Năm cây mọc

Chương 1: Năm cây mọc

Sét đánh xuống bờ rào dâm bụt giữa hai nhà vào đêm hai mươi ba tháng Chạp, cháy rụi một khúc dài ba sải tay. Sáng ra, Vi Văn Chắt cầm cái cuốc ra coi, thì gặp Đậu Đình Thịnh cũng cầm cái cuốc đứng bên kia.

– Rào nhà mi cháy. – Chắt nói.

– Rào nhà tau à? – Thịnh nói. – Rào chung. Ông nội mi với ông nội tau trồng chung.

Hai đứa nhìn nhau rồi cùng cười, vì chuyện đó cả làng Thượng Xá ai cũng biết. Hai nhà ở sát vách ba đời, chung một bờ rào dâm bụt, chung một cái giếng khơi, chung một hòn đá mốc ranh to bằng cái cối giã gạo đặt ở đầu bờ rào. Tết nào, chiều ba mươi, Chắt với Thịnh cũng ngồi trên hòn đá mốc ấy, mỗi đứa một bên, uống chung một be rượu ngâm củ ráy, ăn chung một đĩa thịt đông. Năm đó Chắt hai mươi lăm, Thịnh hai mươi bốn, đứa nào cũng mới cưới vợ.

Chắt cúi xuống bới đống tro tàn, định dọn đi trồng lại. Rồi hắn ngừng tay.

Giữa đống tro, ngay chỗ gốc dâm bụt cháy đen, có một cái mầm. Mầm nhỏ bằng ngón tay út, màu tím sẫm, hai cái lá non cuộn tròn như hai bàn tay đứa nhỏ đang ngủ. Đất quanh mầm còn ấm, mà ấm lạ, không phải hơi ấm của tro. Chắt đưa tay lại gần thì thấy da mình rần rần như có kiến bò.

– Thịnh. – Hắn gọi khẽ. – Lại đây coi cái ni.

Trưa đó, có một ông đạo sĩ đi ngang làng, áo vá, đeo hồ lô, xin nước uống ở giếng chung. Chắt với Thịnh dắt ông ra bờ rào. Ông đạo sĩ ngồi xổm nhìn cái mầm rất lâu, rồi lấy trong hồ lô ra một nhúm bột trắng, rắc lên. Bột vừa chạm lá thì lá tím sẫm sáng lên một chút, như than hồng gặp gió.

– Tử Lân Sâm. – Ông nói. – Sét đánh trúng chỗ đất có mạch linh thì mới mọc. Trăm năm cả vùng mới có một cây. Sáu mươi năm nữa thì thành củ. Củ to bằng bắp chân, đủ tiền mua cả cái làng này.

Hai đứa đứng im.

– Mà dặn hai cậu cái này. – Ông đạo sĩ đứng dậy, phủi tay. – Củ này rễ nó chạy ra hai phía. Tới ngày đào thì phải hai người cùng đào, mỗi người một bên, đào cùng lúc. Một người đào thì củ hóa đất. Thứ này nó ưa cái chi cân.

Ông đi rồi, Chắt với Thịnh còn đứng nhìn cái mầm tới chiều.

Tối đó, vợ Thịnh sang nhà Chắt hỏi mượn cái rổ, rồi đứng nói cái mầm mọc lệch về phía nhà Đậu. Sáng hôm sau, vợ Chắt sang nhà Thịnh trả cái rổ, nói cái mầm mọc lệch về phía nhà Vi. Tới trưa, cả hai bà đứng ở bờ rào cãi nhau, mỗi bà cầm một cái thước tre. Tới chiều, ông trưởng thôn ra đo, đo ba lần ra ba kết quả.

Chuyện đó lẽ ra chỉ là chuyện cãi nhau của hai bà vợ. Nhưng chiều ba mươi Tết năm ấy, Chắt mang be rượu củ ráy ra hòn đá mốc, ngồi đợi. Thịnh không ra.

Chắt ngồi một mình tới tối. Hắn uống hết nửa be, nửa be để lại trên hòn đá. Sáng mùng Một, nửa be rượu vẫn nằm đó, sương đọng đầy cổ chai.

Từ đó, hai nhà không nói với nhau nữa.

Tháng Giêng, Thịnh rào lại khúc rào cháy bằng tre, đóng cọc lệch về phía nhà Chắt một gang tay. Tháng Hai, Chắt nhổ cọc lên, đóng lại lệch về phía nhà Thịnh một gang. Tháng Ba, hòn đá mốc ranh to bằng cái cối giã gạo, sáng ra thấy nằm lệch đi một chút, không ai biết ai đẩy. Cả làng Thượng Xá bắt đầu gọi khúc bờ rào đó là cái rào biết đi.

Cái mầm Tử Lân Sâm thì vẫn nằm im ở giữa, không lệch về bên nào, mỗi năm lớn thêm một lá.

Tết năm sau, chiều ba mươi, Chắt không mang rượu ra hòn đá nữa. Hắn đứng ở cửa sau, tay cầm be rượu, nhìn ra. Hòn đá trống trơn. Hắn tự nhủ thằng Thịnh không ra trước thì mình ra làm gì cho nhục, rồi quay vào, uống một mình bên bếp lửa. Hắn không biết, bên kia rào, có một người cũng vừa đóng cửa sau.

Mùa hè năm ấy gió Lào thổi rát mặt, đất nứt chân chim, giếng khơi cạn tới đáy. Cây trong vườn hai nhà héo rũ. Chắt nằm võng nghe lá chuối khô kêu xào xạc, bụng lo cái mầm sâm. Đất cạn thế này, lá non thế kia, không ai tưới thì chết.

Gần nửa đêm, Chắt dậy, lấy cái gáo dừa cũ của mẹ hắn, cái gáo có vết khía hình chữ thập ở cán, múc nửa gáo nước trong lu. Hắn rón rén ra bờ rào, quỳ xuống, tưới từng chút một vào gốc sâm, về phía bên nhà mình. Rồi hắn giấu cái gáo vào bụi dứa dại sát chân rào, về ngủ.

Sáng hôm sau ra coi, đất quanh gốc sâm ướt đều cả hai phía. Chắt đứng nhìn rất lâu. Hắn chỉ tưới có một phía.

— Hết chương 1 —