quan đã chắc, thì quan đi cùng tôi. Mang theo quả cân của quan phủ.

Ông ta nhìn nàng, rồi gật đầu.

Sáng hôm sau, dưới gốc đa đầu làng Bãi Cói, gia nhân nhà họ Quách đã bày cân, bày thúng. Người nhà Quách là một gã quản lý mặt béo, ngồi trên ghế, tay phe phẩy quạt. Dân làng xếp hàng, mỗi người một thúng hạt sen tươi, xanh mướt.

Thanh Liên bước tới, đặt lên mặt bàn một quả cân đồng đúc có ấn của quan phủ Thuận Xương. Quả cân nặng đúng một cân, chợ nào trong phủ cũng có một quả như thế ở đình chợ, để dân đem hàng tới thử cân.

– Thử cân trước khi mua. – Nàng nói. – Luật của phủ.

Gã quản lý cười khẩy, định xua nàng đi. Rồi gã thấy người đàn ông áo the xanh đứng sau lưng nàng, thấy hai người lính lệ đi theo, và gã ngồi im.

Thanh Liên treo quả cân của quan lên móc. Cán cân của nhà Quách vọt lên, chỉ mười hai lạng. Nàng tháo quả đối trọng ra, lật lại, chỉ cho mọi người thấy một lỗ khoét nhỏ ở đáy, đã được trám lại bằng chì. Ai muốn cân non hay cân già, chỉ cần khoét thêm một chút hay đổ thêm một chút.

Dân làng ồ lên. Bà cụ bóc sen hôm qua đứng ở đầu hàng, run run cầm lấy quả cân của quan, nhìn mãi như nhìn một thứ gì quý giá.

Tạ Đình Khiêm cho niêm phong cái cân. Gã quản lý bị giải về phủ. Lúc ấy, Thanh Liên mới lấy trong tay nải ra cuốn sổ bìa xanh, đưa cho ông ta.

– Đây là sổ của cha tôi. – Nàng nói. – Quan đọc trang cuối. Người mua sáu trăm thạch gạo cứu đói năm lũ, có tên trong này. Cái cân cha tôi dùng năm ấy, cũng do người này đưa.

Tạ Đình Khiêm cầm cuốn sổ, lật đọc từng trang. Đọc tới trang cuối, ông ta gấp sổ lại, ngón tay vẫn kẹp ở trang ấy.

– Cô biết cuốn sổ này chứng minh cha cô có tội. – Ông ta nói. – Có tội hơn cả bản án ta đọc năm ấy.

– Tôi biết.

– Vậy sao cô lại mang nó tới cho ta? Cô có thể đốt đi. Không ai biết cả.

Thanh Liên nhìn ra đầm sen. Mấy đứa trẻ con đang lội nước bẻ gương sen, cười nói ầm ĩ.

– Cha tôi chịu tội rồi. – Nàng đáp. – Người mua gạo của cha tôi thì chưa.

Ba tháng sau, Quách Phúc bị xử. Các khoản nợ lãi gấp đôi của dân Bãi Cói bị xóa. Ông ta phải bồi thường cho mười bảy gia đình có người chết đói năm lũ.

Còn Thanh Liên, nàng ra Bãi Cói, gặp từng nhà. Nàng nói nàng muốn mua hạt sen, giá đúng giá chợ, cân bằng cân của quan. Nàng không có nhiều vốn, chỉ mua được từng ít một. Nhưng nàng biết các nhà giàu ở phố Hàng Lụa, nơi nàng lớn lên, mỗi mùa cúng giỗ cần bao nhiêu hạt sen khô, mua ở đâu, trả giá bao nhiêu. Nàng biết các chùa trong thành mỗi rằm cần bao nhiêu chè. Mùa sen năm ấy, nàng bán được hết. Mỗi bao hạt sen bán ra, nàng để riêng một phần, gửi về cho mười bảy gia đình ở Bãi Cói. Nàng không nói với ai đó là vì sao. Vú Sáu biết, và vú cũng không nói.

Mùa thu năm sau, gánh chè sen ở chợ cửa Đông vẫn còn đó, nhưng người đứng gánh là một cô gái Bãi Cói được Thanh Liên dạy cách ninh hạt sen tới bở mà không nát. Thanh Liên thì ngồi ở một gian hàng nhỏ ngay đầu chợ, bán hạt sen khô, bên cạnh là một quả cân đồng có ấn của quan phủ, ai muốn thử cân cứ thử.

Một buổi sáng, người đàn ông áo the xanh dừng lại trước gian hàng.

– Một cân hạt sen. – Tạ Đình Khiêm nói. – Hôm nay ta mua cho mẹ ta nấu chè.

Thanh Liên cân cho ông ta, đặt quả cân của quan lên cho ông ta xem, rồi nói giá. Ông ta đặt tiền xuống, nhiều hơn giá một chút.

Nàng đếm, gạt số tiền thừa trả lại, không thiếu một đồng.

– Ở gian hàng này không bớt cũng không thêm, thưa quan. – Nàng nói. – Quan muốn trả thêm thì mai quay lại mua thêm một cân.

Ông ta nhìn nàng, và lần này thì cười.

– Vậy thì mai ta quay lại. – Ông ta nói.

— Hết —