Người cầm đèn

Chương 3: Người cầm đèn

Con Thoa kể chậm, như sợ đọc sai.

– Năm bảy chín, tháng Chạp, đường ngang của chú hồi đó chưa có chuông điện, chưa có cần chắn tự động. Gác chắn là ông Lãm, bộ đội phục viên, chân bị thương. Ông gác bằng cờ ban ngày, bằng đèn bão ban đêm. Mỗi khi ga gọi báo có tàu, ông xách đèn bão ra đứng giữa đường, giơ đèn chắn người qua.

Ông Chất đứng trong chòi, tay cầm ống nghe, mắt nhìn qua ô cửa kính ra phía nam. Đốm đỏ vẫn ở đó.

– Đêm đó có một chuyến tàu hàng chạy không theo biểu đồ, chuyến chở hàng gấp ra Bắc. Ga gọi báo trễ. Một giờ bốn mươi. Ông Lãm xách đèn ra thì thấy có một thằng nhỏ đang ngồi giữa đường ray, cách đường ngang chừng ba chục mét. Thằng nhỏ đi tìm con trâu sổng chuồng, mưa phùn, trời tối, nó trượt chân té trên ray, đập đầu vô thanh ray, ngồi đó khóc, không đứng dậy được.

Đốm đỏ ngoài kia đung đưa nhẹ.

– Ông Lãm chạy ra. Chân ông bị thương, chạy không được nhanh. Tàu tới. Ông vừa kịp xô thằng nhỏ văng ra khỏi đường ray. Còn ông thì không kịp.

Con Thoa ngừng. Tiếng thở của nó qua điện thoại nghe rõ từng nhịp.

– Chú Tiến hồi đó là nhân viên ga, chú đi lo hậu sự cho ông Lãm. Chú nhớ thằng nhỏ được đưa lên trạm xá xã, bất tỉnh hai ngày, tỉnh dậy không nhớ chi hết. Mẹ nó xin cán bộ đừng kể với nó, sợ nó mang tội cả đời. Người ta đồng ý. Cả xóm Thượng đồng ý. Không ai kể.

– Thằng nhỏ tên chi? – Ông Chất hỏi. Ông nghe giọng mình như giọng người khác.

Đầu dây im lặng rất lâu.

– Chú Tiến nói... thằng nhỏ là con bà Bông, xóm Thượng. Tên là Chất.

Ông Chất đặt ống nghe xuống bàn. Ông không cúp máy. Ông nghe con Thoa gọi "chú ơi, chú ơi" rất xa, rất nhỏ.

Mẹ ông, bà Bông, mất đã mười lăm năm. Ông nhớ cái vết sẹo trên trán, nhớ mẹ ông kể chuyện con trâu nghé hất ông xuống bờ ruộng. Ông nhớ lúc nhỏ có những đêm ông giật mình thức giấc, khóc, không biết vì sao, mẹ ông ôm ông vỗ vỗ, mắt bà nhìn ra phía đường tàu. Ông nhớ năm bốn mươi tuổi, ông bỏ xưởng mộc để về đây ngồi.

Ông nhớ mọi thứ trừ một đêm tháng Chạp năm bảy chín. Đêm ấy là một khoảng trắng.

Chuông vẫn reo. Ông nhìn đồng hồ. Đã hơn một phút. Chuông chưa tắt.

Ông Chất bước ra ngoài, không mặc áo mưa. Mưa phùn đậu trên tóc ông, lạnh buốt. Ông đi tới chỗ cần chắn, đúng chỗ người gác chắn phải đứng khi có tàu qua. Ông đứng thẳng lưng. Ông không cầm cờ, không cầm đèn. Hai tay ông buông thõng.

Đốm đỏ bắt đầu đi tới.

Lần này nó không dừng lại. Nó đi chậm, đều, đung đưa theo nhịp bước chân. Ông nghe tiếng lạo xạo trên đá ba lát, cái tiếng con Thoa đã nghe trong tệp ghi âm. Bước chân không đều. Một bước nặng, một bước kéo lê. Một người đi với cái chân bị thương.

Ba trăm mét. Hai trăm mét. Một trăm.

Ông bắt đầu thấy rõ người cầm đèn. Một người đàn ông gầy, đội cái mũ cối, áo xanh bạc màu. Mặt người đó chìm trong bóng tối phía sau ánh đèn, ông không thấy được. Chỉ thấy cái đèn bão, đung đưa, và dáng đi tập tễnh.

Ba chục mét. Người đó dừng lại.

Ông Chất biết đó là chỗ nào. Ông chưa bao giờ đi ngang chỗ đó mà không rùng mình, mười tám năm nay, và ông chưa bao giờ hỏi mình vì sao. Ba mươi mét về phía nam đường ngang, chỗ mặt ray có một vết lõm nhỏ người ta không bao giờ thay.

Người cầm đèn đứng đó. Rồi người đó giơ cái đèn bão lên cao, ngang đầu, đưa qua đưa lại ba lần. Ông Chất biết động tác đó. Ông đã học nó trong sách nghiệp vụ, dù không bao giờ dùng. Giơ đèn đỏ, đưa ngang. Tín hiệu dừng. Đường không an toàn. Không ai được qua.

Rồi người đó hạ đèn xuống. Và lần đầu tiên, ông Chất nghe một giọng nói, khàn, đặc giọng Quảng Bình, không lớn mà nghe rõ như nói sát bên tai.

– Đứng dậy được rồi, con.

Ông Chất không biết mình đã quỳ xuống từ lúc nào. Hai đầu gối ông lún trong đá ba lát ướt. Ông đứng dậy.

Đèn bão tắt.

Chuông cũng tắt.

Ông đứng giữa đường ray một mình, mưa phùn rơi lắc rắc trên vai áo. Đèn đỏ hai bên đường ngang đã ngừng nhấp nháy. Cánh đồng chiêm im phăng phắc, chỉ có tiếng ếch nhái kêu trong ruộng xa.

Hai giờ hai mươi lăm, tàu khách số ba qua đúng giờ. Ông đứng đúng vị trí đón tàu, đèn pha trắng xoá lướt qua mặt ông. Mọi thứ bình thường.

Từ đêm đó, chuông báo tàu không bao giờ reo lúc một giờ bốn mươi nữa.

Tháng Giêng năm sau, ông Chất đến nhà chú Tiến ở Kiến Giang, xin chú dẫn đi tìm mộ ông Lãm. Mộ nằm ở nghĩa trang liệt sĩ xã, hàng thứ tư, một tấm bia nhỏ. Ông Chất thắp nhang, đứng đó rất lâu, không nói được câu nào. Câu cảm ơn mắc ở cổ họng ông bốn mươi bảy năm, tới lúc cần nói thì không ra.

Cái đèn bão kính đỏ vẫn treo trên cái đinh trong chòi gác. Ông Chất lau bụi cho nó, thay bấc mới, nhưng không đổ dầu. Ông không biết để làm gì. Ông chỉ thấy nó phải được giữ cho đàng hoàng.

Ông còn một chuyện không kể với ai, kể cả con Thoa.

Thỉnh thoảng, những đêm mưa phùn tháng Chạp, lúc ông ngủ gật trên ghế, ông giật mình thức dậy vì mùi dầu hoả. Cái đèn bão vẫn treo trên đinh, bình dầu vẫn khô cong như ông để. Nhưng cái bấc mới ông thay đã cháy đen một đầu. Và kính đèn ấm, như vừa có người xách nó ra ngoài đi một vòng, rồi lặng lẽ treo trở lại.

— Hết —