Mười tám năm trong một hộp sành

Chương 2: Mười tám năm trong một hộp sành

Đôi dép đặt ngược chỉ là một nghi vấn. Nó không chứng minh được ai đã làm gì. Một người hoảng hốt lội xuống kéo xác, rồi quay lại nhặt đôi dép xếp cho gọn, cũng có thể đặt ngược. Chính ông Hảo, nếu bị hỏi, sẽ nói đúng như vậy. Chị Vy biết điều đó. Chị cần một thứ không biết nói.

Trong biên bản khám nghiệm năm 2008, chị gạch chân một dòng: dịch trong đường thở ít. Người chết đuối thật thường hít nước rất nhiều. Người khám nghiệm hồi đó đã ghi lại, nhưng gió mưa mấy hôm ấy, xác ngâm nước cả đêm, ít hay nhiều là chuyện có thể giải thích theo nhiều hướng. Không ai sai khi ghi vậy. Chỉ là không ai đi tiếp.

– Có một cách đi tiếp. – Chị nói với tổ rà soát. – Nước hồ có tảo cát, loại tảo nhỏ có vỏ bằng chất giống thuỷ tinh, không mục. Người còn thở khi chìm xuống nước sẽ hít nước, tảo theo máu đi khắp cơ thể, lọt vào tận tuỷ xương. Người đã ngừng thở trước khi xuống nước thì tảo chỉ dừng ở ngoài, không vào được trong xương. Vỏ tảo bền cả chục năm, nếu xương được giữ khô.

– Mười tám năm rồi. – Y Thơ nói.

– Quê cô ấy có tục cải táng không?

Hiền gật đầu trước khi Vy hỏi hết câu. Năm 2012, gia đình đã bốc mộ Diệu, đưa hài cốt về quê, đặt trong một cái tiểu sành ở nghĩa trang dòng họ, ngay chân núi Thiên Ấn. Mẹ cô lau từng đoạn xương bằng rượu, để khô, rồi xếp vào. Bà kể chuyện ấy như kể chuyện tắm cho con lần cuối.

Thủ tục mất ba tuần. Cơ quan điều tra ra quyết định phục hồi điều tra, quyết định khai quật, quyết định trưng cầu giám định. Gia đình được thông báo bằng văn bản. Hôm mở tiểu, có đại diện chính quyền xã, có người của Viện Kiểm sát, có Hiền và ông cậu đứng hai bên. Vy đeo găng, chọn một đoạn xương đùi, niêm phong trước mặt mọi người, ai cũng ký lên mép giấy niêm. Hiền ký cuối cùng, nét chữ giáo viên tròn trịa, tay không run.

Song song, tổ của Y Thơ lấy mẫu nước ở ba điểm quanh hồ Ea Kao. Hồ đã được kè lại, nhưng nước vẫn là nước ấy, tảo vẫn là những loài ấy. Phòng thí nghiệm của Viện trả kết quả mẫu nước trước: dày đặc tảo cát, hơn chục loài.

Kết quả mẫu xương về sau mười hai ngày. Vy đọc nó ở Hà Nội lúc mười giờ đêm, trong bếp, cậu con trai mười lăm tuổi đang ngồi ăn mì gói. Chị gọi cho Y Thơ.

– Không có tảo trong tuỷ xương. Không một vỏ nào.

– Nghĩa là…

– Nghĩa là khi Diệu xuống hồ, cô ấy đã không còn thở. Cô ấy không trượt chân chết đuối. Vết bầm sau đầu không phải do va vào đá khi ngã xuống nước, mà có trước đó. Tôi không nói được là ai. Tôi chỉ nói được cái hồ không làm chuyện đó.

Đầu dây bên kia im rất lâu. Rồi Y Thơ hỏi một câu không liên quan:

– Cái sổ bìa xanh của em Hiền, chị đọc chưa?

Cuốn sổ bìa xanh là sổ ghi chép riêng của Diệu, Hiền giữ trong túi đồ từ năm 2008, chưa từng đưa ai vì không hiểu trong đó viết gì. Toàn những con số. Tên người, số ký, ngày tháng. A Ma Thuận, buôn Kô Siêr, gửi một tấn hai. Chị Lụa xã Hoà Thắng, gửi tám trăm ký. Ông Đinh Văn Tám, gửi hai tấn.

Y Thơ mất bốn ngày đi hỏi lại những cái tên ấy. Nhiều người đã mất, nhiều người đã bỏ rẫy về xuôi. Nhưng ông A Ma Thuận vẫn còn, bảy mươi hai tuổi, ngồi vót nan trước nhà dài.

– Năm 2008 cà phê lên giá rồi xuống giá như con lắc. – Ông nói, tiếng Kinh lơ lớ, chậm mà rõ. – Mình gửi cà phê ở đại lý ông Hảo, chờ giá lên thì chốt bán. Tới khi muốn chốt, ông ấy nói kho bị ẩm, hao hụt, chỉ còn một nửa. Cả buôn gửi, cả buôn bị hao. Con bé kế toán có lên nhà tui một lần. Nó hỏi tui gửi bao nhiêu, nó ghi vào cuốn sổ nhỏ. Nó nói: ông đừng ký cái giấy hao hụt nha ông.

– Ông còn nhớ ngày nào không?

Ông A Ma Thuận nghĩ một lúc, rồi chỉ lên vách nhà, nơi treo một cuốn lịch cũ mà người già trong buôn hay giữ để đánh dấu ngày cúng.

– Trước bữa nó chết hai ngày. Tui nhớ vì tui đánh dấu cái lịch để hỏi lại nó.

Sổ sách chính thức của đại lý, thu giữ hồi đó cùng đồ đạc của Diệu, ghi khối lượng gửi chỉ bằng chừng một nửa con số trong cuốn sổ bìa xanh. Hai cuốn sổ cùng một nét chữ, của cùng một người kế toán. Một cuốn để chủ xem. Một cuốn để giữ lại sự thật.

Trong hồ sơ năm 2008 còn một dòng nữa mà không ai để ý: cuộc gọi cuối cùng trong điện thoại của Diệu là gọi đi, lúc chín giờ bốn mươi tối, cho số máy của ông Hảo, dài ba phút. Ông Hảo khai: nó gọi xin nghỉ ngày mai vì đau đầu.

Y Thơ đặt hai cuốn sổ cạnh nhau, rồi đặt bản kê cuộc gọi lên trên.

– Cô ấy gọi để báo cho chủ biết cô ấy sẽ nói với dân. – Anh nói. – Người ngay thẳng thường làm vậy. Họ báo trước.

— Hết chương 2 —