Bài giảng về con chim hoàng yến

Chương 1: Bài giảng về con chim hoàng yến

– Hồi xưa, thợ mỏ than bên châu Âu xuống hầm thì mang theo một con chim hoàng yến trong lồng, – Diễm Trinh nói, tay bấm chuyển trang chiếu. – Con chim thở nhanh, cơ thể nhỏ, nên nó ngộ độc khí trước con người. Chim còn hót là còn an toàn. Chim lăn ra là cả đội phải rút lên.

Hai chục công nhân xưởng sấy gỗ ngồi trong phòng họp có máy lạnh, một nửa đang lén coi điện thoại. Trinh làm kỹ sư an toàn lao động cho khu công nghiệp ở Bình Dương đã sáu năm. Bài giảng về khí CO cô thuộc lòng đến mức có thể nói trong lúc ngủ: khí không màu, không mùi, sinh ra khi than củi cháy thiếu không khí. Nó chiếm chỗ của dưỡng khí trong máu. Người ngộ độc nhức đầu, buồn nôn, buồn ngủ, rồi ngủ luôn.

Cô đã nói câu chuyện con chim hoàng yến không biết bao nhiêu lần. Nhưng chiều hôm đó, đứng trước tấm hình con chim vàng nằm ngửa dưới đáy lồng, cô bỗng ngừng lại giữa câu. Một anh công nhân ngẩng lên khỏi điện thoại.

– Chị ơi, rồi sao nữa chị?

Trinh không nghe thấy. Cô đang nghe tiếng của một con sáo. Một con sáo đen mỏ vàng, treo trong cái lồng tre ở đầu giường ông nội, mỗi sáng hét lên bằng giọng ông: Tươi ơi! Tươi ơi!

Sáng mười bốn tháng Giêng năm 2004, Trinh tám tuổi, con sáo không gọi.

Nhà ông nội Trinh ở trong xóm làm bánh tráng phơi sương ở Trảng Bàng. Ông Sáu Đực có cái lò nướng bánh xây bằng gạch thẻ ở chái sau, ống khói bằng gạch chạy dọc bức tường chung với buồng ngủ của ông, nhô lên khỏi mái ngói. Bánh tráng phơi sương phải làm ban đêm: hai, ba giờ sáng đốt than, nướng bánh cho phồng, rồi đem ra phên tre hứng sương cho dẻo trước khi mặt trời lên. Cả đời ông Sáu thức dậy lúc hai giờ sáng.

Bà nội Trinh mất năm 1995. Ba năm sau, ông Sáu cưới bà Tươi, người làm công cho lò bánh, nhỏ hơn ông hai mươi bốn tuổi. Cha Trinh là Hai Tâm, con trai trưởng, không đi dự đám cưới. Cha nói với cả xóm: bả vô nhà này là vì miếng đất.

Ông Sáu không cãi con. Ông mua một con sáo non, dạy nó nói. Câu đầu tiên ông dạy là Tươi ơi. Sáng nào ông cũng kêu bà Tươi như vậy, kêu riết thành quen, con sáo bắt chước, từ đó nó kêu thay ông. Bà Tươi ngoài chái nghe tiếng chim thì cười, chùi tay vô vạt áo, đi vô buồng.

Tháng Giêng năm 2004 mưa trái mùa liền mấy ngày. Ông Sáu bị cảm, mệt, giao lò cho bà Tươi đốt một mình. Đêm mười ba, Trinh được gửi qua ngủ bên nhà ông nội vì cha mẹ đi đám cưới ở Củ Chi. Cô bé ngủ trên cái giường tre ở gian giữa, sát vách buồng ông.

Cô nhớ đêm đó cô nhức đầu. Nhức như có ai lấy dây cột chặt hai bên thái dương. Gần sáng cô ói ra chiếu, khóc gọi bà Tươi. Bà Tươi từ ngoài lò chạy vô lau cho cô, cho cô uống nước, mở cửa sổ ra cho thoáng. Rồi bà vô buồng ông.

Rồi bà hét.

Ông Sáu nằm ngửa trên giường, chăn kéo tới ngực, như đang ngủ. Con sáo trong lồng nằm nghiêng dưới đáy, hai chân co lại.

Y sĩ trạm y tế xã tới, khám, ghi giấy: nghi đột tử do bệnh tim mạch, tiền sử cao huyết áp. Ông Sáu bảy mươi tuổi. Cả xóm thấy chuyện đó không có gì lạ. Chỉ có con sáo là lạ.

Tới ngày cúng bốn mươi chín ngày, cha Trinh đứng giữa sân tuyên bố trước mặt họ hàng: tối hôm trước, bà Tươi nấu cơm, ông Sáu ăn được nửa chén, phần còn lại đút cho con sáo như mọi khi. Sáng ra cả người lẫn chim đều chết. Thuốc chuột, chớ còn gì nữa.

Cha Trinh làm đơn gửi công an. Công an về xác minh, lấy lời khai nhiều người, mời bà Tươi lên làm việc ba lần. Mộ đã chôn, gia đình không đồng ý khai quật, không còn mẫu thức ăn, không có nhân chứng thấy ai bỏ gì vào chén cơm. Hồ sơ khép lại vì không có căn cứ.

Nhưng xóm không khép. Bà Tươi dọn về Gò Dầu ở với người em gái năm 2005, bán bánh canh ở chợ. Miếng đất của ông Sáu về tay cha Trinh. Lò bánh bỏ hoang. Hai mươi hai năm, trong nhà Trinh, không ai được nhắc tới tên bà Tươi.

Còn Trinh, cô bé tám tuổi ngủ sát vách buồng ông, nhức đầu, buồn nôn suốt đêm đó, thì chưa từng được ai hỏi han gì. Người lớn nói con nhỏ khóc vì sợ.

Đứng trước hai chục công nhân, với tấm hình con chim hoàng yến nằm ngửa trên màn chiếu, Trinh nghe tim mình đập mạnh trong tai.

Nhức đầu. Buồn nôn. Buồn ngủ. Rồi ngủ luôn. Con chim chết trước.

Đêm đó, cô không ăn bánh canh, không ăn cơm của bà Tươi. Cô ăn bánh mì cha mua cho trước khi đi đám cưới.

— Hết chương 1 —