Lần kể thứ mười ba

Chương 1: Lần kể thứ mười ba

Sổ tay, thứ Tư. Tám giờ mười lăm sáng.

Bé tên Phạm Gia Hân, ở nhà gọi là Bông, năm tuổi bảy tháng. Mẹ bé dặn tôi ngay ở hành lang, trước khi tôi kịp chào: bé nhà em nói rõ lắm anh ạ, bé nhìn thấy hết, anh cứ hỏi là bé kể.

Tôi cảm ơn chị, mời chị ngồi ở phòng bên cạnh, nơi có tấm kính một chiều và màn hình. Chị hơi ngạc nhiên vì không được ngồi cùng con. Tôi giải thích là trong phòng có cô cán bộ phụ nữ phường ngồi với bé theo đúng thủ tục, người bảo vệ quyền lợi của bé đã đồng ý, và chị vẫn nghe được hết. Chị gật, nhưng ngón tay cứ xoay xoay cái nhẫn cưới.

Tôi là Quách Minh Đức, năm mươi hai tuổi, làm tâm lý lâm sàng trẻ em ở bệnh viện, mười năm nay cộng tác với cơ quan điều tra mỗi khi có trẻ nhỏ cần lấy lời khai. Tôi ghi sổ tay này cho riêng tôi, ghi trước khi đọc hồ sơ, để những gì tôi biết không len vào câu hỏi của tôi.

Những gì tôi biết, gói trong ba dòng của cán bộ điều tra: ông Phạm Văn Lạc, bảy mươi tám tuổi, ngã cầu thang trong nhà ống bốn tầng ở một con ngõ phường Lê Chân, Hải Phòng, khoảng ba giờ chiều thứ Bảy. Ông chấn thương sọ não, đang hôn mê ở bệnh viện. Lúc ông ngã, trong nhà chỉ có ông, bé Bông, và người con trai út là anh Phạm Văn Toàn đang ở tầng ba.

Hai ngày sau, mẹ bé nộp cho công an một đoạn video quay bằng điện thoại. Trong video, bé nói: chú Toàn đẩy ông.

Phòng trò chuyện dành cho trẻ em ở trụ sở có thảm xốp màu cam, một kệ đồ chơi thấp, hai cái ghế nhỏ. Tôi mang theo một con gấu bông màu nâu sữa mà tôi gọi là Bác Gấu, và một hộp bút sáp mười hai màu.

Biên bản ghi âm, đoạn đầu.

– Bác Gấu hỏi cháu tên gì này.

– Cháu tên Bông. Bông của bông hoa.

– Bác Gấu không biết gì về nhà Bông cả. Bác Gấu muốn nghe Bông kể. Nếu Bông không nhớ thì Bông nói không nhớ, Bác Gấu không giận. Nếu Bác Gấu hỏi sai, Bông bảo Bác Gấu sai nhé.

– Bác Gấu hỏi sai thì cháu cốc đầu Bác Gấu.

– Được. Bông kể cho Bác Gấu nghe về hôm thứ Bảy đi, cái hôm ông bị đau ấy. Kể từ lúc Bông ngủ trưa dậy.

Bé ôm gấu, nhìn trần nhà, đếm ngón tay như đang lục trí nhớ. Rồi bé kể, liền một hơi, giọng lanh lảnh.

– Cháu dậy, cháu đòi ăn kem. Ông bảo kem ở tủ lạnh dưới nhà, ông đi lấy. Cháu xem hoạt hình con heo. Ông kêu ối một cái to. Cháu chạy ra thì ông nằm dưới chân cầu thang. Dép ông một chiếc ở trên, một chiếc ở dưới. Cháu gọi chú Toàn. Chú Toàn chạy xuống, chú khóc.

Sổ tay. Tám giờ bốn mươi.

Đây là lời kể tự do đầu tiên, không ai gợi. Bé kể theo trình tự thời gian, có những chi tiết mà người lớn không bao giờ bịa cho trẻ con: con heo trong phim, chiếc dép mỗi nơi một chiếc, chú khóc. Không có ai đẩy ông. Chú Toàn xuất hiện trong câu chuyện sau khi ông đã ngã, vì bé gọi.

Tôi chưa kết luận gì. Trẻ năm tuổi có thể quên, có thể sợ. Tôi chỉ ghi lại.

Biên bản ghi âm, tiếp.

– Lúc ông kêu ối, Bông đang ở đâu?

– Ở phòng ông. Trên giường ông.

– Ở trên giường ông thì Bông nhìn thấy cái gì?

– Thấy cái ti vi. Con heo đang nhảy vũng bùn.

– Thế lúc Bông chạy ra thì Bông thấy những ai ở cầu thang?

Bé im một lúc lâu. Bé bóp mũi con gấu. Rồi bé nhìn về phía tấm kính, nơi bé không thể biết có mẹ đang ngồi sau đó, nhưng bé nhìn đúng chỗ ấy, như mọi đứa trẻ quen được nhắc bài.

– Chú Toàn đẩy ông. Mẹ bảo chú Toàn đẩy ông vì cái nhà.

Sổ tay. Tám giờ năm mươi hai.

Ba chữ: mẹ bảo. Và hai chữ: cái nhà. Một đứa trẻ năm tuổi không tự sinh ra động cơ thừa kế.

Tôi xin cán bộ điều tra cho tôi xem bản gốc đoạn video, không phải bản đã cắt. Chị Đỗ Thị Hằng, mẹ bé, nộp file qua tin nhắn. Tên file kết thúc bằng con số 13.

Tôi hỏi mười hai file trước đâu. Chị Hằng nói chị xoá rồi, quay hỏng, bé nói lung tung, toàn nói chuyện kem với con heo.

Sổ tay, chiều thứ Tư.

Tôi xem đoạn video số 13 bốn lần, lần nào cũng tắt tiếng một lượt để chỉ nhìn mặt bé.

Video dài bốn mươi mốt giây. Bé ngồi trên ghế sô pha nhà ông, mặc áo ngủ hình dâu tây, tóc buộc lệch. Giây đầu tiên, trước khi người quay kịp lia máy cho thẳng, bé hỏi: con nói lại lần nữa hả mẹ. Câu ấy không nằm trong biên bản mà cơ quan điều tra chép lại, vì người chép bắt đầu từ chỗ bé nói chuyện chính.

Trong bốn mươi giây còn lại, mắt bé không nhìn vào điện thoại. Bé nhìn lên phía trên ống kính, chỗ mặt người quay, sau mỗi câu. Đó là cái nhìn của đứa trẻ đọc bài thuộc lòng rồi ngước lên xem cô giáo có gật không. Ở giây thứ hai mươi tám, bé nói chú Toàn đẩy ông, rồi ngừng, rồi nói thêm: thế là đúng chưa mẹ. Một tiếng suỵt rất khẽ. Video kết thúc.

Tôi ghi vào sổ ba điều. Một, bé biết đây là lần nói lại. Hai, bé chờ xác nhận sau mỗi câu. Ba, có người ở đó trả lời bé bằng tiếng suỵt.

Không điều nào trong ba điều đó nói lên rằng anh Toàn vô tội. Chúng chỉ nói rằng đoạn video này không phải trí nhớ của một đứa trẻ. Nó là trí nhớ của một đứa trẻ đã được sửa mười hai lần.

— Hết chương 1 —