Hố

Chương 2: Hố

Tuân không nghe tiếng chân cha. Tai nó đang dồn hết vô đầu cái bay.

Đất ở hố H3 có ba lớp. Lớp trên là đất ruộng, đen và mềm, bay xuống tới đâu ăn tới đó. Lớp giữa vàng, lẫn sỏi. Lớp dưới cùng thì khác, đỏ sẫm, cứng như bánh tráng phơi một nắng, và cứ cạo vài phân là lại chạm vô một thứ cứng hơn. Gạch. Gạch xếp thành móng tường, mỗi viên dài gần gấp đôi viên gạch thẻ ngoài chợ, dày hơn một gang tay khép.

Cô Thẩm, trưởng nhóm khai quật, nói lớp gạch này có thể đã nằm dưới đất mười lăm thế kỷ. Lần đầu nghe con số ấy, Tuân ngồi bệt xuống miệng hố cả phút mà không nói được gì. Mười lăm thế kỷ. Lúc người ta xếp mấy viên gạch này, chưa có cái tên Mang Thít, chưa có con rạch nào nó từng tắm.

Mấy ngày nay cả nhóm bàn nhau về những vết lõm trên mặt gạch. Không phải viên nào cũng có. Có viên mang một rãnh dài như ai lấy ngón tay vạch, có viên ba rãnh song song, có viên một dấu tròn lõm, to cỡ đầu ngón cái. Anh Khương, nghiên cứu sinh, cho rằng đó là ký hiệu tôn giáo, vì móng này có thể thuộc một đền thờ. Chị Diệp thì nghĩ là dấu của từng lò, như con dấu thương hiệu. Cô Thẩm nghe hết, ghi hết, chưa kết luận.

Tuân nhìn cái dấu tròn lõm ấy từ hôm đầu tiên và nghĩ tới cha. Nhưng nó không nói. Nói ra thì nói cái gì? Rằng cha em làm lò gạch, đủ một trăm viên thì ấn ngón cái? Trong một lán đầy người đọc sách tiếng Pháp, nó sợ câu đó nghe như chuyện quê mùa. Nó sợ hơn nữa là phải kể về cha khi hai cha con đang không nói chuyện với nhau.

– Tuân. Có người kiếm em.

Chị Diệp đứng trên miệng hố, chỉ tay ra con đường đất đỏ. Tuân ngẩng lên. Ánh nắng trưa chói tới nỗi nó phải đưa tay che mắt. Rồi nó thấy cái áo sơ mi trắng dài tay, cái giỏ đệm, đôi dép tổ ong đã mòn gót. Cha nó đứng đó, cách hố chừng mười bước, nhìn xuống như nhìn một mẻ gạch hỏng.

Tuân leo lên. Đầu gối nó dính đất đỏ, hai bàn tay cũng đỏ tới cổ tay.

– Ba.

– Dọn đồ. Chiều nay về.

Ông nói không lớn. Ông giữ đúng lời đã tính trên xe, không la ở chỗ đông người. Nhưng ở cái bãi đào vắng tanh giữa trưa này, giọng ông vẫn lọt vô tai cả chục người đang ngồi nghỉ dưới lán.

– Con không về được ba. Còn ba tuần nữa mới xong đợt thực tập. Bỏ ngang là rớt học phần.

– Rớt thì thôi. Sang năm thi lại kế toán. Ba hỏi rồi, được thi lại.

– Con không thi kế toán.

Hai cha con đứng đối diện nhau dưới nắng. Một con chuồn chuồn đậu lên sợi dây ni lông đỏ căng giữa hai cây cọc rồi bay đi.

– Mày nói dối tao một lần rồi – ông Ba Lượng nói. – Mày sửa giấy, mày giấu tao một năm rưỡi. Tao còn đứng giữa xóm khoe con tao học kế toán. Mày biết người ta cười tao cỡ nào không?

Tuân không cãi được câu đó. Đó là sự thật. Năm lớp mười hai, nó điền phiếu nguyện vọng hai lần, một tờ đưa cha ký, một tờ nộp thật. Nó tính đậu rồi mới nói, rồi nó tính học xong năm nhất rồi mới nói, rồi cứ lần lữa tới cái Tết thẻ sinh viên rớt ra khỏi túi áo.

Cô Thẩm đi từ lán ra. Cô ngoài năm mươi, tóc cột gọn sau gáy, ống quần xắn lên, bắp chân cũng lấm đất như học trò.

– Chào anh. Anh là ba của Tuân phải không? Trời trưa nắng quá, anh vô lán ngồi uống miếng nước. Tụi em cũng đang ăn cơm, anh ăn với tụi em cho vui.

Ông Ba Lượng định từ chối. Nhưng cô Thẩm đã cầm lấy cái giỏ đệm của ông, đi trước, và người miền Tây không ai giật lại đồ trên tay khách.

Cơm trưa trong lán có nồi canh chua bông điên điển, dĩa cá linh kho lạt và một rổ rau đắng. Mọi người ngồi trên mấy tấm bạt trải dưới đất. Ông Ba Lượng ngồi xếp bằng ở đầu bạt, ăn ít, nói càng ít. Tuân ngồi đầu kia, nghe tim mình đập như trống chầu.

Cạnh chỗ ông ngồi có một cái khay nhựa đựng mấy viên gạch mới đào lên hôm qua, mỗi viên dán một mẩu băng keo đánh số. Ăn xong chén cơm thứ hai, ông với tay cầm lên một viên. Anh Khương định nói gì đó, cô Thẩm khẽ lắc đầu.

Ông lật viên gạch qua lại. Ông gõ móng tay vào một góc nghe tiếng. Ông đưa lên mũi ngửi. Rồi ông chỉ vào mặt dưới, nơi có mấy vệt nhăn nhỏ chạy chéo.

– Thằng này làm biếng – ông nói. – Nhồi đất không đủ nước, đóng khuôn rồi còn để bọt.

— Hết chương 2 —