Sổ tay, tuần thứ nhất

Chương 1: Sổ tay, tuần thứ nhất

Thứ Hai. Toà soạn, chín giờ sáng.

Thư bạn đọc thứ ba trong tuần viết bằng bút bi đỏ, chữ run, kẹp kèm một tấm ảnh chụp vườn bưởi. Anh Toản thư ký toà soạn quăng lên bàn tôi: Đoan đi đi, Biên Hoà gần mà. Tôi đọc hai lần. Người viết là ông Hà Văn Chẩm, tám mươi mốt tuổi, ở phường Tân Mai Hạ. Ông viết: có người cầm giấy mua bán nói vợ tôi bán đất cho họ từ năm 2010, vợ tôi mất rồi, tôi không biết sao mà nói.

Đơn khiếu nại đất kiểu này toà soạn nhận mỗi tuần cả chục. Tôi ghi lại để nhớ: đi một buổi, nghe, chụp giấy tờ, không hứa gì.

Thứ Ba. Tân Mai Hạ, chiều.

Nhà ông Chẩm nằm cuối một con đường đất đỏ, đi qua ba cái cầu khỉ đã đổ bê tông. Vườn bưởi ba trăm mét vuông chạy xuống sát mé sông Đồng Nai. Gió từ sông thổi vào mát rượi, mùi bông bưởi tháng này đã hết, chỉ còn mùi lá. Một con chó vàng nằm dưới gốc khế, ngẩng đầu nhìn tôi rồi nằm xuống lại.

Ông Chẩm gầy, lưng còng, mặc áo thun ba lỗ, đeo kính lão gọng đồi mồi gãy một bên được quấn băng keo đen. Ông pha trà mời tôi bằng cái bình tích có giỏ ủ. Trên vách là tấm ảnh thờ bà Ngô Thị Hoà, mất năm 2018.

Câu chuyện, gói gọn: đầu năm nay, dự án mở rộng đường ven sông có thông báo thu hồi một phần vườn. Một người tên Thạch Gia Tuấn tới nhà, cầm theo bản photo tờ giấy tay mua bán đất, đề ngày 12 tháng 6 năm 2010. Bên bán: Ngô Thị Hoà, đất đứng tên bà. Giá: hai trăm năm mươi triệu, đã nhận đủ. Có chữ ký bà Hoà, có dấu lăn tay ngón trỏ trái, có xác nhận của trưởng khu phố tên Lý Văn Lũy. Tuấn đòi nhận tiền đền bù phần đất bị thu hồi. Ông Chẩm không ký, Tuấn kiện ra toà.

– Bả bán đất mà tôi không biết thì chuyện đó không có. – Ông Chẩm nói, tay vuốt cái bình tích. – Hai vợ chồng tôi ở với nhau năm mươi bốn năm, cái bông bưởi rụng bả cũng nói tôi nghe.

Tôi ghi lại mấy chi tiết ông kể lan man trong lúc rót trà, vì kinh nghiệm cho biết những gì người ta nói lan man thường đáng giá hơn những gì người ta chuẩn bị sẵn:

Một. Hồi đó chỗ này còn là xã Tân Mai, ấp Hai. Năm 2014 mới tách ra lên phường, ấp thành khu phố. Ông vẫn quen gọi là ấp.

Hai. Bà Hoà hồi con gái làm công cho một lò ép mía ở Tân Uyên. Năm bảy chín, bà bị trục mía cán đứt một đốt ngón trỏ bên trái. Từ đó bà đan len không được, may vá phải dùng tay phải giữ kim.

Ba. Ông Lũy hiện là trưởng khu phố Hai, làm từ năm 2015, người tử tế, hay qua uống trà.

Bốn. Tuấn là dân môi giới đất, quê Long Thành, có quen bà Hoà từ trước vì bà hay bán bưởi cho mối của Tuấn ở chợ Biên Hoà.

Ông Chẩm cho tôi chụp bản photo. Tôi chụp ba tấm, rồi một tấm cận chỗ lăn tay. Dấu tay màu mực tím, tròn trịa, rõ vân xoáy.

Thứ Ba. Tối, nhà trọ.

Đọc lại sổ. Tôi gạch chân hai dòng. Dòng thứ nhất: tờ giấy đề năm 2010, ghi địa chỉ bà Hoà là tổ 4, khu phố 2, phường Tân Mai Hạ. Năm 2010 không có phường Tân Mai Hạ. Không có khu phố 2. Chỉ có ấp Hai, xã Tân Mai.

Dòng thứ hai: ông Lũy ký tên dưới chức danh trưởng khu phố. Năm 2010, ông Lũy chưa làm trưởng khu phố, mà cũng chưa có khu phố nào để làm trưởng.

Tôi phấn khích, rồi tự dặn: đừng vội. Người làm giấy giả mà ngu tới mức đó thì hiếm. Có thể có một lời giải thích.

Thứ Tư. Văn phòng luật sư của Tuấn, đường Phạm Văn Thuận, mười giờ.

Tuấn không chịu gặp. Luật sư của anh ta gặp, một người đàn ông trung niên lịch sự, mời tôi nước cam. Tôi hỏi thẳng về chuyện địa danh. Ông ta không bối rối chút nào.

– Bản gốc năm 2010 là giấy viết tay, đã cũ, mực nhoè. Năm 2016 thân chủ tôi nhờ người đánh máy lại cho rõ, rồi bà Hoà ký xác nhận lại trên bản đánh máy, có trưởng khu phố chứng kiến. Do đó địa danh theo thời điểm năm 2016. Chuyện đó chúng tôi đã trình bày với toà.

– Bản viết tay gốc ở đâu?

– Thất lạc trong lần thân chủ tôi dọn văn phòng. Chuyện thường.

Tôi cảm ơn, đi ra. Ngồi trong quán cà phê vợt đối diện, tôi viết lại: lời giải thích hợp lý. Cả hai chi tiết tôi gạch chân tối qua bị vô hiệu hoá trong một câu. Năm 2016 bà Hoà còn sống. Chữ ký năm 2016 thì địa danh năm 2016 là đúng.

Còn lại một thứ không thể đánh máy lại.

Tôi mở ảnh chụp cận dấu lăn tay. Ngón trỏ trái. Tròn trịa. Vân xoáy chạy tới tận đầu ngón.

Bà Hoà mất một đốt ngón trỏ trái từ năm bảy chín.

— Hết chương 1 —