Năm ba mươi

Chương 2: Năm ba mươi

Đậu Đình Lam mười chín tuổi, con trai út của ông Thịnh, và năm đó hắn quyết định đào trộm củ sâm.

Không phải vì tham. Mẹ hắn bệnh phổi hai năm nay, ho ra máu, ông lang trong làng lắc đầu, ông lang trên phủ thì đòi tiền thuốc mỗi thang năm quan. Nhà hết ruộng để cầm. Còn củ Tử Lân Sâm ở bờ rào thì mới ba mươi năm, chưa thành củ, nhưng Lam nghe người ta nói linh dược ba mươi năm bán cho tu sĩ cũng được trăm quan. Trăm quan là đủ thuốc cho mẹ cả năm.

Hắn biết chuyện hai người cùng đào. Cả làng ai cũng biết. Nhưng hắn cũng nghe người ta nói ông đạo sĩ ba mươi năm trước là đạo sĩ dởm, đi đâu cũng bịa chuyện để xin bữa cơm. Hắn không tin chuyện củ hóa đất.

Đêm rằm tháng Tám, trăng sáng như ban ngày, Lam ra bờ rào. Cây sâm giờ cao ngang đầu gối, lá tím sẫm xòe ra như cái ô, giữa lá có một chùm quả đỏ như hạt lựu. Hắn quỳ xuống bên phía nhà mình, cắm cái thuổng xuống đất.

Hắn đào được ba thuổng thì nghe một tiếng rắc rất khẽ, như cành củi khô gãy dưới đất. Hắn ngừng tay, bới bằng tay. Một cái rễ to bằng ngón tay cái chạy ra phía nhà hắn, màu tím, đang từ từ xám đi, xám đi, rồi bở ra như đất sét khô trong lòng bàn tay hắn. Cả chùm lá trên đầu run lên một cái rồi rũ xuống.

Lam lạnh người. Hắn vứt thuổng, lấp đất lại, chạy về nhà.

Gần sáng hắn không ngủ được, lén ra bờ rào coi. Cái cây vẫn rũ, lá vàng mép. Và hắn thấy cha hắn đang quỳ ở đó.

Ông Thịnh năm mươi tư tuổi, lưng đã còng. Ông quỳ bên gốc sâm, phía nhà mình, cầm một cái gáo dừa múc nước từ cái thùng gỗ, tưới từng chút một vào chỗ đất Lam vừa lấp. Tưới xong, ông lấy tay vỗ nhẹ lên đất, như người ta vỗ lưng đứa nhỏ khóc đêm. Rồi ông đứng dậy, giấu cái gáo dừa vào bụi chè tàu sát chân rào phía nhà Đậu.

Lam đứng sau gốc mít không dám thở. Hắn đợi cha vào nhà, rồi mới ra bụi chè tàu, thò tay vào lấy cái gáo. Gáo dừa cũ, đen bóng vì tay cầm nhiều năm, ở cán có khắc một vết hình chữ nhân.

Hắn còn đứng đó thì nghe phía bên kia rào có tiếng lạo xạo. Hắn nấp xuống. Qua kẽ rào tre, hắn thấy ông Chắt nhà bên, cũng lưng còng, cũng quỳ bên gốc sâm, phía bên kia. Ông Chắt cũng cầm một cái gáo dừa, cũng tưới, cũng vỗ đất. Rồi ông Chắt cúi xuống thấp, áp tai sát đất, như nghe cái gì.

– Đứa nào đào. – Ông Chắt nói khẽ, với cái cây, không phải với ai. – Đứa nào đào mà rễ đứt một nhánh.

Ông lấy trong túi áo ra một nhúm gì đó, rắc quanh gốc. Mùi lá ngải cứu cháy bay sang tới chỗ Lam nấp. Rồi ông đứng dậy, nhét gáo dừa vào bụi dứa dại phía nhà Vi, đi vào.

Lam ngồi bệt xuống đất, giữa hai cái gáo dừa giấu hai bên rào.

Sáng hôm đó, lần đầu tiên trong đời, hắn hỏi cha.

– Cha với ông Chắt, răng mà giận nhau?

Ông Thịnh đang vót nan tre, không ngẩng lên.

– Hồi đó tết, tau không ra uống rượu.

– Răng cha không ra?

Ông Thịnh vót thêm mấy nhát nữa. Một lúc rất lâu ông mới nói.

– Mạ mi bảo ra là mất phần. Tau nghe. Năm sau định ra, thì thấy ông nớ không ra. – Ông dừng tay. – Rứa là ba chục năm.

Lam định hỏi chuyện cái gáo dừa. Rồi hắn thôi. Hắn chỉ nói:

– Đêm qua con đào trộm. Một nhánh rễ hóa đất rồi cha.

Ông Thịnh ngẩng lên nhìn hắn. Lam tưởng sẽ bị đánh. Ông không đánh. Ông đặt con dao vót xuống, nhìn qua bờ rào, về phía nhà ông Chắt.

– Rứa là ông đạo sĩ nói thiệt. – Ông nói. – Ba chục năm, tau cứ tưởng ông nớ bịa.

Tháng sau, mẹ Lam trở nặng. Đêm cuối, bà nằm thở khò khè, nắm tay Lam, mắt nhìn ra phía bờ rào.

– Mạ có lỗi. – Bà nói, tiếng như gió lọt qua kẽ vách. – Tết năm nớ mạ không cho cha mi ra. Mạ sợ mất phần. Rứa mà ba chục năm, cái phần đó có ai ăn được mô.

– Mạ đừng nói nữa.

– Mi nói với cha mi. – Bà nói. – Năm ni Tết, ra uống với ông Chắt một chén. Mạ đi rồi thì không ai cản nữa.

Lam gật đầu. Bà mất trước khi trời sáng.

Tết năm đó, chiều ba mươi, Lam thấy cha đứng ở cửa sau rất lâu, nhìn ra hòn đá mốc. Trên hòn đá không có ai. Bên kia rào, cửa sau nhà ông Chắt cũng mở, cũng có một bóng người đứng. Hai bóng người đứng nhìn hòn đá tới khi trời tối, rồi cùng đóng cửa.

Lam không bao giờ đào lại củ sâm.

— Hết chương 2 —