Bảy giờ tối

Chương 1: Bảy giờ tối

Ông Đoàn đỗ chiếc xe bán tải màu ghi ngay trước cổng nhà văn hoá xóm, đèn pha vẫn bật, chiếu thẳng vào cửa sổ. Từ chỗ tôi ngồi ở bàn chủ toạ, tôi nhìn thấy ông ngồi trong xe, vắt chân lên táp lô, hút thuốc. Ông không vào. Ông không cần vào.

Hai mươi ba hộ, hai mươi hai hộ có mặt. Ghế nhựa xanh xếp hàng, đàn ông ngồi phía ngoài gần cửa cho tiện hút thuốc, đàn bà ngồi phía trong. Ấm chè trên bàn đã nguội. Không ai rót.

Tôi là La Thị Yến, ba mươi hai tuổi, chủ nhiệm hợp tác xã chè được hai năm. Trước đó tôi làm kiểm soát chất lượng cho một công ty thực phẩm ở Hà Nội tám năm. Tôi về quê vì bố tôi đột quỵ, nương chè nhà không ai làm. Rồi các cô các chú trong xóm bầu tôi làm chủ nhiệm, có lẽ vì tôi là đứa duy nhất biết đọc hợp đồng tiếng Anh.

Tôi mở tập hồ sơ. Tờ trên cùng là kết quả kiểm nghiệm của phía nhập khẩu, có dấu đỏ. Lô chè xanh ba tấn, hợp tác xã giao tháng Tám, phát hiện dư lượng một hoạt chất thuốc trừ sâu đã bị cấm sử dụng ở Việt Nam từ mấy năm trước, vượt ngưỡng cho phép gấp bốn lần. Toàn bộ lô hàng bị trả về. Hợp đồng ba năm tạm dừng. Tiền cọc và tiền vận chuyển hai chiều, hợp tác xã chịu.

Tôi đọc to từng dòng. Khi tôi đọc đến con số ba trăm bốn mươi triệu, phía cuối phòng có tiếng ai đó thở hắt ra.

– Thế đứa nào phun? – Ông Thức ngồi hàng đầu hỏi, không đứng dậy. – Cô nói luôn đi. Hai mươi ba hộ chung một lô, một đứa phun, cả làng chịu à?

– Cháu sẽ nói. – Tôi bảo. – Nhưng cháu xin kể lại từ đầu, để các cô các chú biết cháu tìm ra như thế nào. Không thì mai có người nói cháu đoán bừa.

Ông Thức khoanh tay. Bên ngoài, đèn pha xe ông Đoàn tắt, rồi bật lại.

Hai năm trước.

Năm đầu làm chủ nhiệm, tôi đặt ra hai việc mà cả xóm cười.

Việc thứ nhất là nhật ký nương. Mỗi hộ một cuốn sổ, ngày nào bón phân gì, phun thuốc gì, mua ở đâu, hái lứa nào, phải ghi. Hộ nào không biết chữ thì con cháu ghi, không có con cháu thì tôi xuống ghi hộ. Bà Mỵ bảo tôi làm chè hay làm sổ sách. Tôi bảo cả hai.

Việc thứ hai là mẫu lưu. Mỗi lần hợp tác xã thu chè búp tươi của từng hộ về xưởng sao, tôi lấy một nắm, cho vào túi zip, ghi tên hộ, ghi ngày, cất vào tủ cấp đông ở xưởng. Một năm hai mươi ba hộ, mỗi hộ mấy chục lứa, tủ đông chật kín. Tiền điện tủ đông mỗi tháng hơn ba trăm nghìn, ban kiểm soát hợp tác xã đã hai lần đòi tôi bỏ.

– Để làm gì, cháu? – Chú Ba tôi hỏi. Chú Ba là em trai bố tôi, nương chè sát nương nhà tôi, từ nhỏ tôi ăn cơm nhà chú nhiều hơn nhà mình. – Chè sao xong trộn hết vào một lô rồi, lưu mấy cái túi ấy có tách ra được nữa đâu.

– Để nếu một ngày có chuyện, mình biết chuyện bắt đầu từ nương nào.

Chú Ba cười, xoa đầu tôi như hồi tôi mười tuổi.

Năm thứ hai, nhờ hai cuốn sổ ấy mà hợp tác xã ký được hợp đồng xuất khẩu đầu tiên. Người đại diện bên mua là một ông ngoài sáu mươi, tóc bạc trắng, xuống tận nương, lật từng cuốn nhật ký, chỉ vào những dòng chữ nguệch ngoạc của bà Mỵ do đứa cháu lớp năm viết hộ, hỏi đây là chữ ai. Rồi ông vào xưởng, mở tủ đông, cầm một túi mẫu lưu lên soi dưới ánh đèn. Ông nói ông đi nhiều vùng chè, đây là lần đầu tiên ông thấy người ta giữ lại một nắm chè của từng nhà, từng ngày. Giá hợp đồng cao hơn giá bán cho thương lái gần gấp rưỡi. Hôm ký, cả xóm mổ một con lợn ăn mừng ở sân nhà văn hoá. Chú Ba là người đứng ra thui lợn.

Bảy giờ hai mươi.

– Ba hôm sau khi nhận kết quả, – tôi nói tiếp – cháu lấy hết sổ nhật ký nương của hai mươi ba hộ, đối chiếu với ngày hái chè của lô xuất tháng Tám. Lô đó gồm sáu lứa hái, từ ngày mười hai đến ngày hai mươi tháng Bảy. Cháu lọc ra mẫu lưu của các hộ trong sáu ngày đó.

– Thì gửi đi kiểm cả hai mươi ba hộ là biết. – Có người nói.

– Kiểm một mẫu mất hai triệu tám, chú ạ. Hai mươi ba hộ, sáu ngày, là một trăm ba mươi tám mẫu. Ba trăm tám mươi triệu. Bằng cả số tiền mình đang bị mất.

Phòng im. Tôi lật sang tờ tiếp theo, tờ tôi đã kẻ tay bằng bút bi.

– Thuốc đó không phải ai cũng phun được. Nó là loại cấm, ngoài các đại lý có giấy phép không bán. Muốn có thì phải mua ở chỗ không giấy tờ, hàng trôi nổi, nhãn nước ngoài. Cháu đọc sổ nhật ký. Mười chín hộ ghi rõ thuốc gì, mua ở đâu, đều là thuốc sinh học, mua ở cửa hàng vật tư của hợp tác xã. Bốn hộ còn lại, sổ có chỗ để trống, hoặc chỉ ghi "thuốc sâu", không ghi tên.

Tôi nghe tiếng ghế nhựa kẽo kẹt. Có người ngồi thẳng lưng lên.

– Cháu gửi mẫu của bốn hộ đó. Sáu ngày, hai mươi tư mẫu. Sáu mươi bảy triệu, cháu tạm ứng tiền của cháu trước.

– Ra rồi à?

– Ra rồi chú ạ.

Bên ngoài, cửa xe ông Đoàn mở. Ông bước xuống, đứng dựa vào thành xe, nhìn vào.

— Hết chương 1 —