Đồng tiền đỏ lại

Chương 3: Đồng tiền đỏ lại

Khi gấp, sao qua lửa nhỏ một khắc cho khô. Chớ để lâu.

Dòng chữ son ấy ông cụ Lã viết từ ba mươi năm trước, vào cái năm dịch sởi, cả trấn Đông Hải thiếu thuốc an thần cho trẻ. Ông đã sao chu sa đúng một lần, giao đúng một mẻ, rồi quay về phơi âm can như cũ. Ông quên. Ông quên đến nỗi suốt mấy chục năm sau, ông vẫn dạy con cái rằng chu sa kỵ lửa như dạy một điều trời sinh.

Anh Hách không quên. Ba năm trước, khi phủ đặt hàng gấp đôi, anh lật sách của cha, tìm thấy dòng chữ son, và anh nghĩ: cha đã làm, thì mình làm được. Lần đầu anh làm lén. Lần thứ mười, anh không làm lén nữa. Đến năm thứ hai, cái chảo gang không bao giờ nguội.

– Con không nói với cha. – Anh Hách nói. – Vì con biết cha sẽ đau lòng. Ba đời nhà mình chưa ai bán thuốc độc.

Ông cụ ngồi nhìn dòng chữ son rất lâu. Ông không nhìn con trai cả, không nhìn con trai thứ ba. Ông nhìn nét chữ của chính mình.

Huy biết đây là lúc anh có thể lùi lại. Anh đã chỉ ra cái độc. Anh đã cho ông cụ thấy đồng tiền. Phần còn lại, ông cụ có thể chọn cách mà người đời vẫn chọn: dừng sao lửa từ hôm nay, âm thầm sửa, không ai biết, hiệu thuốc vẫn đứng. Con bé Ốc thôi uống thuốc mới, có lẽ sẽ khá dần lên.

Nhưng anh nghĩ tới ba đứa trẻ khác trong phố, và những đứa trẻ ở chợ phiên mà anh không thấy mặt, và hai nghìn hoàn đã giao cho phủ. Ở khoa dược, khi một lô thuốc có vấn đề, người ta không âm thầm sửa. Người ta thu hồi. Vì thuốc đã nằm trong nhà người khác, và người khác không biết.

– Thưa cha. – Huy nói. – Thuốc đã bán ra thì vẫn còn trong hũ nhà người ta. Mình không nói thì họ vẫn cho con uống.

Ông cụ Lã ngẩng lên. Ông nhìn đứa con trai thứ ba, đứa con mà mười bốn ngày trước ông còn coi là ngốc. Rồi ông nói một câu, giọng bình thản như đang đọc đơn thuốc:

– Đi lấy giấy bút ra đây.

Sáng hôm sau, trên cánh cửa hiệu Bảo Nhi Đường, cạnh tấm biển gỗ chữ vàng, có dán một tờ giấy dó. Chữ do chính tay ông cụ Lã viết, nét đậm và nghiêng như dòng chữ son trong sách.

Hồng Linh hoàn bán từ ba năm nay, do lỗi phép luyện của nhà họ Lã, không nên cho trẻ uống nữa. Nhà nào còn, xin mang lại, hiệu hoàn lại đủ tiền. Trẻ nào uống lâu mà chảy dãi, tay đỏ, run, xin mang đến, hiệu xem không lấy tiền.

Phố Thuốc Bắc xôn xao ba ngày. Người ta đứng chật trước cửa hiệu, có người chửi, có người khóc, có người ném cả hũ thuốc vào cánh cửa gỗ. Bà Tư bán bún đến, bế con bé Ốc, không nói câu nào, đặt hũ thuốc lên quầy rồi đứng đó. Ông cụ Lã tự tay đếm tiền trả lại bà, rồi cúi xuống, nhìn đôi bàn tay đỏ ửng của con bé rất lâu.

Chiều ngày thứ ba, một viên thông lại của phủ xuống, mặt hầm hầm, đòi biết vì sao hai nghìn hoàn phủ mua về lại là thuốc hỏng. Ông cụ Lã mời ông ta vào gian sau. Huy đứng ở cửa, thấy cha mình đặt hai đồng tiền lên bàn, đồng cũ trắng xám và đồng mới anh mua, rồi kể lại từ đầu, không bớt một chữ, kể cả dòng chữ son trong sách. Viên thông lại nghe xong thì im một lúc lâu. Ông ta bảo trong phủ có hai đứa cháu nhỏ của quan đang uống thuốc ấy. Rồi ông ta hỏi, giọng khác hẳn lúc đến, rằng mấy đứa trẻ ấy bây giờ phải làm sao. Ông cụ chỉ sang Huy.

Huy biết anh không chữa được cho Ốc. Ở đây không có thuốc giải nào anh tin được. Anh chỉ có thể bảo bà Tư cho con bé thôi hẳn mọi thứ thuốc có chu sa, cho nó ăn uống đủ, giữ nó xa khói bếp than, và chờ. Thủy ngân trong người trẻ con rút ra chậm, tính bằng tháng. Có đứa khỏi hẳn. Có đứa không. Anh nói đúng như vậy với bà Tư, không hứa thêm điều gì.

Phủ cắt mối. Chợ phiên cắt mối. Hai tháng sau, nhà họ Lã bán cái kho sau nhà để trả nợ thuế phố. Anh Hách chuyển sang bốc thuốc cảm cúm, thuốc ho, mỗi đơn vài ba đồng, đứng bếp từ sáng tới tối mà không ai nhắc tới Hồng Linh hoàn nữa.

Huy bắt anh Hách đứng bếp ở gian trước, cửa mở toang, không bao giờ đặt chảo lên lửa khi trong chảo có chu sa nữa. Anh còn bắt anh trai súc miệng nước muối mỗi sáng, ăn thêm trứng, thêm cá, và ngủ đủ. Anh Hách càu nhàu, bảo thằng Tính từ hôm ốm dậy nói như ông lang già. Nhưng anh làm theo. Đến tháng thứ hai, đôi đũa trong tay anh thôi run. Anh không nói gì về chuyện đó, chỉ có một tối, lúc dọn mâm, anh gắp cho Huy một miếng cá kho to nhất nồi.

Ông cụ Lã thì ngày nào cũng ngồi ở hiên sau, với một nắm tro bếp và đồng tiền cũ của mình. Ông chà. Sáng chà, chiều chà, tối ngồi bên đèn vẫn chà. Lớp trắng trên mặt đồng mỏng dần, mỏng dần, như lớp sương tan trên kính.

Ba tháng sau, sang đầu mùa mưa, bà Tư dắt con bé Ốc tới hiệu. Con bé đã bớt chảy dãi, đầu ngón tay đã lên da non. Nó ngồi trên cái ghế con trước quầy, ông cụ Lã đưa cho nó một miếng cam thảo, và nó cầm lấy bằng một tay, chậm, run run, nhưng không rơi.

Tối hôm ấy, Huy thấy ông cụ ngồi ở hiên sau, tay mở ra trước ngọn đèn dầu. Trong lòng bàn tay ông là đồng tiền cũ, lỗ vuông, mặt chữ đã mòn. Lớp trắng đã hết sạch. Mặt đồng đỏ au như hồi ông mới mở hiệu, bốn mươi năm trước.

Ông nhìn nó rất lâu, rồi xâu lại vào sợi dây đỏ, buộc lên thắt lưng.

– Mai mày theo tao đi chợ phiên. – Ông nói, không quay lại. – Còn mấy nhà ở đó chưa mang thuốc về trả.

— Hết —