Năm 1986

Chương 3: Năm 1986

– Một trăm con, – Hồ Thị Cúc nói, chìa ngón tay út ra. – Tao gấp cho mày một trăm con, ép kín trang cuối lưu bút. Nhỏ nào trong lớp cũng phải ganh tị.

Thơ, mười bảy tuổi, móc ngón út vào ngón út của Cúc. Hai đứa ngồi trên rễ cây phượng to nhất, cái rễ nổi lên như lưng con trâu nằm, chân trần đung đưa trên cát nóng. Tháng Năm, phượng đỏ rực cả một góc trời. Trường vừa thi học kỳ xong, chỉ còn mấy tuần nữa là bế giảng, là hết lớp mười một, là còn đúng một năm nữa thôi rồi đứa nào đi đường nấy.

Cúc là con nhà làm nước mắm ở xóm Đức Thắng, người lúc nào cũng thoang thoảng mùi cá cơm phơi, tụi con trai trong lớp gọi là Cúc Mắm. Cúc không giận. Cúc còn tự gọi mình như vậy, cười hô hố. Cúc học dở Toán, dở Lý, dở Hoá, chỉ giỏi đúng một môn: gấp bướm phượng. Cả trường không ai gấp đẹp bằng Cúc. Cúc có một kiểu gấp riêng, không đứa nào bắt chước được: lấy cánh cờ, cái cánh to nhất có vằn trắng, cuộn tròn thật chặt làm đầu bướm.

– Tại sao lại phải cánh cờ? – Thơ hỏi lần đầu tiên thấy.

– Tại cánh cờ là cánh khác bốn cánh kia, – Cúc nói, tay vẫn cuộn. – Cái đầu phải khác cái thân, bướm mới biết đường mà bay.

Thơ không hiểu. Cúc cũng không giải thích thêm. Cúc kẹp tóc bằng một cái kẹp nhựa hình con cá, xanh lè, mua ở chợ Phan Thiết, đội nắng không bao giờ đội nón.

Cúc cũng dạy Thơ gấp. Thơ học cả tuần không nên hồn. Cánh cờ của Thơ cuộn lỏng, bung ra, đài hoa lật ngược cứ tuột khỏi tay. Cúc cầm con bướm của Thơ lên, xoay qua xoay lại, cười tới chảy nước mắt.

– Trời đất, mày gấp xấu như cua bò. Bướm gì mà bò ngang.

Thơ giận, giật lại con bướm. Cúc cười to hơn, rồi chìa tay ra, lấy cánh cờ của Thơ cuộn lại cho chặt, lần này chậm, cho Thơ nhìn kỹ từng nấc ngón tay. Thơ vẫn không làm được. Cuối cùng Thơ bỏ cuộc, giao hết việc gấp cho Cúc. Thơ chỉ giữ phần ép.

Mỗi trưa sau giờ học, hai đứa ngồi dưới gốc phượng. Cúc gấp bướm, Thơ ngồi đọc thơ cho Cúc nghe, đọc mấy bài trong sách giáo khoa, rồi đọc cả mấy bài Thơ tự làm, dở ẹc, chỉ có Cúc khen. Cúc gấp xong con nào thì đưa Thơ ép vào giấy pơ-luya, kẹp vào giữa cuốn sách Văn cho phẳng. Mười con. Ba mươi con. Năm mươi con.

Có một trưa, Thơ đọc cho Cúc nghe một bài thơ Thơ mới viết, về cây phượng, về cái rễ to như lưng trâu, về con bướm không bay. Đọc xong, Thơ đỏ mặt chờ Cúc chê. Cúc không chê. Cúc ngồi im, tay vẫn cuộn cánh cờ, một lúc lâu mới nói:

– Mai mốt mày làm cô giáo đi Thơ. Dạy Văn. Mày đọc thơ hay, tụi nhỏ nó nghe.

– Còn mày?

– Tao về làm nước mắm cho ba tao. – Cúc cười. – Rồi chiều chiều tao chạy qua trường mày, ngồi dưới gốc phượng, gấp bướm cho học trò mày. Đứa nào học giỏi tao cho một con.

Thơ cười, đẩy vai Cúc một cái, Cúc lăn khỏi cái rễ cây, té xuống cát, hai đứa cười tới mức bác bảo vệ hồi đó phải đi ra quát.

Cuối tháng Năm, Cúc nghỉ học hai ngày. Thơ đạp xe qua xóm Đức Thắng, thấy Cúc nằm trên võng, mặt đỏ gay, sốt. Mẹ Cúc nói chắc cảm nắng, tại cái tật không đội nón. Cúc vẫn cười, vẫn đưa cho Thơ một nắm bướm phượng gấp sẵn từ trước, gói trong lá chuối.

– Tám mươi mốt rồi đó, – Cúc nói, giọng khàn. – Còn mười chín con nữa thôi.

Đầu tháng Sáu, Cúc đi học lại, gầy rộc đi, mặt tái. Trên tay và cổ Cúc lấm tấm những chấm đỏ nhỏ như ai rắc hạt điều màu. Cúc nói muỗi cắn. Hai đứa lại ngồi dưới gốc phượng mỗi trưa. Cúc gấp chậm hơn trước, tay run run, nhưng con nào cũng đẹp, con nào đầu cũng là cánh cờ cuộn chặt.

Chín mươi lăm. Chín mươi tám. Chín mươi chín.

Trưa thứ Năm, hai ngày trước bế giảng, Cúc ngồi trên rễ phượng, cầm cánh cờ cuối cùng trong tay, định cuộn thì dừng lại. Cúc nhìn lên tán phượng, nắng lọt qua kẽ lá rọi xuống mặt, Cúc nheo mắt.

– Mệt quá Thơ ơi. Thôi, con thứ một trăm mai tao làm. Con cuối phải đẹp nhất, tao làm lúc tỉnh táo.

Thơ nói ừ. Thơ nói không sao, mai cũng được, bế giảng xong còn cả mùa hè.

Cúc cười, kẹp cánh cờ vào sau cái kẹp tóc hình con cá cho khỏi mất.

Tối hôm đó Cúc sốt cao, chảy máu cam không cầm. Nhà chở Cúc lên bệnh viện tỉnh bằng xe ba gác. Bác sĩ nói sốt xuất huyết, vào muộn. Hai ngày sau, đúng hôm bế giảng, khi cả trường đang chuyền tay lưu bút dưới gốc phượng, tin báo về.

Đám tang Cúc, Thơ không dám đi. Thơ ngồi một mình dưới gốc phượng suốt buổi trưa hôm đó, ôm cuốn lưu bút, đếm đi đếm lại chín mươi chín con bướm ép trong trang cuối. Thơ không khóc được. Thơ chỉ đếm.

Mẹ Cúc gửi lại cho Thơ một cái túi vải nhỏ. Bà đứng ở cổng nhà Thơ, mắt sưng húp, người còn mặc nguyên bộ đồ tang, nói được đúng hai câu rồi quay về. Câu thứ nhất: Cúc dặn đưa cái này cho Thơ. Câu thứ hai: Cúc nói còn nợ Thơ một con.

Trong túi có cái kẹp tóc hình con cá.

Cánh cờ kẹp sau cái kẹp tóc đã không còn.

— Hết —