Áo bao tải

Chương 2: Áo bao tải

Thứ Bảy, tôi không ngủ nướng như mọi tuần. Tôi dậy từ lúc gà gáy, cầm con dao quắm đi chặt nứa ở bìa rừng.

Chuồng trâu nhà tôi là cái chuồng cột gỗ, vách thưa, gió lùa từ bốn phía. Tôi chặt nứa, đập dập, đan thành phên, quây kín ba mặt chuồng, chỉ để một lối ra vào phía nam, che bằng tấm bạt cũ. Pá đứng nhìn, không nói gì, rồi đi lên nương.

Buổi chiều, tôi xin mé năm cái bao tải đựng phân đạm, giũ sạch, dùng kim to khâu lại thành một tấm áo trùm lưng, hai sợi dây buộc qua ức, qua bụng. Tôi mặc cho con Đăm. Nó hất đầu, khịt mũi, rồi đứng yên cho tôi buộc. Con nghé thì nhỏ, tôi lấy cái áo bông cũ của tôi, cắt tay, trùm vào. Trông nó như một đứa bé mặc áo của anh.

Bọn trẻ trong bản kéo đến xem, cười rũ rượi. Ông Slằn nhà bên chống gậy đứng ở bờ rào, lắc đầu:

– Thằng Pẻng học dưới phố về, mặc áo cho trâu như mặc áo cho người. Đời tao chưa thấy.

Pá về, nhìn hai con trâu mặc áo trong cái chuồng quây phên kín mít, mặt sầm xuống. Tối hôm ấy, bên bếp lửa, pá nói:

– Mày làm thế cả bản cười. Mà rơm có từng ấy, giữ ở nhà thì ăn cái gì? Thả lên núi, nó còn có cỏ.

– Con kiếm thức ăn.

– Mày kiếm ở đâu? Mùa này cỏ héo hết.

Tôi không trả lời được. Đêm ấy tôi nằm trên gác, nghe gió rít qua mái, nghĩ về đống rơm thấp lè tè. Rơm đi đâu? Mé nói pá bán. Bán cho ai? Bán lấy tiền làm gì? Nhà tôi chưa bao giờ bán rơm. Rơm là cái ăn mùa đông của trâu, là thứ không ai bán.

Sáng Chủ nhật, tôi đi một vòng quanh bản. Nhà nào có trâu, tôi đứng ở cửa chuồng nói: năm nay rét to, đừng thả trâu lên núi, quây chuồng lại, khâu áo bao tải cho nó. Người ta nhìn tôi như nhìn thằng học trò về nhà giảng bài cho người lớn. Có ông bảo: mày có làm cho tao rơm không. Có bà cười: con trâu nó có da, nó không lạnh như mày. Chỉ có bà cụ Thìn ở cuối bản, nhà có một con bò cái gầy, nghe xong thì gật đầu, nhờ tôi chặt giúp ít nứa.

Tôi chặt nứa cho bà cụ cả buổi sáng, quây được hai mặt chuồng. Bà cụ cho tôi một gói xôi trám đen, bảo ngày xưa ông nhà bà cũng hay nói rét to như thằng Pẻng, mà ông đi rồi thì chẳng ai nói nữa.

Chiều Chủ nhật, tôi đi cắt thân chuối. Bờ suối dưới bản có một rặng chuối rừng, tôi chặt từng cây, vác về, thái nhỏ, trộn với cám ngô, nấu trong cái chảo gang to của mé, rắc thêm một nắm muối. Con Đăm ăn ngon lành, ăn sạch cả máng. Pá đứng ở cửa chuồng nhìn rất lâu.

Tối ấy pá nói:

– Thôi được. Con nghé để ở nhà. Con Đăm lên núi.

– Pá...

– Mày đi học. Thứ Hai mày xuống trường rồi, ai nấu cho nó ăn? Mé mày một mình làm sao nấu cả hai con.

Tôi nghĩ đến chuyện bỏ học ngay lúc ấy. Ở lại. Mười tám năm trước, tôi đã bỏ học, sau khi hai con trâu chết. Bỏ trước thì có sao.

Thứ Hai, pá dắt con Đăm lên núi. Tôi đứng ở đầu bản nhìn theo, nghe cái mõ gỗ lốc cốc nhỏ dần trên con đường mòn, khuất sau một mỏm đá. Con nghé đứng trong chuồng kêu ọ ọ suốt buổi sáng. Cùng chuyến ấy, ông Slằn nhà bên cũng dắt con nghé tơ nhà ông theo, lẫn vào bầy trâu của cả bản, chừng chục con, lên đồng cỏ trên đỉnh.

Tôi không xuống trường. Tôi nhắn cho cô chủ nhiệm, nói nhà có việc, xin nghỉ một tuần.

Đến thứ Năm thì rét đậm. Sáng ra, ruộng bậc thang trắng một lớp sương muối như ai rắc vôi. Nước trong máng lợn đóng một lớp băng mỏng, tôi lấy que gõ vỡ. Cái đài của pá đọc bản tin, nhiệt độ ở vùng núi xuống dưới không độ, có nơi xuất hiện băng giá. Người trong bản ngồi quanh bếp lửa cả ngày, không ai lên nương. Ông Slằn nhà bên sang chơi, ngồi hơ tay, kể con trâu nhà ông Nông ở bản trên đã chết trong chuồng đêm qua.

Pá không nói gì. Pá ngồi bên bếp, nhìn ra cửa sổ, về phía núi.

Đêm ấy tôi ôm chăn xuống ngủ trong chuồng với con nghé. Tôi trải rơm dày dưới đất, đốt một chậu than nhỏ ở góc, che kỹ cho khỏi bén. Con nghé nằm sát vào người tôi, cái áo bông cụt tay của tôi trùm trên lưng nó, hơi thở nó phả vào cổ tôi ấm sực, mùi cỏ, mùi sữa. Ngoài vách phên, gió rít như có người huýt sáo. Thỉnh thoảng nó kêu ọ một tiếng, gọi mẹ.

Nửa đêm, tôi nghe tiếng thang gỗ kẽo kẹt. Pá trèo xuống, cầm cái đèn dầu, đứng ở cửa chuồng nhìn vào. Tôi nhắm mắt giả ngủ. Pá đứng đó rất lâu, rồi pá cởi cái áo khoác của pá, đắp thêm lên người tôi, lên cả con nghé, rồi trèo lên. Tôi nghe pá ngồi bên bếp đến sáng, tiếng que cời than lách cách.

— Hết chương 2 —