Sáu mươi hai ngày

Chương 1: Sáu mươi hai ngày

Ngày 6 tháng Tư

Sáng nay mẹ dán lên tường cạnh bàn học của thằng Bơ một tờ lịch bóc, loại to bằng quyển vở, rồi lấy bút dạ đỏ viết lên trang đầu: "Còn 62 ngày". Mẹ dán bằng băng dính hai mặt, ấn mạnh bốn góc, như sợ tờ lịch chạy mất.

– Mỗi sáng con tự bóc một tờ. – Mẹ bảo. – Bóc cho nó nhớ.

Rồi mẹ nhìn sang tôi, đứa đang ngồi ăn bát xôi xéo dở ở góc bàn, nói thêm một câu mà tôi biết mẹ đã nghĩ từ lâu:

– Nhà mình chỉ có lần này thôi đấy.

Tôi không nói gì. Hai năm trước, cũng tháng Tư này, cũng cái bàn này, mẹ cũng dán một tờ lịch như thế cạnh bàn học của tôi. Tôi thi vào lớp Mười, trượt nguyện vọng một, trượt luôn nguyện vọng hai, thiếu một phẩy bảy lăm. Giờ tôi học lớp Mười một ở một trường tư thục bên kia đường Láng, học phí mỗi tháng bằng gần nửa tháng tiền bán xôi của mẹ.

Mẹ bán xôi ở đầu ngõ chợ Khâm Thiên, gánh xôi ra từ năm giờ sáng, xôi xéo, xôi lạc, xôi gấc, mười lăm nghìn một gói, hai mươi nghìn thêm chả. Bố tôi chạy xe ôm công nghệ, tối nào cũng về sau mười giờ. Nhà tôi trong ngõ, hai tầng, tầng dưới là bếp kiêm chỗ để gánh xôi, tầng trên là một phòng ngủ chung, có cái bàn học kê sát cửa sổ nhìn sang tường nhà hàng xóm.

Tối nay tôi bắt đầu kèm Toán cho Bơ. Mẹ không bảo, tôi tự nhận. Mẹ không có tiền cho nó đi học thêm thầy cô ngoài, mà tôi thì Toán vẫn được, chỉ là ngày thi năm ấy tôi run.

Bơ năm nay mười lăm tuổi, tên thật là Bách, gọi là Bơ vì hồi bé mập. Giờ nó gầy nhom, cao hơn tôi nửa cái đầu, ít nói. Tôi đưa nó đề thử của trường, bảo làm trong chín mươi phút. Nó ngồi im làm, không hỏi một câu.

Chín mươi phút sau, tôi chấm. Năm phẩy bảy lăm. Câu rút gọn biểu thức sai một dấu trừ. Câu giải bài toán bằng cách lập phương trình ra đáp số âm, mà bài hỏi số công nhân.

– Số công nhân âm à? – Tôi hỏi.

– Em nhầm. – Bơ nói, không nhìn tôi.

Ngày 9 tháng Tư

Đề thử thứ hai. Sáu phẩy hai lăm. Câu hình học, phần chứng minh tứ giác nội tiếp, nó viết đúng hướng nhưng đến dòng cuối lại kết luận sai cặp góc.

Tôi nhìn bài nó rất lâu. Có một cái gì đó không khớp. Một đứa không hiểu bài thì sai từ đầu. Bơ thì đi đúng đến tận dòng cuối, rồi rẽ sang một hướng khác, như người đi đúng đường đến tận cổng nhà mình rồi quay lưng đi tiếp.

Ngày 11 tháng Tư

Chủ nhật. Mẹ đau lưng nên sai Bơ ra trông sạp xôi buổi sáng, tôi ra phụ. Bảy giờ, khách đông, người đi làm ghé vội, người dắt con đi học ghé mua hai gói. Một ông khách mua bốn gói xôi xéo, hai gói thêm chả, một gói xôi gấc, đưa tờ năm trăm nghìn. Tôi còn đang lẩm nhẩm cộng thì Bơ đã đếm tiền thối, nói "bốn trăm mười lăm của chú", đúng từng đồng. Ông khách cười, bảo thằng này tính nhanh hơn máy.

