Gà gáy

Chương 3: Gà gáy

Ông Lự uống cạn chén rượu. Ngoài xa, phía làng, một con chó sủa mấy tiếng rồi im.

– Rồi sao nữa ông? – Thuấn hỏi. Giọng cậu khản đặc.

– Bà Lụa đứng trên bờ, nhìn thấy đôi guốc. Bà khóc thét lên, rồi chạy một mạch về nhà. Lúc bà quay lại, trên tay bà cầm một đôi guốc khác. Gỗ mít, quai nhung đỏ. Y hệt.

Thuấn chưa hiểu. Ông Lự nhìn cậu.

– Đôi guốc của cô Gấm, hôm cô mất, là bà Lụa lấy. Con bé mười hai tuổi, tiếc, thương chị, muốn giữ lại một cái gì của chị. Nó giấu trong cái rương gỗ đựng quần áo, dưới đáy, ba năm không dám cho ai biết. Đêm đó nó chạy về mở rương ra, đôi guốc vẫn nằm nguyên đó.

Vậy thì đôi guốc trong quan là của ai, ông không biết. Ông không biết ai đặt vào, đặt lúc nào. Lúc liệm có cả chục người đứng xem, ông Mão đã khóc mà nói con tôi đi chân đất. Cái quan đó đóng đinh, chôn sâu hai mét, ba năm không ai động tới.

– Ông với mấy người kia, – ông Lự nói, – bàn nhau rồi quyết định xếp đôi guốc đó vào tiểu sành cùng cô Gấm, mang sang mộ mới trên gò.

Đêm đó, lúc ba người khiêng tiểu sành đi trên bờ ruộng sang gò, trời tối mịt, đèn bão chỉ soi được dăm bước chân. Đi được nửa đường, cả ba cùng dừng lại. Sau lưng họ, trên bờ ruộng đất thịt vừa ráo, có tiếng guốc. Lộc cộc. Lộc cộc. Chậm rãi, nhẹ nhàng, theo đúng nhịp bước của người khiêng. Họ dừng, tiếng guốc dừng. Họ đi, tiếng guốc đi. Không ai quay lại nhìn. Ông đi đầu, ông chỉ nói với hai người kia một câu: cô ấy tiễn mình, cứ đi. Tới chân gò thì tiếng guốc thôi, như người ta đứng lại ở cổng nhìn theo.

– Còn bà Lụa thì giữ đôi kia. – Ông Lự nói tiếp. – Giữ gần bốn mươi năm. Đi lấy chồng mang theo. Chuyển nhà mang theo. Lúc bà mất, ba năm trước, bà dặn con cháu chôn đôi guốc đó theo bà.

Thuấn không nói gì nữa. Cậu nhìn xuống nấm mộ thấp trước mặt, mộ bà Lụa, nước ruộng loang quanh chân mộ phản chiếu ánh đèn bão vàng đục.

– Ông kể cho cháu nghe, – ông Lự nói, – để lát nữa mở ra, cháu thấy gì cũng đừng kêu. Mình làm nghề này là đưa người ta đi cho yên. Người ta muốn gì thì để người ta được nấy.

Gà gáy đợt đầu lúc bốn giờ kém mười.

Con cháu bà Lụa từ trong lều đi ra, mặc áo trắng, tay cầm nhang. Thầy cúng đọc văn khấn, giọng ê a lẫn vào tiếng gió lùa qua ruộng lác. Ông Lự và Thuấn xuống hố. Ông đào, Thuấn tát nước. Bùn đen đặc quánh, lạnh tới mức hai bàn tay Thuấn tê dại không còn biết đau. Nước rỉ vào nhanh hơn cậu tát.

Hai mét. Xẻng chạm gỗ.

Ông Lự gạt bùn. Thuấn rọi đèn. Mặt gỗ đen sẫm, mủn, nước rỉ ra từ những khe nứt. Ướt như mọi cỗ quan khác dưới ruộng chiêm. Thuấn nghe ông thở ra, chậm rãi, như người vừa đặt được một gánh nặng xuống.

Người ta giương ô đen che kín miệng hố. Ông thắp nhang, khấn, rồi cạy nắp.

Thuấn không nhớ hết những gì cậu thấy trong mấy phút tiếp theo. Cậu chỉ nhớ đôi tay ông nội cậu, run run nhưng rất chắc, rất nhẹ, như người ta bế một đứa trẻ đang ngủ. Ông rửa bằng nước lá thơm đun sẵn, rồi bằng rượu, mùi rượu bốc lên cay sè trong hơi lạnh. Ông xếp từng phần vào tiểu sành, đúng thứ tự, miệng lẩm nhẩm điều gì Thuấn không nghe rõ.

Rồi ông dừng tay.

Thuấn rọi đèn vào chỗ ông đang nhìn, chỗ cuối quan, dưới chân. Ở đó chỉ có bùn, nước, và mấy mảnh vải liệm đã mục.

Không có đôi guốc nào.

Người con trai cả của bà Lụa, đứng trên miệng hố, hỏi khẽ:

– Bác Lự ơi, đôi guốc của u cháu đâu ạ? Cháu đặt vào tận tay mà.

Ông Lự không trả lời. Ông cầm cái đèn bão, trèo lên khỏi hố, đứng thẳng lưng, nhìn ra cuối cánh đồng. Thuấn trèo lên theo. Cậu nhìn theo hướng ông nhìn.

Trời đã hửng lên một chút, một vệt xám nhạt ở chân trời phía đông. Trên gò cao cuối đồng, dãy mộ quét vôi hiện ra lờ mờ trong sương. Ông Lự cầm đèn đi về phía đó, bước chân lội ruộng bì bõm. Không ai gọi ông lại. Thuấn đi theo sau.

Mộ cô Gấm ở cuối dãy, nhỏ, thấp, vôi đã bong. Trước bậc mộ có một cái bát hương sành, mấy chân nhang cũ.

Và đặt ngay ngắn trên bậc mộ, sát vào nhau, là một đôi guốc mộc. Gỗ mít đã đen lại vì năm tháng, quai nhung đỏ đã bạc màu. Ướt đẫm sương đêm.

Ông Lự đứng nhìn một lúc lâu. Rồi ông cúi xuống, thắp ba nén nhang, cắm vào bát hương của cô Gấm. Khói nhang bay thẳng lên, không lay động, giữa cánh đồng không một gợn gió.

– Hai chị em nó đi chung một đôi. – Ông nói khẽ, như nói với chính mình. – Thôi, để yên đấy, cháu.

Ông quay lưng đi về phía mộ bà Lụa, nơi người ta đang chờ ông đậy nắp tiểu sành trước khi mặt trời lên.

Thuấn đứng lại thêm một chút. Cậu không biết vì sao, nhưng cậu cúi xuống, dùng hai tay xếp lại đôi guốc cho thẳng hàng, mũi guốc quay về phía làng.

Gỗ guốc chạm vào tay cậu ấm, như vừa có ai cởi ra.

— Hết —