Chương 3: Điều 9, bất khả kháng

Chương 3: Chương 3: Điều 9, bất khả kháng

Tháng Hai, khách thưa dần. Tháng Ba, phố cổ vắng một nửa. Ngày 1 tháng 4 năm 2020, cả nước giãn cách. Hội An đóng cửa.

Quán của tôi đóng. Quán của Khải cũng đóng. Quán của Khải mới sửa xong, sơn màu xanh bạc hà, đèn vàng, ghế mây nhập từ Sài Gòn. Nghe nói ông khách người Hàn kẹt lại bên kia biên giới, không vào được, không gửi tiền được.

Tôi không gọi cho Khải. Tôi không có gì để nói mà không thành câu tôi đã nói rồi mà.

Bà Hai gọi cho tôi.

Bà gọi vào một chiều cuối tháng Tư, giọng khàn khàn. Bà nói người thuê ở ba căn nhà khác của bà, căn nào cũng ký năm năm, đều đã bỏ đi. Có người để lại cả bàn ghế, quạt máy, có người để lại thư xin lỗi. Tiền cọc thì bà vẫn giữ, nhưng tiền cọc đâu thay được tiền thuê hằng tháng. Ông nhà bà mất rồi. Bà sống bằng tiền cho thuê. Bà hỏi tôi, rụt rè như người đi vay:

– Con còn thuê không con? Hay con cũng muốn chấm dứt? Cái điều con viết đó, bà ký rồi, con muốn đi thì con đi, bà trả lại cọc.

Tôi ngồi trên cái gác lửng chất đầy gạo với mì gói, nhìn xuống mặt đường vắng tanh. Theo đúng điều chín, tôi có quyền đi. Tôi có quyền trả một nửa tiền thuê cho đến khi mở cửa lại. Ở cuộc đời trước, tôi đã nằm trong đúng hoàn cảnh của bà Hai bây giờ, nhưng ở phía người thuê, và không có điều chín nào bảo vệ tôi cả.

– Con ở lại, bà Hai. – Tôi nói. – Con trả nửa tiền như trong giấy. Mà con xin bà cho con dùng cái bếp phía sau.

– Dùng làm chi?

– Nấu cơm.

Từ tháng Tư năm 2020, cái quán cà phê không biển hiệu của tôi thành bếp cơm. Gạo trên gác lửng, mắm, mì, dầu ăn dự trữ từ tháng Giêng, tôi đem nấu cơm hộp bán mười lăm nghìn một suất cho những người còn ở lại phố cổ: thợ chạm gỗ thất nghiệp, người chèo thuyền, mấy cô bán đèn lồng, mấy anh bảo vệ trực các nhà cổ. Ai không có tiền thì ghi sổ. Bà Hai xuống phụ tôi nhặt rau. Bà nhặt rau muống chậm như rùa, vừa nhặt vừa kể chuyện phố cổ năm bà còn con gái.

Tôi không giàu lên. Bếp cơm chỉ đủ trả nửa tiền thuê và tiền chợ. Nhưng tôi không nợ thêm đồng nào.

Có một ông thợ chạm gỗ tên Thành, ngoài sáu mươi, ngày nào cũng đến lấy hai suất, ghi sổ. Đến tháng thứ ba, cuốn sổ ghi nợ của ông đã kín hai trang. Một chiều, ông mang đến một con cá gỗ nhỏ bằng bàn tay, vảy chạm từng chiếc một, đặt lên quầy, nói ông không có tiền, ông trả bằng cái này, khi nào có tiền ông chuộc lại. Tôi gạch hai trang sổ của ông. Con cá gỗ tôi đặt trên bàn thu ngân. Ở cuộc đời trước, tôi đã nghe tin ông Thành bán hết đồ nghề trong mùa dịch, về quê ở Duy Xuyên, không chạm gỗ nữa. Lần này mỗi trưa ông vẫn ngồi đầu bàn, vừa ăn vừa gọt một khúc gỗ mít bằng con dao nhỏ.

Tháng Bảy, đúng như tôi nhớ, Đà Nẵng phong tỏa. Hội An đóng lần thứ hai. Tôi biết trước nên đã trữ thêm gạo. Bếp cơm vẫn nấu.

Một buổi trưa tháng Tám, Khải đến. Gầy đi, đen đi, tóc dài chưa cắt. Khải đứng ở cửa nhìn mấy chục hộp cơm xếp trên bàn, nhìn bà Hai đang nhặt rau, nhìn tôi đang xới cơm.

– Anh đóng quán rồi. – Khải nói. – Mất cọc. Còn nợ.

– Em biết.

– Em biết từ tháng Giêng.

Tôi không trả lời. Khải đứng im một lúc lâu, rồi xắn tay áo, đi vào bếp, cầm con dao thái hành. Khải ở lại phụ bếp đến tháng Mười. Rồi Khải ra Đà Nẵng làm phiên dịch cho một xưởng điện tử. Chúng tôi không quay lại với nhau. Nhưng Khải ra đi với một câu chào tử tế, không phải một tin nhắn ba dòng.

Năm 2021, con trai bà Hai, anh Nhân, một luật sư ở Đà Nẵng, về thăm mẹ. Anh ngồi đọc lại tất cả hợp đồng thuê nhà của bà, đọc đến bản của tôi thì dừng lại, đọc lại điều chín ba lần. Anh ngẩng lên, nhìn tôi đang rửa nồi ở góc bếp.

– Chị viết cái này hồi nào?

– Ngày 13 tháng 1 năm 2020. – Tôi nói. – Bà Hai chép tay, có ký nháy.

Anh Nhân nhìn tôi rất lâu. Rồi anh gấp bản hợp đồng lại, đưa trả cho mẹ.

– Mạ giữ cái này cho kỹ. – Anh nói. – Ở cả Quảng Nam chắc có mỗi bản này.

Tháng Ba năm 2022, khách du lịch quay lại. Đèn lồng trên đường Nguyễn Thái Học thắp lại từng dãy. Bà Hai đưa tôi một bản hợp đồng mới, đánh máy sạch sẽ. Năm năm. Giá cũ. Cọc một tháng. Ở cuối điều chín, bà đã cho đánh máy sẵn cái dòng ngày trước tôi viết tay, từng chữ không sai.

– Bà để lại cho người sau. – Bà nói. – Đứa mô thuê nhà bà cũng có điều ni.

Tôi ký. Rồi tôi treo lên cửa quán tấm biển gỗ đầu tiên, khắc hai chữ: Bếp Hai. Bà Hai đứng dưới đường ngó lên, bảo treo lệch rồi con, nghiêng qua trái chút nữa.

— Hết —