Cả buổi sáng nó tính như thế, không sai một lần, không cần giấy bút. Bà Tám bán bánh mì sạp bên cạnh nói với tôi: "Thằng em mày đầu óc nhanh nhạy thế, thi vào Mười chắc đỗ trường điểm." Bơ nghe thấy, nhưng làm như không, cúi xuống buộc lại cái túi ni lông.

Trưa về, tôi đưa nó đề thử thứ ba. Sáu điểm. Câu tính toán đơn giản nhất, phần cộng phân số, nó sai.

Tôi cầm tờ đề, nhìn thằng em vừa thối tiền cho ba chục khách không sai một đồng, và lần đầu tiên nghĩ: không phải nó không biết.

Ngày 13 tháng Tư

Còn năm mươi lăm ngày. Thằng Bơ bóc lịch mỗi sáng, đúng như mẹ dặn, bóc xong vo tròn ném vào sọt rác, không nhìn.

Hôm nay mẹ đi họp phụ huynh lớp Chín về, ngồi ở bậc cầu thang, tháo cái nón ra quạt. Cô chủ nhiệm bảo Bơ học lực khá, nếu cố thì đỗ trường công nguyện vọng một. Nhưng điểm thi thử của nó cứ lẹt đẹt sáu, sáu rưỡi, thế này là nguy.

– Mẹ không ép con. – Mẹ nói với Bơ. Rồi mẹ thở dài. – Nhưng con nhìn chị con đấy.

Bơ đứng dậy, đi lên gác. Tôi ngồi lại với mẹ, cầm cái nón mẹ vừa tháo, quạt cho mẹ. Tôi không nói. Câu "nhìn chị con đấy" tôi nghe hai năm nay rồi, nghe ở bữa cơm, nghe ở đám giỗ, nghe cả ở sạp xôi khi có bà khách hỏi "con bé lớn nhà chị học trường nào". Tôi nghĩ mình quen rồi.

Ngày 16 tháng Tư

Đêm nay, sau khi Bơ đi ngủ, tôi ngồi chấm lại đề thử thứ năm. Năm phẩy năm. Đèn bàn của nhà tôi là loại đèn kẹp, bóng vàng, chụp lệch. Tôi giơ tờ giấy lên dưới bóng đèn để soi cho rõ một chữ số mờ.

Và tôi thấy.

Ở góc trên bên phải mỗi câu, chỗ lề giấy trống, có những vệt mờ. Không phải bẩn. Là dấu bút chì đã bị tẩy. Nét bút chì ấn mạnh, tẩy đi rồi vẫn còn hằn lõm trên mặt giấy. Tôi nghiêng tờ giấy dưới ánh đèn, để ánh sáng đi xiên qua những vết hằn.

Câu một: "x = 3". Bài nó viết bằng mực: x = −3.

Câu hai: "18 công nhân". Bài nó viết bằng mực: không có nghiệm thỏa mãn.

Câu bốn, phần c: "góc ADC". Bài nó viết bằng mực: góc ABC.

Thói quen ấy tôi biết. Từ hồi lớp Ba, Bơ đã hay ghi đáp số bằng bút chì vào góc giấy trước, nhỏ xíu, rồi mới viết lời giải bằng bút mực. Cô giáo cấp một từng phàn nàn, mẹ từng mắng, nó không bỏ được.

Tôi lục trong ngăn kéo ra bốn đề thử trước. Soi từng tờ dưới đèn.

Tờ nào cũng thế. Góc giấy, đáp án đúng, đã tẩy. Phần bài làm, đáp án sai.

Tôi ngồi đó đến hai giờ sáng, nghe tiếng thằng Bơ thở đều trên giường, tiếng bố về muộn mở cửa sắt kêu ken két dưới nhà, tiếng xe rác đi qua đầu ngõ. Tờ lịch bóc trên tường ghi: "Còn 52 ngày".

— Hết chương 1 —