Chương 3: Giá cà phê mùa khô năm ấy

Chương 3: Chương 3: Giá cà phê mùa khô năm ấy

Muốn cho thằng Khôi vào Sài Gòn học luyện thi Mỹ thuật thì cần tiền. Tiền trọ, tiền ăn, tiền giấy, tiền màu, tiền thầy. Lương giáo viên của ông Thạc lúc ấy hơn ba trăm nghìn một tháng. Nhà có hai sào cà phê ở xã Ia Băng, bà Xuân thuê người làm, mỗi năm bán được chút ít đủ lo Tết.

Ông Thạc nhớ một chuyện mà cả Tây Nguyên năm ấy nhớ. Giữa năm 1994, ở một nước trồng cà phê lớn bên kia trái đất, người ta gặp một đợt sương giá. Giá cà phê thế giới tăng vọt. Cuối năm, rồi sang đầu năm sau, cà phê nhân ở Pleiku lên giá gấp mấy lần. Những người đã lỡ bán sớm thì tiếc đứt ruột. Những ai còn giữ được hàng trong kho thì xây được nhà.

Ở cuộc đời trước, bà Xuân bán sạch cà phê hồi tháng Tư, ngay trước khi giá lên, để lấy tiền sửa lại mái nhà.

Lần này, cà phê còn trong kho. Tháng Năm năm ấy, bà Xuân đang tính bán.

– Đừng bán. – Ông nói. – Để tới cuối năm.

– Anh có biết gì về cà phê đâu? – Bà Xuân trợn mắt. – Mái nhà dột rồi, mùa mưa tới nơi.

– Mái nhà anh lấy ni lông che. Cà phê để đó. Em tin anh lần này.

Bà Xuân nhìn chồng. Từ cái hôm ông không đốt tranh, bà đã thấy chồng mình lạ. Thầy giáo Thạc nghiêm khắc, cả đời nói một là một, giờ tối tối ngồi cạnh con trai cười khục khục khi nó vẽ sai một nét. Bà không biết điều gì đã xảy ra với chồng, nhưng bà thấy cái điều đó không tệ.

Bà không bán.

Mùa mưa năm ấy, cái mái tôn dột bảy chỗ. Ông Thạc trèo lên che ni lông, tay run, ngã từ thang xuống một lần, gãy hai xương sườn. Thằng Khôi chạy đi gọi xe đưa ông vào viện, rồi ngồi bên giường bệnh suốt một tuần, vẽ cho ông bức chân dung đầu tiên trong đời: một ông già bốn mươi sáu tuổi nằm băng bó, mặt cau có, tay đặt trên chăn run run. Ông nằm nhìn bức tranh, cười đến đau xương sườn.

Đầu năm 1995, cà phê nhân lên giá đúng như ông nhớ. Bà Xuân bán hai sào cà phê năm ấy được số tiền bằng năm năm lương của ông. Bà cầm tiền về, đặt lên bàn, nhìn ông rất lâu.

– Anh biết. – Bà nói. Không phải câu hỏi.

– Anh đoán. – Ông nói.

Ra Tết, ông đưa thằng Khôi ra bến xe Pleiku, gửi nó lên chuyến xe đò đêm vào Sài Gòn, đi ở trọ học luyện thi với một ông thầy dạy hình họa mà ông phải nhờ ba người quen mới hỏi được địa chỉ. Bến xe lúc nửa đêm lạnh buốt, sương mù trắng đục quanh mấy ngọn đèn vàng. Bà Xuân nhét vào túi con gói cơm nắm muối mè và cái áo len đan từ năm ngoái. Ông Thạc đứng sau lưng vợ, hai tay đút túi quần cho khỏi ai thấy run.

Lúc xe sắp chạy, thằng Khôi thò đầu qua cửa sổ.

– Ba. Con mà thi rớt thì sao?

Ông nhớ, ở cuộc đời trước, nó chưa từng hỏi ông một câu như vậy. Nó chưa từng cho ông cơ hội để trả lời.

– Thì về đây vẽ hình cho ba dạy. – Ông nói. – Ba còn ba năm giáo án chưa ai vẽ.

Thằng Khôi bật cười. Xe chạy. Ông đứng nhìn theo hai cái đèn đỏ sau đuôi xe cho đến khi nó khuất sau khúc quanh dốc.

Mỗi tháng nó gửi về một lá thư, trong thư bao giờ cũng kẹp một bức ký họa bằng bút chì. Một bà bán chè ở chợ Bà Chiểu. Một ông xích lô ngủ trưa trên xe. Một con mèo nằm trên mái tôn khu nhà trọ. Ông Thạc đọc thư xong thì đưa bà Xuân cất vào cái hộp bánh quy thiếc, đến cuối năm đã đầy một hộp.

Tháng Sáu năm 1995, thằng Khôi thi trường Mỹ thuật. Trượt.

Ông Thạc nhận tin qua cuộc điện thoại gọi nhờ nhà hàng xóm, nghe xong về ngồi lặng ở hiên. Ở cuộc đời trước, thằng Khôi trượt Sư phạm Toán và không bao giờ thi lại, vì ông đã nói một câu: tao biết mà, mày thì làm được cái gì. Ông nhớ câu ấy từng chữ. Ông đã nói nó ở đúng cái hiên này.

Thằng Khôi về đến nhà lúc chiều tối, người bụi đỏ, mắt đỏ. Nó đứng ở cổng, không dám bước vào.

Ông Thạc đứng dậy, đi ra cổng. Ông đặt đôi bàn tay run lên vai con.

– Còn tiền cà phê. – Ông nói. – Năm sau con thi lại. Năm sau nữa thì thi lại nữa. Ba còn sống thì con còn thi.

Thằng Khôi nhìn ông. Rồi nó cúi đầu, vai rung lên. Ông đứng yên đó, để đôi tay run của mình run trên vai con cho đến khi nó thôi khóc.

Tháng Sáu năm 1996, thằng Khôi đỗ.

Ba mươi năm sau, ông Thạc lại nằm trong bệnh viện tỉnh, bảy mươi tám tuổi, tay run như cầy sấy. Lần này tóc ông bạc trắng, như lẽ ra phải thế. Thằng Khôi bốn mươi tám tuổi ngồi bên giường, đặt lên đùi một tấm bảng gỗ nhỏ, một tờ giấy, một hộp màu nước. Nó đang vẽ ông.

Ông không hỏi nó có giận ông không. Ông biết câu trả lời rồi.

– Khôi. – Ông gọi. – Vẽ cái tay ba cho rõ vô. Cái tay này ba giữ từ hồi đó tới giờ.

Thằng Khôi ngẩng lên, không hiểu ông nói hồi đó là hồi nào. Nhưng nó gật đầu, cúi xuống, chấm cọ vào màu nước, vẽ đôi bàn tay của bố, từng nếp nhăn, từng đốt ngón, vẽ chúng run đúng như thật.

— Hết —