Mẫu so sánh

Chương 2: Mẫu so sánh

Mẫu so sánh tự do, theo quy trình, phải là chữ viết tay của chính người đó, viết trong đời thường, không nhằm cho ai giám định, và tốt nhất là cùng thời kỳ với mẫu cần giám định. Cuốn sổ bán cá là thứ mẫu tự do quý nhất tôi từng nhận: bốn năm liền, tới tận tháng trước khi chị Thoa biến mất. Cơ quan điều tra thu thêm hai lá thư chị viết cho mẹ đẻ ở Tiên Yên năm 2005 và năm 2006, bà cụ vẫn giữ trong ống tre.

Tôi làm việc một mình trong phòng ba ngày. Đèn bàn, kính lúp, kính hiển vi soi nổi, máy quét độ phân giải cao, và cái thước nhựa trong có vạch li mà tôi dùng từ năm 1995. Tôi chia lá thư thành hai phần: mười dòng nội dung, và một dòng ngày tháng.

Mười dòng nội dung là chữ của chị Thoa. Tôi không do dự ở điểm này. Cách chị nối chữ a với chữ n bằng một nét móc tròn. Cách chị bỏ dấu hỏi lệch sang phải, gần như nằm trên chữ cái kế tiếp. Chữ đ có nét gạch ngang kéo dài quá thân, bao giờ cũng thế, trong sổ cá, trong thư gửi mẹ, trong lá thư từ biệt. Lực ấn đều, nét chữ nghiêng phải chừng mười lăm độ, tốc độ viết nhanh, tự nhiên. Không có dấu hiệu run tay, dừng bút, tô lại, những thứ thường thấy khi ai đó cố bắt chước chữ người khác.

Nhưng dòng ngày tháng thì khác.

Không chỉ con số một có mũ và con số bảy có gạch ngang, những thứ cô Âu đã thấy. Dưới kính hiển vi, nét chữ của dòng ngày tháng có lực ấn nặng hơn hẳn, hằn sâu xuống mặt sau tờ giấy, trong khi mười dòng trên chỉ lướt nhẹ. Mực cũng là bút bi xanh, nhưng sắc độ hơi ngả tím, một loại mực khác. Và trong hơn ba nghìn ngày tháng chị Thoa ghi trong sổ bán cá, chị chưa từng dùng dấu gạch chéo để ngăn ngày với tháng. Chị dùng dấu gạch ngang. Mười bảy, gạch, mười một. Chưa một lần nào là gạch chéo.

Tôi lật lại nội dung lá thư, đọc bằng con mắt khác. Không có một chi tiết nào gắn với tháng Mười một năm 2007. Em đi làm kiếm tiền gửi về. Đừng lên Hà Nội hỏi ai.

Tôi gọi cho bà cụ ở Tiên Yên, qua cán bộ điều tra. Bà cụ nhớ ngay. Năm 2005, sau một trận cãi nhau to với chồng vì chuyện anh Sáu đi biển nợ tiền dầu, chị Thoa đã bỏ lên Hà Nội làm giúp việc ba tháng. Đi đột ngột, để lại thư cho chồng. Ba tháng sau chị về, hai vợ chồng làm lành. Lá thư năm ấy, theo bà, anh Sáu giữ, như giữ một vết sẹo để nhắc mình.

Kết luận giám định của tôi viết đúng như những gì tôi thấy: mười dòng nội dung do chính bà Vi Thị Thoa viết ra; dòng ngày tháng không phải do bà Vi Thị Thoa viết ra.

Tôi viết thêm một trang nhận xét không bắt buộc, gửi kèm cơ quan điều tra. Lá thư này không phải lá thư từ biệt năm 2007. Nó là lá thư năm 2005, không ghi ngày, được ai đó lấy ra khỏi chỗ cất, viết thêm ngày tháng, để biến một cuộc bỏ nhà đi cũ thành một cuộc bỏ nhà đi mới.

Người đó phải biết lá thư tồn tại. Phải biết chỗ cất. Và phải viết số một có mũ.

— Hết chương 2 —