Chiếc tất thứ hai

Chương 3: Chiếc tất thứ hai

Bà Nghi.

Sáng hôm sau, lần đầu tiên sau mười một ngày, Phượng xuống bếp.

Nó không trang điểm, tóc buộc vội, mặc nguyên bộ đồ ngủ. Tôi đang nhặt rau muống, nó ngồi xuống cái ghế con đối diện, cầm một nắm rau lên nhặt cùng. Hai mẹ con nhặt im lặng. Ngoài cửa, bà chủ quán bánh đa cua tầng một đang khua nồi nước dùng, mùi cua đồng giã bốc lên thơm cả nhà.

– Mẹ ơi. – Phượng nói, mắt vẫn nhìn mớ rau. – Mẹ dạy con đan chiếc kia nhé.

Tôi ngừng tay.

– Con có biết đan không?

– Con không. Hồi cấp hai con học khâu vá được bốn điểm.

Tôi bật cười, lần đầu tiên trong tuần. Nó cũng cười, cái cười méo và ướt.

Tôi không hỏi nó đan để làm gì. Có những việc người ta làm không cần lý do, chỉ cần bàn tay bận.

Chiều hôm ấy, hai mẹ con ngồi trên giường phòng tôi, cửa sổ mở ra con ngõ, nắng tháng Mười hiếm hoi rọi vào chéo qua tấm ga. Tôi rút đôi kim tre ra khỏi chiếc tất dở, đưa cho con. Nó cầm kim như cầm đũa, tay cứng đơ.

– Không phải thế. Thả lỏng cổ tay. Kim bên phải đi vào, móc len, kéo ra. Đấy. Một mũi.

– Một mũi. – Phượng nhắc lại, nhìn chằm chằm vào cái nút len bé tí vừa tạo ra như nhìn một chuyện lớn.

Tôi dạy nó như ngày xưa bà Lành ở tổ sợi dạy tôi trong giờ nghỉ trưa. Mũi lên, mũi xuống. Đan hai vòng, bỏ một mũi. Nó làm tuột ba lần, phải tháo ra đan lại. Lần thứ tư nó làm được một hàng ngang không lệch. Nó giơ lên cho tôi xem, mặt như học trò được điểm mười.

Đêm ấy thằng Thoại về sau ca đêm, hơn năm giờ sáng. Nó thấy cửa phòng vợ nó mở, đèn phòng tôi còn sáng. Nó đi vào, thấy mẹ và vợ nó ngủ gục trên cùng một cái giường, giữa hai người là cuộn len vàng, đôi kim tre, và hai chiếc tất trẻ con, một chiếc ngả màu bơ cũ, một chiếc vàng tươi mới đan được nửa.

Phượng.

Tôi phải kể cho anh Thoại.

Không phải ngay. Mẹ nói để mẹ tự kể. Ba ngày sau, mẹ gọi anh vào phòng, đóng cửa. Tôi ngồi ngoài cầu thang, đúng bậc thứ năm, nơi mẹ đã ngồi mười đêm. Tôi không nghe được mẹ nói gì. Tôi chỉ nghe thấy có một quãng im lặng dài, và rồi tiếng một người đàn ông gần ba mươi tuổi khóc như trẻ con.

Khi anh đi ra, anh ngồi xuống cạnh tôi, ôm tôi, không nói gì. Tôi biết lần này anh không cố tỏ ra ổn nữa.

Tháng ấy tôi đi làm lại. Công ty cho tôi nghỉ thêm một tuần, rồi tôi tự xin đi, vì ngồi nhà thì cứ nhìn lên trần. Buổi tối về, tôi đan. Mỗi tối được ba bốn hàng, có tối chỉ được một hàng rồi tháo ra.

Có một tối, cô em họ anh Thoại ghé chơi, bế theo đứa con gái tám tháng. Cả nhà không ai kịp báo trước. Tôi đang ngồi đan ở phòng khách thì con bé được đặt xuống chiếu, bò thẳng về phía tôi, túm lấy cuộn len vàng. Cô em họ hốt hoảng chạy lại, mặt tái đi, nhìn tôi rồi nhìn mẹ, như vừa đánh vỡ cái gì.

Mẹ không nói gì. Mẹ nhìn tôi.

Tôi gỡ cuộn len khỏi bàn tay bé xíu ấy, rồi đưa cho con bé một đầu sợi. Nó kéo, len chạy ra, nó cười khanh khách. Tôi cũng cười. Lúc ấy tôi mới biết là mình cười được. Khi khách về, mẹ bưng cho tôi cốc sữa nóng, đặt xuống cạnh túi len, rồi đi ra, không hỏi gì.

Chiếc tất thứ hai khó nhất ở cái gót. Gót tất phải đan quay đầu, giảm mũi rồi lại tăng mũi để cái vòng len uốn theo hình gót chân. Tôi tháo ra đan lại sáu lần. Mẹ ngồi cạnh, không cầm hộ lần nào. Mẹ chỉ nói:

– Chỗ gót này khó nhất. Ngày xưa mẹ cũng đan sai mãi chỗ này.

Hơn một tháng sau cái tối tôi mở cửa phòng, chiếc tất thứ hai xong. Nó không giống chiếc kia. Len mới vàng hơn, mũi của tôi to hơn mũi của mẹ, cổ tất hơi loe vì tôi kéo len chưa đều tay. Đặt cạnh nhau, ai nhìn cũng biết đôi tất này do hai người đan, cách nhau ba mươi mốt năm.

Mẹ cầm đôi tất lên, ngắm rất lâu dưới ánh đèn.

– Lệch. – Mẹ nói. – Nhưng đi được.

Chúng tôi không biết làm gì với đôi tất ấy. Không có đứa bé nào để đi. Mẹ không muốn cất vào hòm nữa. Tôi cũng không muốn.

Cuối cùng anh Thoại nghĩ ra. Anh mua một cái khung ảnh gỗ nhỏ ở phố Lương Khánh Thiện, lót tấm nỉ trắng, đặt đôi tất vào, treo trong phòng mẹ, ngay đầu giường. Bên dưới, mẹ nhờ tôi viết lên một mẩu giấy dán vào khung. Không phải tên đứa con của tôi, vì tôi chưa đặt tên. Không phải ngày tháng.

Mẹ chỉ bảo tôi viết một chữ: Cải.

Rồi mẹ cầm cái bút, đưa lại cho tôi.

– Con muốn viết thêm gì thì viết bên cạnh.

Tôi cầm cái bút rất lâu. Rồi tôi viết thêm một chữ, nhỏ hơn, bên cạnh chữ của mẹ.

Mẹ nhìn chữ ấy, gật đầu, không hỏi vì sao.

Tháng Chạp năm ấy, hai mẹ con đi chợ Tết, đi ngang dãy hàng hoa, có bà bán hoa cải vàng bó từng bó nhỏ để cắm bàn thờ. Mẹ đứng lại, mua hai bó. Tôi cầm một bó, mẹ cầm một bó, đi bộ về qua phố Cát Dài lúc chiều muộn, gió sông Cấm lạnh buốt thổi vào mặt.

Đi được nửa đường, mẹ đổi bó hoa sang tay kia, rồi đưa bàn tay chai ở đầu ngón trỏ ra, nắm lấy tay tôi.

– Năm nay mẹ dạy con đan áo. – Mẹ nói. – Áo người lớn. Cho thằng Thoại. Khó hơn tất nhiều.

– Áo thì gót ở đâu hả mẹ?

Mẹ cười to giữa phố, mấy người đi đường quay lại nhìn.

– Áo thì khó ở cái cổ.

— Hết —