Ba mươi tấm ảnh

Chương 1: Ba mươi tấm ảnh

Con chó vàng cụt đuôi đứng ở góc phải tấm ảnh, nhìn thẳng vào ống kính, tai dựng lên như đang nghe ai gọi.

Thuận lật sang bộ hồ sơ thứ hai. Con chó lại ở đó, lần này nằm dưới gốc một cây cà phê, mõm gác lên hai chân trước. Bộ thứ ba, nó đứng sau lưng một ông cụ đội khăn, nửa người khuất sau thân cây muồng. Bộ thứ tư, thứ năm. Tới bộ thứ mười một, Thuận đặt tập hồ sơ xuống bàn, đứng dậy rót một cốc nước, rồi quay lại lật tiếp từ đầu, lần này chỉ nhìn góc ảnh.

Ba mươi bộ hồ sơ vay vốn, ba mươi hộ dân ở bản Nà Hạ, mỗi hộ năm mươi triệu đồng để trồng mới và chăm sóc cà phê. Mỗi bộ có giấy đề nghị vay, biên bản họp tổ vay vốn, phương án sản xuất, và một tấm ảnh in màu chụp tại vườn của hộ vay khi thẩm định, có người đứng tên vay đứng giữa vườn. Ba mươi tấm ảnh chụp ba mươi khu vườn, ngày thẩm định ghi rải rác từ tháng Tư tới tháng Sáu năm ngoái.

Ba mươi tấm ảnh, ba mươi lần con chó vàng cụt đuôi.

Lò Văn Thuận hai mươi sáu tuổi, người Thái ở Mường La, tốt nghiệp đại học năm kia, vào làm tín dụng viên ở phòng giao dịch ngân hàng được bốn tháng. Tuần trước anh được giao phụ trách địa bàn ba xã vùng cao, nhận bàn giao hồ sơ từ người đi trước là anh Trịnh Quốc Bảo, người vừa được điều lên chi nhánh tỉnh làm chuyên viên thẩm định. Anh Bảo làm tín dụng viên tám năm, năm nào cũng được khen, cả phòng nói ai được nhận địa bàn của anh Bảo là sướng nhất, hồ sơ gọn như sách giáo khoa.

Hồ sơ của anh Bảo đúng là gọn như sách giáo khoa. Chữ ký đủ, con dấu đủ, ngày tháng không lệch một dòng. Thuận lật tới lật lui không tìm ra lỗi gì. Chỉ có con chó.

Anh cầm điện thoại, gọi cho anh Bảo, giọng còn rụt rè của lính mới.

– Anh Bảo ơi, em xem hồ sơ bản Nà Hạ. Em thấy ảnh thẩm định của ba mươi hộ đều có một con chó vàng…

Anh Bảo cười to trong điện thoại, như nghe một câu đùa.

– Con Vện nhà bà Én tổ trưởng đấy. Con chó ấy nó bám bà Én như hình với bóng, bà đi đâu nó đi đấy. Hồi anh xuống thẩm định, bà Én dẫn anh đi từng nhà, nó cũng lũn cũn theo, chụp ảnh nhà nào nó cũng chui vào khung. Em mới lên vùng cao nên chưa quen thôi. Lên đó em hỏi bà Én, bà hiền lắm, bà giúp em hết.

Thuận cảm ơn anh, cúp máy. Lời giải thích hợp lý. Một con chó quấn chủ, một bà tổ trưởng tận tình dẫn cán bộ ngân hàng đi từng vườn. Ở bản người Thái quê anh, chó cũng hay chạy theo người như vậy.

Anh xếp ba mươi bộ hồ sơ vào tủ. Rồi anh lại lấy ra, trải ba mươi tấm ảnh lên mặt bàn, xếp theo thứ tự ngày thẩm định từ đầu tháng Tư tới cuối tháng Sáu.

Tháng Tư ở Mai Sơn, cà phê vừa đậu quả non sau mùa hoa, lá xanh non mơn mởn. Tháng Sáu mưa nhiều, quả cà phê đã to bằng đầu đũa, lá chuyển sang xanh thẫm, cỏ dưới gốc mọc lút mắt cá. Thuận lớn lên giữa những đồi cà phê như thế, mùa nào ra mùa nấy, anh nhắm mắt cũng biết.

Ba mươi tấm ảnh, ghi ba tháng khác nhau. Nhưng lá cà phê trong cả ba mươi tấm đều cùng một màu xanh, quả cùng một cỡ, cỏ dưới gốc cùng một độ cao.

Và trên chân trước bên trái của con chó vàng cụt đuôi, trong cả ba mươi tấm, đều quấn một dải vải đỏ.

Thuận dí sát mắt vào tấm ảnh đầu tiên, rồi tấm cuối cùng. Cùng một dải vải đỏ, quấn cùng một kiểu, cùng một cái nút thắt lủng lẳng phía ngoài.

Đêm ấy anh ngủ ở phòng trọ thị trấn, căn phòng mười hai mét vuông có cái cửa sổ nhìn ra rừng mận đã trụi lá. Anh nằm nghĩ mãi tới những gì mẹ anh vẫn dặn hồi anh đỗ đại học: ở đâu thì cũng đừng ký cái gì mình chưa đọc, đừng để ai ký thay cái gì của mình. Mẹ anh không biết chữ phổ thông, cả đời chỉ biết điểm chỉ.

Anh không biết dải vải ấy là gì. Anh chỉ biết một con chó không thể buộc cùng một dải vải đỏ trên chân suốt ba tháng.

— Hết chương 1 —