Nửa tiếng

Chương 3: Nửa tiếng

Sáng hôm sau, mưa trên nguồn đổ về. Nước sông Mã lên nhanh như nồi canh sôi, đục ngầu, cuốn theo cả bè lục bình lẫn những thân tre gãy. Tới trưa, nước đã liếm tới lưng đê phía ngoài.

Ngọc Lam đứng giữa sân đình, trước mặt cả làng.

– Trong lòng đê, ngang cây gạo cụt, có một tổ mối, – nàng nói. – Không phải mối thường. Con mối chúa đã thành tinh, to bằng con chó, đàn mối của nó khoét rỗng ruột đê ba năm nay. Đêm qua tôi áp tay nghe thấy nó. Đêm nay hoặc sáng mai, nước lên tới chỗ rỗng, đê vỡ.

Cả làng nhốn nháo. Ông Quản Đỗ đứng ở bậc thềm, mặt tái đi.

– Láo! Cô tu non này dọa làng để làm gì? Muốn vòi tiền à? Đê tôi giữ hai mươi năm, chưa vỡ lần nào.

– Năm Mão, – bà Nhẽ nói từ cuối sân, giọng không to mà ai cũng nghe thấy. – Năm Mão đê vỡ ngay khúc ông giữ, ông quên rồi à?

Ông Quản Đỗ cứng họng.

– Tôi không cần ai tin tôi, – Ngọc Lam nói. – Tôi cần hai mươi người khỏe, bốn mươi bao đất, và con gà nhà bà Nhẽ.

– Con gà? – ai đó bật cười.

– Mối tinh sợ hai thứ, – nàng nói. – Nắng và tiếng gà gáy. Gà ăn mối, cái đó trẻ con cũng biết. Con mối chúa ấy sợ tiếng gà chín cựa tới mức đêm qua nó ngừng ăn để nghe. Muốn lôi nó ra khỏi lòng đê thì phải mở đê đúng chỗ, đúng lúc tia nắng đầu tiên lên, và phải có con gà ấy gáy ngay trên miệng hố.

Ông Quản Đỗ quát:

– Ai cho phép đào đê giữa mùa lũ?

– Không ai cho phép, – Ngọc Lam nói. – Đê vỡ thì ông giải thích với phủ vì sao ba năm tiền tu bổ không thấy một sọt đất nào.

Cả sân đình im lặng. Rồi ông lò gạch, người to khỏe nhất làng, bước ra trước:

– Tôi đi.

Mười chín người khác bước theo.

Đêm ấy là đêm dài nhất làng Cồn Mía từng thức. Đàn ông đóng cọc tre, xếp bao đất thành một vòng cung ở chân đê phía trong, ôm quanh vệt đất ẩm, phòng khi mở hố mà nước tràn. Đàn bà nấu cháo, đốt đuốc. Trẻ con bị nhốt trong đình. Nước sông dâng từng tấc, đục ngầu, chỉ còn cách mặt đê một sải tay.

Vệt đất ẩm ở chân đê giờ đã rỉ nước. Từng dòng nhỏ, đục, chảy ra như mồ hôi trên lưng người ốm.

Bà Nhẽ ôm con gà ngồi trên mặt đê, ngay phía trên vệt rỉ.

Gần canh hai, ông Quản Đỗ lên đê. Ông không mang dao. Ông đi tới cạnh Ngọc Lam, đứng khuất sau cây gạo cụt, nói nhỏ tới mức chỉ mình nàng nghe.

– Cô tu ạ. Trong túi tôi có mười quan. Cô cầm lấy, đi ngay đêm nay. Sáng mai đê có vỡ thì là trời làm, không ai trách cô. Còn đê không vỡ, cô đào nó ra, người ta nhìn thấy cái hang, người ta hỏi ba năm nay tôi làm gì. Tôi có vợ có con.

Ngọc Lam nhìn ông. Dưới ánh đuốc, mặt ông Quản Đỗ không còn cái vẻ sang sảng ở sân nhà bà Nhẽ. Chỉ còn một ông già năm mươi tuổi, mồ hôi rịn trên trán.

– Nhà bà Nhẽ ở cách khúc đê này ba trăm bước, – nàng nói. – Nhà ông ở cách năm trăm bước. Nước không phân biệt ai có vợ có con, ông Quản ạ.

