Năm 2026

Chương 1: Năm 2026

Con bướm nằm giữa ghế đá, cánh đỏ, râu vàng, thân xanh, như vừa đậu xuống đó trong đêm và chưa kịp bay đi.

Châu Ngọc Thơ không chạm vào nó ngay. Cô ngồi trên chiếc ghế nhựa bác Ba Tòng bảo vệ mang ra cho cô từ chín giờ tối hôm qua, cái áo khoác len quấn quanh vai đã ướt sương, hai bàn chân tê cứng. Cô ngồi nhìn con bướm một lúc lâu, trong khi bầu trời phía biển chuyển từ màu chì sang màu hồng nhạt, và mấy con chim sẻ đầu tiên bắt đầu ríu rít trên những cành phượng già.

Sáng nay cây phượng sẽ bị đốn.

Cây phượng này có từ trước khi có trường. Người già trong phường kể rằng hồi đầu thế kỷ trước, đây là sân của một nhà buôn nước mắm, ông chủ trồng cây phượng con để lấy bóng mát cho mấy lu chượp. Rồi nhà buôn sập, đất thành trường học, cây phượng thành cây phượng của trường. Thân cây giờ ba người ôm không xuể, vỏ sần sùi như da cá sấu, gốc nổi rễ ngoằn ngoèo ra tận giữa sân. Năm ngoái, sau trận gió mùa, cây nghiêng hẳn về phía dãy phòng học. Người ta khoan thân thử thì thấy ruột đã mục rỗng. Hội đồng trường họp ba lần, lần nào cũng có người khóc, rồi cuối cùng vẫn phải ký giấy.

Thơ dạy Văn ở trường này ba mươi lăm năm. Cuối tháng này cô nghỉ hưu. Cây phượng đi trước cô một tuần.

Tối qua cô xin bác Ba Tòng cho ngồi lại. Bác Ba Tòng nhìn cô một hồi, rồi lặng lẽ đi lấy cái ghế nhựa, cái phích nước trà gừng, và một cái đèn pin. Bác không hỏi tại sao. Bác làm bảo vệ ở đây từ năm cô còn là giáo viên trẻ, bác biết cô với cây phượng này có chuyện, chỉ không biết là chuyện gì.

Trước khi ra sân, cô mở ngăn kéo bàn làm việc, lấy ra một cái kẹp tóc nhựa hình con cá, màu xanh đã bạc gần thành trắng, kẹp lên mái tóc muối tiêu của mình. Bác Ba Tòng thấy, nhưng cũng không hỏi.

Cô ngồi đó suốt đêm. Gió biển thổi vào từng đợt, hoa phượng rụng lả tả trên tóc cô, trên vai cô, trên ghế đá. Cô không ngủ. Cô chỉ chợp mắt một lần, chừng mười lăm phút, lúc gần ba giờ sáng, khi gió đột nhiên lặng hẳn và cả sân trường im phắc, im tới mức cô nghe được tiếng sóng ngoài bờ kè cách đó gần một cây số.

Lúc cô mở mắt, con bướm đã nằm trên ghế đá.

Bây giờ, trong ánh sáng ban mai, cô cúi xuống nhìn kỹ. Hai cánh trước là hai cánh hoa phượng đỏ, hai cánh sau là hai cánh nhỏ hơn. Thân là cái đài hoa xanh, lật ngược. Râu là hai sợi nhị vàng, cong vút. Đó là kiểu gấp bướm phượng mà học trò cả nước đều biết, ép vào lưu bút cuối năm.

Nhưng cái đầu bướm thì khác.

Cái đầu không phải một nụ hoa như mọi người hay làm. Đó là một cánh hoa phượng duy nhất, cánh cờ, cái cánh to nhất trong năm cánh, có những vằn trắng như ai lấy bút lông chấm vào, được cuộn tròn lại thật chặt, như một cái kén nhỏ. Cánh cờ cuộn tròn làm đầu bướm.

Cả đời, Thơ chỉ thấy hai người gấp bướm phượng kiểu đó.

Và cái cánh cờ ấy không đỏ. Bốn cánh kia còn tươi, còn mọng nước, mới rụng đêm qua. Riêng cánh cờ cuộn tròn làm đầu đã khô cong, màu nâu sẫm như vỏ quế, mấy vằn trắng ngả sang vàng đục, giòn tới mức cô sợ thở mạnh là vỡ. Một cánh hoa không thể khô tới mức đó trong một đêm sương. Nó phải được giữ ở đâu đó, rất lâu.

Cô ngồi xuống ghế đá, đặt con bướm vào lòng bàn tay. Nó nhẹ như không. Phía sau cô, ngoài cổng trường, tiếng xe tải chở máy cưa đang đỗ lại. Bác Ba Tòng chạy ra mở cổng.

Cô mở cái túi xách, lấy ra một cuốn lưu bút bìa nhựa đã ngả vàng, gáy dán băng keo trong. Cô mở tới trang cuối. Ở đó, ép giữa hai lớp giấy pơ-luya, là một hàng bướm phượng khô, màu đỏ đã thành màu nâu sẫm như vỏ quế. Cô không cần đếm. Cô đã đếm hàng trăm lần trong bốn mươi năm.

Chín mươi chín con.

Cô đặt con bướm thứ một trăm vào cuối hàng. Cái đầu nâu sẫm của nó nằm cạnh chín mươi chín cái đầu nâu sẫm khác, và lần đầu tiên trong bốn mươi năm, cô không phân biệt được con nào mới, con nào cũ.

Ngoài cổng, máy cưa nổ giòn. Thơ gấp cuốn lưu bút lại, ôm vào ngực, đứng dậy nhường chỗ cho người ta làm việc.

— Hết chương 1 —