Lò

Chương 1: Lò

Viên gạch thứ một trăm thì ông Ba Lượng ấn ngón cái vào.

Ông làm vậy từ năm mười bốn tuổi, hồi còn đội gạch mướn cho lò ông Tư Đởm bên kia rạch. Thợ đóng khuôn không ai biết chữ, cũng không ai rảnh mà ghi sổ. Cứ đủ một trăm viên thì người đóng ấn một dấu ngón cái lên mặt viên cuối, cuối ngày chủ lò đi dọc sân phơi đếm dấu mà trả tiền. Bốn chục năm sau, lò của ông có sổ, có cái máy tính bỏ túi của bà Ba, mà ông vẫn ấn. Tay ông quen rồi. Bỏ thì thấy thiếu.

Sáng đó sân phơi ở Mang Thít còn ướt sương. Ông ngồi trên cái ghế đẩu thấp, hai đầu gối nhô lên ngang tai, trước mặt là đống đất sét nhồi kỹ từ hôm qua. Thằng Lèo, đứa thợ trẻ nhất lò, ngồi bên cạnh đóng khuôn, lâu lâu liếc qua coi ông ấn dấu rồi cười.

– Chú Ba ấn chi nữa, giờ có ai đếm đâu.

– Tao đếm.

– Chú đếm bằng sổ mà.

– Sổ thì của bả. Dấu là của tao.

Lèo không hỏi nữa. Ở cái xóm lò này người ta quen ông Ba Lượng ít nói. Ông nói nhiều nhất là hồi thằng Tuân đậu đại học, ông đứng giữa sân phơi khoe với cả xóm: con tui học kế toán, ra trường làm văn phòng, khỏi đội gạch như cha nó. Bà Ba nhắc ông ba lần, ông vẫn khoe tới lần thứ tư.

Rồi Tết năm ngoái, tấm thẻ sinh viên của thằng Tuân rớt ra từ túi áo khoác nó treo trên đinh. Bà Ba nhặt lên, không đọc được mấy chữ in nhỏ, đưa ông coi. Ông đọc chậm từng chữ. Khoa Lịch sử. Chuyên ngành Khảo cổ học.

Ông không la. Ông chỉ hỏi một câu: khảo cổ là làm cái gì. Thằng Tuân đứng ở bậc cửa, cúi mặt, nói là nghiên cứu đồ cổ, đào đất tìm dấu tích người xưa. Ông gật đầu. Rồi ông đi ra lò, ngồi canh lửa tới sáng, không ăn bữa cơm tất niên. Từ hôm đó tới giờ là tám tháng, hai cha con chưa nói với nhau quá mười câu. Tiền học ông vẫn gửi, gửi qua tay bà Ba.

Gần trưa, điện thoại của bà Ba reo trong nhà. Bà chạy ra sân phơi, chân dép kéo lẹp xẹp, mặt vừa mừng vừa lo.

– Ông ơi, con Hai Thu bên Cái Nhum gọi, nói thấy thằng Tuân trên ti vi. Đài tỉnh bên An Giang chiếu khúc khai quật cái gì đó ở chân núi Ba Thê, có thằng Tuân quỳ dưới hố, mặt mày lấm lem như con trâu mới lên bờ.

Ông Ba Lượng ngừng tay. Ngón cái của ông còn dính đất, chưa kịp ấn.

– Nó quỳ?

– Quỳ, mà cầm cái bay nhỏ xíu cạo cạo. Hai Thu nói nhìn tội lắm.

Ông đứng dậy. Hai đầu gối kêu rắc một tiếng. Ông đi vô nhà rửa tay, thay cái áo sơ mi dài tay bà Ba mới mua hồi Tết, xách cái giỏ đệm.

– Ông đi đâu?

– Đi bắt nó về. Học bốn năm đại học để quỳ dưới hố cạo đất thì ở nhà tao dạy cho, khỏi tốn tiền.

Bước ra cửa, chân ông vấp phải viên gạch chặn cửa. Viên gạch ấy nằm đó mười ba năm, góc mẻ, mặt lì đen vì bị đá tới đá lui. Trên mặt nó có một dấu ngón cái nhỏ xíu, nhỏ bằng nửa dấu của ông. Năm thằng Tuân lên bảy, nó lén ra sân phơi bắt chước cha, ấn tay vào một viên gạch còn ướt. Ông rầy nó làm hư hàng. Rồi tới lúc ra lò, ông lại lựa viên đó ra, đem về chặn cửa.

Ông đá viên gạch vô sát vách, rồi ra lộ đón xe.

Từ Mang Thít qua tới chân núi Ba Thê mất gần năm tiếng, đổi hai chuyến xe khách, thêm một khúc xe ôm. Suốt đường, ông ngồi ôm cái giỏ đệm trên đùi, trong đó có hai bộ đồ, cái khăn, và hộp bánh tét bà Ba gói vội. Ông tính trong đầu từng câu sẽ nói. Ông sẽ không la ở chỗ đông người. Ông sẽ kêu nó ra một góc, nói cho nó biết cái lò của nhà mình còn sống được mấy năm nữa, xóm lò đã đập bỏ phân nửa, mấy cái lò còn lại thì chở gạch cho người ta làm cảnh chụp hình. Ông sẽ nói rằng ông đội gạch từ năm mười bốn tuổi để con ông khỏi phải quỳ dưới đất.

Xe ôm thả ông xuống một con đường đất đỏ chạy giữa ruộng. Xa xa là ngọn núi thấp, cây cối lúp xúp. Gần đó có mấy cái lán mái tôn, căng dây ni lông đỏ thành từng ô vuông trên mặt đất. Trong mấy cái ô ấy, người ta đào sâu xuống, có hố ngang bụng, có hố ngang ngực.

Ông đi lại gần. Dưới cái hố thứ ba, một thằng con trai đội nón tai bèo đang quỳ, lưng cong, hai tay cầm cái bay nhỏ cạo từng lớp đất mỏng như cạo vảy cá. Đầu gối nó lót một miếng bao bố gấp tư. Cái dáng ngồi ấy, cái lưng cong ấy, cái cách nó nghiêng đầu nhìn đất ấy, ông đã thấy ở đâu rồi.

Ông thấy nó mỗi sáng trên sân phơi. Là dáng của chính ông.

— Hết chương 1 —