Bản Nà Hạ

Chương 2: Bản Nà Hạ

Bản Nà Hạ nằm cuối một con đường đất đỏ ngoằn ngoèo, cách trung tâm xã mười hai cây số, mùa mưa xe máy phải quấn xích bánh mới lên được. Thuận lên vào một buổi sáng thứ Bảy tháng Mười, trời trong vắt, sương còn vắt ngang lưng núi. Hai bên đường, cà phê đã chín đỏ từng chùm, những người phụ nữ Thái áo cóm, khăn piêu đeo gùi đi hái, tiếng nói cười vọng lại từ trong đồi.

Anh không báo trước với ai. Anh không mang theo hồ sơ. Anh chỉ mang theo một túi bánh kẹo, như đi thăm bản. Giữa đường, anh dừng lại ở một quán nước bên dốc, mua thêm hai gói thuốc lào và một bịch muối ớt, vì ở bản người Thái quê anh, người lạ đến nhà mà tay không thì chủ nhà ngại, còn mang quà to quá thì chủ nhà sợ. Bà chủ quán hỏi cán bộ lên Nà Hạ làm gì, anh bảo lên chơi.

Bà Quàng Thị Én, tổ trưởng tổ tiết kiệm và vay vốn của bản, đang phơi cà phê trên sân trước nhà sàn. Bà sáu mươi tuổi, nhỏ thó, tóc búi tằng cẩu của người phụ nữ Thái đã có chồng. Con chó vàng cụt đuôi nằm dưới gầm sàn, thấy người lạ thì đứng dậy sủa hai tiếng, rồi thôi, vẫy cái đuôi cụt ngủn.

Thuận chào bà bằng tiếng Thái. Bà mừng ra mặt, kéo anh lên nhà sàn, rót bát nước chè, bày đĩa xôi nếp nương và mấy con cá nướng pa pỉnh tộp. Anh nói anh là cán bộ ngân hàng mới, thay anh Bảo, lên làm quen với bà con. Bà nói anh Bảo tốt lắm, năm nào cũng lên, có lần còn mua cho bản cái loa.

Thuận hỏi chuyện con chó. Bà Én cười, nói con Vện ấy hư lắm, đi đâu cũng theo, lên nương theo, xuống chợ theo, bà đi họp xã nó cũng nằm chờ ở cổng ủy ban.

– Hồi tháng Tư năm ngoái, chân nó có bị làm sao không bà?

Bà Én nhìn anh, ngạc nhiên.

– Sao cán bộ biết? Nó dẫm phải bẫy chuột của nhà bên cạnh, rách một đường ở chân trước. Bà lấy lá thuốc đắp, quấn cái khăn đỏ lại. Được bảy tám hôm thì khỏi, bà tháo ra.

– Bảy tám hôm thôi ạ?

– Ừ. Con chó nó liếm suốt, bà phải quấn đi quấn lại mấy lần. Khỏi là bà tháo ngay, để lâu nó thối.

Thuận ngồi im, bát nước chè trên tay đã nguội. Bảy tám ngày. Ba mươi tấm ảnh ghi trải dài ba tháng.

Anh hỏi bà Én có nhớ hồi đó anh Bảo xuống bản chụp ảnh ở các vườn không. Bà nói nhớ chứ, hồi tháng Tư anh Bảo lên ở lại hai hôm, nhờ bà dẫn đi khắp bản, bảo là khảo sát để xin dự án hỗ trợ giống cà phê mới cho bà con. Anh Bảo đi từng nhà, chụp ảnh từng vườn, có nhà chụp cả người. Bà còn đi xin căn cước của từng hộ cho anh Bảo chụp lại, vì anh bảo dự án cần danh sách. Bà con tin bà nên đưa hết.

– Rồi dự án giống có về không bà?

– Chưa về. – Bà lắc đầu. – Anh Bảo bảo đang chờ trên tỉnh duyệt.

Thuận hỏi bà có biết ba mươi hộ trong bản đang vay ngân hàng năm mươi triệu mỗi hộ không. Bà Én đặt bát nước xuống chiếu, nhìn anh như nhìn một người nói tiếng nước ngoài.

– Vay gì? Bản này có mấy nhà vay, bà biết hết. Ba nhà vay mua con bò, hai nhà vay làm nhà. Ba mươi nhà ở đâu ra?

Chiều hôm ấy, bà Én dẫn Thuận đi từng nhà trong danh sách ba mươi hộ. Con Vện lũn cũn chạy theo, lúc trước lúc sau. Anh hỏi từng người, nhẹ nhàng, bằng tiếng Thái: có vay ngân hàng không, có ký giấy gì không, có nhận tiền không. Người nào cũng lắc đầu. Một ông cụ chống gậy nói có ký một tờ giấy hồi tháng Tư, anh Bảo bảo là giấy đăng ký nhận giống, ông không biết chữ nên điểm chỉ. Một chị trẻ nói chị nhớ có chụp ảnh đứng giữa vườn, anh Bảo bảo để gửi lên tỉnh cho người ta biết vườn nhà mình.

Ba mươi hộ đứng tên vay một tỷ rưỡi đồng. Không hộ nào biết. Không hộ nào nhận một đồng.

Lúc trời sẩm tối, Thuận ngồi trên bậc thang nhà sàn bà Én, con Vện nằm dưới chân anh, liếm láp cái chân trước đã lành, chỉ còn một vệt sẹo trắng nhỏ giữa lớp lông vàng. Bà Én ngồi bên cạnh, im lặng rất lâu. Rồi bà nói, giọng run run.

– Cán bộ ơi, bà là người đi xin căn cước cho anh ấy. Bà là người dẫn anh ấy đi từng nhà. Người ta sẽ bảo là bà lừa bà con.

Thuận chưa kịp trả lời thì điện thoại trong túi anh rung. Anh Bảo gọi.

– Thuận à, nghe nói hôm nay em lên Nà Hạ hả? Sao không báo anh, anh lên cùng cho. Bà Én già rồi, lẫn lắm, nói gì em đừng tin nhé.

Thuận chưa nói với ai là hôm nay anh lên Nà Hạ.

— Hết chương 2 —