Ông Quản Đỗ đứng im một lúc, rồi quay đi, không nói gì thêm. Nhưng ông không xuống đê. Ông đứng ở đầu khúc đê, nhìn xuống chỗ vòng bao đất, suốt tới sáng.

Nửa đêm, con gà mở mắt. Nó vươn cổ.

"Ò ó o..."

"Ò ó..." Tắt. Chỉ nửa tiếng.

Không ai nói gì. Ai cũng hiểu.

Ngọc Lam cầm cây xà beng, chờ.

Trời rạng dần phía đông. Mây trên nguồn đã tan, phía chân trời ửng một vệt hồng. Nước sông đã liếm tới mép đê. Từ dưới chân, vệt rỉ đã thành một dòng nước to bằng cổ tay, đục ngầu, phun ra thành tia.

– Đào! – Ngọc Lam hô.

Hai mươi người cùng bổ cuốc. Đất đê phía trong mềm như bánh đúc, vỡ ra từng mảng. Ba sải sâu, cuốc chạm vào khoảng rỗng. Một cái hang mở ra trong lòng đê, ngoằn ngoèo, chằng chịt, đen ngòm, bốc lên mùi đất chua và mùi gỗ mục. Hàng vạn con mối trắng đục tràn ra như sữa đổ.

Và từ trong lòng hang, một cái đầu trắng to bằng cái thúng nhô ra, hai cái càng đen bóng như sừng trâu.

Mấy người đàn ông kêu lên, lùi lại. Ông Quản Đỗ, người vẫn đứng xa xa trên mặt đê, ngã ngồi xuống.

Ngọc Lam không lùi. Nàng giơ tay về phía bà Nhẽ.

Bà Nhẽ ném con gà xuống.

Con gà chín cựa xòe cánh, đáp xuống ngay miệng hố, chín cái cựa cắm xuống đất bùn. Nó vươn cổ về phía chân trời, nơi mặt trời vừa nhô lên một mép đỏ như lòng đỏ trứng.

Và nó gáy.

Không phải ba tiếng, không phải nửa tiếng. Nó gáy một tiếng dài, dài tới mức như không bao giờ dứt, vang qua mặt sông, qua đồng lúa, qua mái đình, tiếng gáy mà tám năm trước bà Nhẽ vớt nó trên mái rạ trôi đã không đủ sức gáy.

Tia nắng đầu tiên chiếu thẳng vào miệng hố.

Con mối chúa rít lên một tiếng như tiếng vải xé. Nó giãy, cái thân trắng phình to quằn quại dưới nắng, rồi co lại, khô đi, teo dần như cái bánh đa nhúng nước rồi đem phơi. Đàn mối quanh nó cũng khô rụng, rơi lả tả như trấu.

– Lấp! – Ngọc Lam hô.

Hai mươi người đổ bao đất xuống hố. Đất, rơm, cọc tre, đá. Đàn bà chuyền bao từ dưới lên. Ông lò gạch đứng dưới hố nện từng lớp. Nước sông dâng tới mép đê, liếm qua, chảy tràn xuống phía trong một dòng nhỏ, rồi bị chặn lại bởi vòng bao đất.

Tới trưa thì nước sông bắt đầu rút.

Con đê sông Mã ở làng Cồn Mía không vỡ năm ấy.

Một tháng sau, khi Ngọc Lam đã đi xa, người của phủ về làng. Họ không tìm thấy tiền tu bổ đê ba năm trong nhà ông Quản Đỗ. Họ tìm thấy một cái bể nước xây mới, một sân gạch, và một mảnh ruộng mua thêm ở làng bên. Ông Quản Đỗ bị giải lên phủ. Chức coi đê làng Cồn Mía giao cho ông lò gạch.

Con gà chín cựa không gáy nửa đêm nữa. Nó gáy lúc gà gáy, như mọi con gà trống khác, mỗi sáng ba tiếng tròn, đứng trên cái sào tre trong sân nhà bà Nhẽ, mặt quay về phía đông.

Ngọc Lam đi tiếp về phía nam, vẫn chưa đủ ba con yêu. Trong tay nải của nàng có một chiếc lông đuôi gà màu đỏ tía ánh xanh, bà Nhẽ nhặt ở miệng hố sáng hôm ấy, dúi vào tay nàng lúc tiễn ra đầu làng.

– Cô tu ạ, – bà Nhẽ nói. – Đêm nào cô nghe gà gáy sai giờ thì đừng cắt tiết nó vội. Hỏi nó đếm cái gì đã.

— Hết —