Chiều thứ Sáu

Chương 1: Chiều thứ Sáu

Đống rơm nhà tôi chỉ còn cao bằng nửa người.

Tôi đứng sững ở chỗ con đường đất rẽ vào bản, cái ba lô trên vai trĩu xuống, nhìn qua ruộng bậc thang trơ gốc rạ về phía nhà sàn của pá mé. Năm nào cũng vậy, sau mùa gặt, pá đánh đống rơm sau chuồng trâu, đống tròn, chóp nhọn, cao bằng mái nhà, nhìn từ đầu bản cũng thấy. Đi học nội trú dưới phố về, lần nào tôi cũng nhìn đống rơm trước tiên, như nhìn cái mốc. Thấy đống rơm là biết sắp tới nhà.

Hôm nay nó thấp lè tè, xơ xác, như có ai đã lấy đi mất ba phần tư.

Tôi biết tôi đang ở đâu. Tôi không biết vì sao.

Đêm qua tôi còn ở phòng trọ khu công nghiệp dưới Bắc Ninh, ba mươi lăm tuổi, nằm co trong cái chăn mỏng, nghe bản tin trên điện thoại nói đợt rét đầu mùa, vùng núi phía Bắc có thể xuất hiện băng giá. Tôi tắt điện thoại, nằm nghĩ về pá. Pá mất năm ngoái. Mười tám năm, từ mùa đông năm 2008, pá không lên núi nữa, không đi chợ phiên nữa, ngồi bên bếp lửa uống rượu ngô từ sáng đến tối. Người trong bản nói ông Pẻng già chết từ cái năm hai con trâu chết, phần còn lại chỉ là ngồi đợi.

Năm ấy pá thả trâu lên núi như mọi năm. Trâu mẹ với con nghé, cả hai. Đợt rét kéo dài hơn một tháng, sương muối phủ trắng các đỉnh núi, nước trong máng đóng thành đá. Đến lúc pá với tôi lên tìm thì cả hai con đã nằm cứng trong một hốc đá, trâu mẹ nằm che cho con nghé. Không có trâu thì không có gì cày ruộng, không có gì để bán khi cần. Tôi bỏ học, xuống Bắc Ninh làm công nhân, gửi tiền về mua con trâu khác. Tôi chưa bao giờ học xong lớp mười hai.

Giờ tôi mười bảy tuổi, đứng ở đầu bản, chiều thứ Sáu, giữa tháng Giêng năm 2008. Gió bấc đã bắt đầu thổi buốt qua khe áo.

Tôi đi về. Mé đang ngồi đun cám lợn dưới gầm sàn, thấy tôi thì đứng dậy lau tay vào vạt váy chàm.

– Pẻng về rồi à. Đói chưa con?

Mé trẻ quá. Tóc mé còn đen nhánh, búi gọn sau gáy. Mười tám năm sau, mé sẽ ngồi một mình trong căn nhà sàn này, vì tôi ở dưới xuôi, vì pá ngồi bên bếp lửa không nói chuyện với ai.

– Mé ơi, rơm nhà mình đâu?

Mé nhìn tôi, rồi nhìn ra đống rơm, rồi cúi xuống thổi lửa.

– Pá con bán bớt. Năm nay được mùa, rơm nhiều.

Năm nay không được mùa. Tôi nhớ năm 2007 bản tôi mất nửa vụ vì hạn. Tôi không cãi.

Pá về lúc chạng vạng, vác bó củi trên vai, sau lưng là con trâu mẹ với con nghé. Con trâu mẹ to, sừng cong, lông đen bóng, tên là con Đăm. Con nghé mới tám tháng, lông còn hung hung, chạy lon ton bám đuôi mẹ. Cái mõ gỗ đeo cổ con Đăm kêu lốc cốc theo từng bước.

– Thứ Hai này pá dắt hai mẹ con nó lên núi, – pá nói, buộc trâu vào chuồng. – Ở nhà không đủ rơm.

Tôi đứng ở cửa chuồng, nhìn con nghé đang dụi mõm vào bụng mẹ nó.

– Pá đừng thả. Năm nay rét lắm.

Pá quay lại nhìn tôi, cười.

– Năm nào chả rét. Trâu nhà mình đời ông đời cha đều thả núi mùa đông. Trên ấy có cỏ, có hang đá, nó tự biết tìm chỗ.

Bữa tối có canh rau cải nấu gừng, đĩa măng chua xào, cơm độn ngô. Pá rót một chén rượu ngô nhỏ, nhấp một ngụm, rồi hỏi chuyện học. Pá hỏi kỹ lắm. Môn Toán được mấy điểm, môn Văn được mấy điểm, cô chủ nhiệm có khen không, phòng ở nội trú có lạnh không, chăn có đủ ấm không. Tôi trả lời từng câu. Pá gật gù, mắt sáng lên khi tôi nói kỳ vừa rồi tôi đứng thứ ba lớp.

– Thứ ba, – pá nhắc lại, như nếm cái chữ ấy. – Cả bản này chưa đứa nào học đến lớp mười một.

Mười tám năm trước, tôi không để ý pá hỏi kỹ như thế. Tôi nghĩ pá hỏi cho có. Pá chưa học hết lớp bốn, viết tên mình còn run tay. Tối nào tôi về, pá cũng ngồi nghe tôi kể chuyện trường như nghe kể chuyện một nước nào đó rất xa.

Mé gắp cho tôi miếng thịt lợn muối cuối cùng trong chạn. Tôi để ý mé với pá chỉ ăn rau.

— Hết chương 1 —