Ba tháng trước

Chương 2: Ba tháng trước

Ba tháng trước, vú Kim chết.

Vú Kim là nhũ mẫu của tiểu thư Như Ý, cũng là mẹ của A Đoan. Mười tám năm trước, đêm phu nhân Tần thị sinh con gái đầu lòng, vú Kim cũng vừa sinh một đứa con gái ở gian sau. Phủ Quốc công cần một nhũ mẫu có sữa, và vú Kim được chọn. Hai đứa trẻ sinh cùng một đêm, bú cùng một bầu sữa, lớn lên một đứa làm tiểu thư, một đứa làm a hoàn.

Vú Kim bệnh lâu năm, ho tới cuối mùa xuân thì không dậy được nữa. Đêm cuối cùng, vú bắt A Đoan đóng cửa, thắp đèn, rồi nắm chặt tay con gái bằng những ngón tay đã gầy chỉ còn da bọc xương.

– Con không phải con của vú. – Vú nói, hơi thở đứt quãng. – Đêm ấy, vú đổi hai đứa. Vú bế tiểu thư thật sang gian sau. Vú đặt con của vú vào nôi gấm. Không ai biết. Cả phu nhân cũng không biết, phu nhân mê man suốt hai ngày.

A Đoan ngồi im. Nàng nghe tiếng mưa xuân lộp độp trên mái ngói, nghe tiếng dế kêu dưới gầm giường.

– Vú muốn con của vú được sống sung sướng. – Vú Kim nói tiếp, nước mắt chảy xuống thái dương. – Vú biết vú có tội với con. Mười tám năm, ngày nào con bưng nước rửa mặt cho tiểu thư, vú cũng muốn chết.

Rồi vú dúi vào tay nàng một mảnh vải nhỏ. Đó là một góc tã lót bằng lụa trắng, thêu một chữ Tần màu hồng, chữ của nhà ngoại phu nhân. Phu nhân tự tay thêu cho đứa con đầu lòng. Mười tám năm nay, vú Kim giấu nó trong đáy rương.

Sáng hôm sau, vú Kim mất.

A Đoan giữ mảnh lụa ấy suốt bảy ngày, không nói với ai. Nàng nghĩ rất nhiều. Nàng nghĩ tới phu nhân Tần thị, người đàn bà hiền lành, ít nói, mỗi lần thấy nàng bưng trà đều bảo con đi chậm thôi kẻo bỏng. Nàng nghĩ tới Quốc công Vệ Kình, người cha mà cả phủ đều sợ, người đã gả hai cô con gái của các di nương cho những ông quan già hơn mình, chỉ để giữ chỗ đứng trong triều. Nàng nghĩ tới Như Ý, cô em gái không cùng máu mủ, người đã cùng nàng lớn lên, đã chia cho nàng nửa chiếc bánh khảo lúc nửa đêm, đã đánh vào tay nàng bằng thước kẻ khi nàng học chữ lỏm mà viết sai.

Ngày thứ tám, A Đoan đóng cửa phòng tiểu thư, đặt mảnh lụa thêu chữ Tần lên bàn, rồi kể hết.

Như Ý nghe xong, không khóc, cũng không la. Nàng cầm mảnh lụa lên, nhìn rất lâu. Rồi nàng hỏi một câu mà A Đoan không ngờ tới.

– Chị muốn gì?

A Đoan đã nghĩ câu trả lời suốt bảy ngày.

– Chị không muốn làm tiểu thư. – Nàng nói. – Em biết cha sẽ làm gì nếu chuyện này lộ ra. Một đứa con gái làm a hoàn mười tám năm, đầu óc chẳng có gì ngoài việc hầu hạ, ông ấy sẽ giữ chị trong phủ thêm hai năm, dạy lễ nghi, rồi gả chị cho người nào có lợi nhất. Còn em, ông ấy sẽ đuổi đi hoặc giấu đi, vì một đích nữ giả là vết nhơ của phủ Quốc công. Cả hai chúng ta đều mất.

– Vậy chị muốn gì?

– Chị muốn đi. – A Đoan nói. – Ra khỏi phủ này, có giấy tờ lương dân, có một ít vốn. Chị biết chữ. Chị viết chữ đẹp hơn em. Chị muốn mở một gian viết thuê ở bến sông, viết đơn, viết thư, chép sách. Không ai gả chị cho ai cả.

Như Ý ngồi im một lúc. Rồi nàng cười, một cái cười méo xệch.

– Còn em thì sao? Em sống trên đời mười tám năm bằng tên của chị.

– Em đã sống mười tám năm làm Vệ Như Ý. – A Đoan đáp. – Em đã học đàn, học cờ, học quản gia. Em đã gặp Lâm thế tử ở hội thơ mùa thu và về kể với chị suốt một đêm. Em cứ làm Vệ Như Ý. Chị chỉ cần em giúp chị một việc.

Hai người ngồi bàn tới gà gáy.

Họ không thể tự xin Quốc công thả A Đoan. Ông không bao giờ thả một nô tì biết chữ, biết hết chuyện trong phủ. Họ cũng không thể lấy mảnh lụa ra uy hiếp ông. Một người như Vệ Kình, bị uy hiếp thì không nhượng bộ, mà sẽ tìm cách khiến người uy hiếp biến mất.

Trừ khi người ấy không thể biến mất.

Hôm sau, A Đoan xin phép ra chùa thắp hương cho vú Kim. Nàng mang theo mảnh lụa, cùng một bản tường trình do chính nàng viết, chép lại lời vú Kim từng chữ, có điểm chỉ của vú mà nàng đã kịp lấy trong đêm cuối. Nàng gửi cả hai cho sư bà trụ trì chùa Thiên Hòa ngoài cửa Bắc, người đã chôn cất vú Kim. Nàng dặn: nếu một năm tới mà con không quay lại thắp hương, xin sư bà mang thứ này tới phủ Lâm hầu.

Phủ Lâm hầu là nơi Như Ý sắp gả về. Một đích nữ phủ Quốc công hóa ra là con nhũ mẫu, nếu lộ ra trước mặt nhà chồng, thì cuộc liên minh mà Vệ Kình dày công vun đắp sẽ tan thành mây khói.

Một tháng trước ngày cưới, Như Ý tới thư phòng của cha. Nàng nói nàng muốn xin một món quà cưới: tha tịch cho A Đoan, và cho A Đoan hai trăm lạng bạc. Vệ Kình hỏi vì sao. Như Ý nói, vì nàng đã biết chuyện đêm mười tám năm trước, và vì có một thứ đang nằm ở chùa Thiên Hòa, chỉ chờ A Đoan không quay lại.

Vệ Kình nhìn con gái rất lâu, lâu tới mức Như Ý về sau kể với A Đoan rằng nàng đếm được ba mươi hai nhịp tim của mình.

Rồi ông nói: để cha nghĩ.

Một tháng sau đó, ông không nói gì nữa. Cho tới tối qua, khi ông cho gọi Như Ý vào, đặt tờ giấy tha tịch đã ký lên bàn.

— Hết chương 2 —