Mười một phút

Chương 3: Mười một phút

Tôi đứng một mình trong gian nồi hơi. Đầu đốt vẫn chạy. Tôi nhìn đồng hồ đeo tay. Một phút. Hai phút.

Tôi làm một việc tôi đã học từ năm thứ hai đại học mà sáu năm làm quản lý tôi chưa làm lại: tôi đi tìm cái van ba ngả bên dưới đồng hồ áp suất, khóa đường hơi vào đồng hồ, xả, rồi mở lại. Nếu đồng hồ còn sống, kim sẽ rơi về không rồi vọt lên lại. Kim không rơi. Nó đứng nguyên ở số bốn, như được vẽ vào mặt kính.

Đồng hồ chết. Không ai biết áp suất thật.

Tôi kéo cầu dao đầu đốt. Rồi tôi chạy ra xưởng, bảo tổ trưởng hoàn thiện cho bốn mươi người ra khỏi khu vực, đứng ở sân sau. Rồi tôi mở van xả đáy, từng nấc, nghe tiếng hơi phụt ra ống xả trên mái, mạnh tới mức tôi biết, không cần đồng hồ, rằng trong cái nồi đó không phải bốn ký.

Hai tiếng sau, khi nồi đã nguội và xả hết, thợ của công ty Biên Hòa tới. Họ tháo van an toàn ra. Lò xo và đế van bị đóng một lớp cặn trắng dày, gỉ kết dính cả chốt. Họ tháo đồng hồ, bên trong ống bourdon bị cặn bít. Rơ le áp suất cháy tiếp điểm, dính lại ở vị trí đóng.

Tôi hỏi anh trưởng nhóm phiếu kiểm tra mười hai ngày trước đã kiểm cái gì. Anh ta lật phiếu, gãi đầu, rồi nói thật: hôm đó xưởng đang chạy, không cho dừng nồi, nên tụi em chỉ nhìn đồng hồ, lau bụi, ghi đạt.

Tôi là người ký nghiệm thu tờ phiếu đó. Tôi đã ký mà không xuống gian nồi hơi.

Đêm đó, tôi gọi điện cho bà Dịu. Bà không bắt máy. Tôi nhắn một tin, viết rồi xóa bốn lần, cuối cùng chỉ còn: "Chị nói đúng. Em tắt rồi. Mai chị đi làm được không. Em cần chị."

Năm giờ sáng, có tin nhắn lại: "Có."

Bảy giờ, bà tới xưởng sớm hơn mọi ngày nửa tiếng, đi thẳng vào gian nồi hơi. Cái van an toàn hỏng đã được tháo ra, đặt trên bàn kim loại, cạnh cây tua vít và chùm chìa khóa bà để lại đêm qua. Bà cầm cái van lên, lật đế van ra dưới ánh đèn, lấy móng tay cạy một mảnh cặn trắng.

– Nước cấp không qua làm mềm. – Bà nói. – Hồi trước có cái bình lọc ở đường nước vô, năm ngoái hư, người ta tháo ra rồi không ai gắn lại.

Tôi không biết chuyện cái bình lọc. Nó không có trong hồ sơ bàn giao, không có trong hợp đồng bảo trì, không có trong ba mươi cái cảm biến của tôi. Nó chỉ có trong trí nhớ của người đàn bà đứng trước mặt tôi.

Chị tổ trưởng chuyền hoàn thiện, người đã dẫn bốn mươi công nhân ra sân sau tối qua, đi ngang cửa gian nồi hơi, dừng lại. Chị không nói gì với tôi. Chị đưa cho bà Dịu một bịch xôi bắp còn nóng, rồi đi.

Chín ngày còn lại, chúng tôi làm thế này. Nồi hơi đứng chờ thay van mới, đồng hồ mới, rơ le mới, và chờ kiểm định lại, không cãi, không chạy tạm. Bà Dịu nhớ trong kho có mười hai cái bàn ủi hơi nước điện tự cấp hơi, loại có bình nước riêng, mua từ hồi xưởng còn làm hàng nội địa, cất từ lâu vì tốn điện. Bà lôi ra, tháo từng cái, nghe từng cái, thay ba cái rơ le nhiệt, súc cặn bằng giấm. Mười hai cái chạy được mười một. Tôi thuê thêm tám cái. Chuyền hoàn thiện chia ba ca thay vì hai. Tôi đứng ủi ca đêm hai hôm, tay phồng mất một chỗ.

Ngày hai mươi bảy, container đóng cửa lúc bốn giờ chiều. Thiếu một trăm sáu mươi áo, khách đồng ý đi chuyến sau, không phạt, vì tôi gửi họ biên bản sự cố nồi hơi và lý do dừng. Người mua bên kia viết lại một dòng: cảm ơn vì đã dừng.

Tuần sau đó, tôi gửi báo cáo lên tập đoàn. Tôi không bỏ cảm biến. Cảm biến vẫn đúng mười chín trên hai mươi lần. Nhưng tôi thêm vào quy trình một mục: mỗi sáng thứ Hai, thợ máy đi một vòng toàn xưởng, nghe, ghi lại. Và tôi đề nghị một khoản phụ cấp cho người đào tạo thợ máy trẻ.

Bà Dịu nhận hai đứa học việc. Một đứa con trai mười chín tuổi quê Đồng Tháp, một đứa con gái hai mươi hai tuổi đã làm công nhân chuyền ba bốn năm. Sáng nào bà cũng bắt tụi nhỏ áp má vào tua vít, nhắm mắt.

Tôi cũng xin học. Bà nhìn tôi rất lâu, rồi đưa cho tôi cái tua vít của bà, cán nhựa đỏ đã mòn trắng một chỗ, đúng hình gò má.

– Anh áp vô cái máy vắt sổ kia. – Bà nói. – Nói chị nghe nó kêu sao.

Tôi nhắm mắt. Tôi nghe một thứ tiếng đều đều, ấm, giống tiếng mèo gừ.

– Nó kêu tròn. – Tôi nói.

Bà Dịu không khen. Bà gật đầu một cái, rồi cầm lại cây tua vít, đi sang máy khác.

Dòng chữ "xem lại vị trí thợ máy" vẫn nằm trong cuốn sổ nhỏ của tôi. Tôi không xóa. Tôi gạch một đường ngang qua nó, và viết bên dưới tên của hai đứa học việc.

— Hết —