Lần lặn thứ nhất

Chương 1: Lần lặn thứ nhất

– Đoan ơi, nghe rõ không?

– Nghe rõ. Anh đang ở đâu?

– Đang ở đáy. Sâu mười một mét hai. Nước chảy mạnh, kéo qua phải. Tối thui. Tôi giơ bàn tay lên trước mặt kính, không thấy. Như đi trong ly cà phê sữa đá chưa khuấy á cô.

Phan Thục Đoan ngồi trên thùng gỗ ở mép sà lan, tai đeo tai nghe, tay cầm bút, ghi: Trụ T5. Độ sâu đáy 11,2 m. Tầm nhìn bằng không. Dòng chảy mạnh hướng hạ lưu. Cô ghi tới chữ "cà phê sữa" thì dừng bút, gạch đi.

Bảy giờ sáng tháng Mười Một, nước sông Tiền đoạn chảy qua Sa Đéc đục ngầu màu đất sét, lục bình trôi từng đám to bằng cái chiếu. Cây cầu bê tông dài gần năm trăm mét bắc ngang trên đầu, xe tải chạy qua rầm rầm làm mặt sà lan rung rung. Cầu đã ba mươi năm tuổi. Đơn vị của Đoan được thuê kiểm định toàn bộ phần móng dưới nước trước khi cho phép xe tải nặng chở hàng Tết chạy qua. Chín trụ, mười hai ngày.

Đoan ba mươi tuổi, người Hà Nội, vào Nam làm kiểm định cầu được bốn năm. Cô quen với số liệu, với bản vẽ, với máy đo độ lún. Cô chưa quen với việc mọi số liệu dưới nước đều phải đi qua cái miệng của một người đàn ông mà cô không thấy mặt.

Người đó là Huỳnh Văn Lẹ, ai cũng gọi là Út Lẹ, ba mươi bốn tuổi, thợ lặn công trình mười lăm năm, người Lai Vung. Út Lẹ đen nhẻm, vai rộng, tóc húi cua, cười lộ một cái răng khểnh. Trên bờ anh nói không dứt: chuyện nem Lai Vung, chuyện quýt hồng, chuyện con cá linh mùa nước nổi. Dưới nước anh cũng nói không dứt, nhưng khác. Dưới nước anh nói chậm, rõ, từng chữ, như người đọc chính tả.

– Giờ tôi sờ chân trụ nè cô. Bê tông nhám, có hà bám, không thấy vết nứt. Tôi đi vòng qua phía thượng lưu. Có cái gì như cành cây mắc vô, lớn cỡ bắp vế. Tôi gỡ không ra, cô ghi lại giùm.

Đoan ghi. Chú Tám, giám sát lặn, ngồi cạnh máy nén khí, mắt dán vào đồng hồ áp suất khí cấp xuống, tay cầm bó dây rốn gồm ống khí, dây liên lạc với dây tín hiệu, thả ra hay thu vào theo từng bước của Út Lẹ dưới đáy sông. Chú không nói gì, chỉ thỉnh thoảng gật đầu với Đoan, như bảo: nó ổn.

Năm ngày đầu, trụ một đến trụ sáu, mọi thứ bình thường. Út Lẹ lặn, sờ, đo, kể. Đoan ghi, vẽ, đối chiếu bản vẽ thiết kế. Buổi trưa họ ăn cơm hộp trên sà lan, Út Lẹ ăn hai hộp, kể chuyện hồi nhỏ lặn mò hến ở Lai Vung bị đỉa bám đầy chân. Buổi chiều anh nằm phơi lưng trên nắp hầm sà lan, ngủ ngáy như sấm. Đoan ngồi đọc lại sổ ghi, nghe tiếng ngáy, không hiểu sao không thấy phiền.

Có một trưa, anh hỏi cô sao con gái Hà Nội lại đi làm cái nghề ngồi sà lan phơi nắng. Cô kể ông nội cô hồi trẻ làm cầu phao trên sông Hồng, cứ mùa lũ là thức trắng mấy đêm canh dây neo, về già vẫn nằm mơ thấy cầu trôi. Năm cô thi đại học, ông bảo: "Học làm cái cầu nào đứng yên cho ông." Cô học. Ông mất năm cô ra trường, chưa kịp thấy cô đo cây cầu nào. Út Lẹ nghe xong, không pha trò như mọi khi. Anh bóc một múi quýt hồng mang theo từ nhà, đặt vào hộp cơm của cô, rồi nói: "Vậy là cô đo cầu cho ông cô coi. Tôi lặn cho cô đo." Cô ăn múi quýt, ngọt lịm, thơm mùi vỏ, và không trả lời.

Có một điều cô để ý từ hôm thứ hai: mỗi lần Út Lẹ chuẩn bị chìm xuống đoạn sâu nhất, qua tai nghe, cô nghe anh ngân nga mấy câu vọng cổ. Không lời, chỉ ư ử trong cổ, nhỏ đến mức nếu không đeo tai nghe sát thì không nghe được. Cô hỏi chú Tám. Chú cười:

– Nó hát cho nó đỡ sợ đó cô. Lặn mười lăm năm, xuống tới đáy vẫn sợ. Ai không sợ mới là chết.

Sáng ngày thứ sáu, họ dời sà lan tới trụ số bảy. Trụ số bảy nằm ngay giữa luồng chính, chỗ nước sâu nhất, chảy xiết nhất.

Út Lẹ chìm xuống lúc tám giờ hai mươi. Đoan nghe tiếng ư ử vọng cổ trong tai nghe, rồi tiếng thở đều đều qua mặt nạ, rồi:

– Tới đáy rồi cô. Sâu mười bốn mét ba.

Đoan dừng bút. Bản vẽ thiết kế ghi đáy sông ở trụ bảy là mười một mét tám.

– Anh đo lại giùm em.

– Đo lại rồi. Mười bốn mét ba. – Giọng Út Lẹ vẫn chậm, rõ. – Giờ tôi sờ chân bệ móng. Cô ghi nha. Bệ móng phía thượng lưu… tôi thò tay vô được. Thò hết cánh tay vô được. Ở dưới bệ móng không có đất.

Rồi anh im lặng. Lâu hơn thường lệ. Đoan nghe tiếng thở của anh, nhanh hơn một chút. Rồi giọng anh vang lên lại, lần này không giống đọc chính tả nữa:

– Cô Đoan. Tôi hỏi cô cái này, không có trong quy trình. Cô muốn nghe sự thật, hay cô muốn kịp ăn Tết?

— Hết chương 1 —