Còn mười hai ngày

Chương 1: Còn mười hai ngày

Ông Hợi cầm cái muôi gỗ của vợ lên, nhìn nó như nhìn một món vũ khí lạ, rồi tuyên bố trước mặt hai đứa con gái:

– Giỗ mẹ chúng mày, tao nấu.

Cái Nhung, con gái lớn, đang cầm điện thoại đọc thực đơn của nhà hàng cỗ cưới bên thị trấn, ngẩng lên. Cái Thảo, con gái út, đang rót nước, đổ tràn ra cả mặt bàn.

– Bố nấu? – Nhung hỏi. – Bố nấu cái gì?

– Nấu cỗ. Mười mâm.

– Bố ơi, bố nấu được món gì?

Ông Hợi không trả lời. Ông biết câu trả lời. Cả làng ven sông Trà Lý này biết câu trả lời. Bốn mươi hai năm lấy nhau, ông Hợi chưa từng nấu một bữa cơm. Bà Sáo không cho. Bà bảo đàn ông vào bếp, bếp nó cũng sợ. Ông làm ruộng, đánh cá, sửa nhà, đi họp. Bà nấu. Ba bữa một ngày, mười hai cái giỗ một năm, hai cái đám cưới con gái, không biết bao nhiêu đám ma, đám mừng thọ trong họ. Bà nấu tất.

Chỉ có một lần ông nấu. Năm tám tư, bà đẻ cái Nhung, nằm ổ. Mẹ ông ốm không sang được, mẹ bà ở xa. Ông vào bếp, rán cho bà một đĩa trứng. Ông đập ba quả, cho nhiều mỡ quá, lửa to quá, trứng cháy đen cả một vòng cạnh, giữa thì vẫn lòng đào. Ông bưng vào. Bà nằm trên giường, nhìn đĩa trứng, rồi ăn hết. Ăn xong bà nói:

– Ngon nhất đời.

Ông tưởng bà nói thật. Bốn mươi hai năm sau ông mới biết bà nói thật một nửa. Nửa kia, bà dùng để trêu ông suốt đời. Ông nói gì không vừa ý bà, bà lại bảo: thôi, ông về mà rán trứng cháy đi. Họ hàng đến chơi, bà chỉ ông, cười: nhà tôi giỏi nhất món trứng rán cháy cạnh, cả làng không ai rán cháy đều được như thế.

Bà Sáo mất vào tháng Mười năm ngoái. Đau bụng ba tuần, đi viện tỉnh, chuyển lên Hà Nội, rồi về. Bà về được mười chín ngày thì đi. Mười chín ngày ấy, bà vẫn ngồi dậy được, vẫn chống gậy đi sang nhà hàng xóm. Ông tưởng bà đi chơi cho khuây.

Giờ là cuối tháng Chín. Còn mười hai ngày nữa đến giỗ đầu.

– Bố ơi. – Nhung đặt điện thoại xuống, nói chậm như nói với trẻ con. – Giỗ đầu là to nhất. Họ hàng về đông. Mười mâm. Con đặt bên nhà hàng rồi, mâm một triệu tám, đủ tám món, người ta chở đến tận nơi, dọn xong mang mâm bát về. Bố không phải làm gì.

– Hủy đi.

– Bố…

– Tao bảo hủy. – Ông Hợi đặt cái muôi gỗ xuống bàn. Cái muôi ấy cán đã mòn, bà quấn dây gai quanh chỗ cầm cho khỏi trơn tay. Hồi mới cưới, ông thò tay bốc trộm miếng thịt kho trong nồi, bà gõ cái muôi ấy vào mu bàn tay ông đánh cốp một cái, rồi bảo: bếp là của tôi, ông đứng ngoài. Bốn mươi hai năm, ông đứng ngoài. – Bốn mươi hai năm bà ấy nấu cỗ cho nhà này, cho cả họ này. Giờ cỗ của bà ấy lại để người dưng nấu. Tao không chịu.

Hai đứa con gái nhìn nhau. Cái Thảo kéo chị ra ngoài sân, thì thầm gì đó. Ông Hợi nghe được mấy chữ: "bố buồn quá… cứ để bố thử… đến hôm trước chưa được thì gọi nhà hàng".

Ông không nói gì. Ông biết chúng nó nghĩ thế. Chính ông cũng nghĩ thế.

Sáng hôm sau, ông dậy từ bốn giờ, đạp xe ra chợ làng mua gà. Ông đi chợ lần cuối có lẽ là năm chín mươi, mua cái lưỡi cày. Ông đứng trước dãy lồng gà, nhìn mấy chục con gà nhìn lại ông, không biết con nào là con bà Sáo vẫn mua.

– Bác mua gà gì? – Cô bán gà hỏi. – Luộc hay nấu?

– Luộc. Cúng.

– Gà trống hay gà mái? Gà ta hay gà lai? Bao nhiêu cân?

Ông Hợi đứng im. Bốn mươi hai năm, ông chưa từng biết gà cúng phải là gà trống hay gà mái. Gà lên mâm thì đã vàng ruộm, đầu ngẩng, mỏ ngậm bông hoa hồng, ông chỉ việc thắp hương.

Cuối cùng ông chọn con to nhất, đẹp nhất, mào đỏ nhất. Cô bán gà cân, bảo hai cân tám, gà trống thiến, bốn trăm hai mươi nghìn. Ông trả tiền, xách con gà về, đi ngang qua hàng nước đầu chợ thì nghe mấy bà ngồi đó cười rúc rích. Ông không biết họ cười ông mua đắt, hay cười một ông già bảy mươi tư tuổi lần đầu xách gà đi chợ.

Ông chỉ biết là trước đây, mỗi lần giỗ, bà Sáo dậy từ ba giờ sáng, đi chợ một mình, về lúc trời chưa sáng hẳn, gánh hai thúng đầy. Bà đứng giữa bếp, chỉ tay năm ngón, mấy bà trong họ răm rắp nghe theo, người thái, người nhặt, người đồ xôi, không ai cãi. Ông đứng ngoài sân tiếp khách, thỉnh thoảng thò đầu vào bếp hỏi xong chưa, bị bà đuổi ra. Cỗ nhà ông lúc nào cũng được khen nhất làng. Ông nhận lời khen. Bà rửa bát.

— Hết chương 1 —