Khăn rằn bịt mắt

Chương 3: Khăn rằn bịt mắt

Chiều hôm đó gió nồm thổi từ biển vô, mùi mắm bay khắp xóm, nắng nghiêng qua đèo Hải Vân vàng như nước nhĩ.

Tôi bày trên cái bàn gỗ dưới giàn bông giấy mười hai cái chén sứ trắng, rót nước mắm từ mười hai chum, mỗi chén một ít. Chị Hạ bày thêm năm cái chén nữa, rót từ năm cái chai không nhãn chị mang theo. Mười bảy cái chén, xếp lẫn lộn. Chị Hạ ghi thứ tự vào điện thoại, úp xuống bàn.

Hàng xóm kéo tới đứng ngoài cổng coi. Bà Năm gỏi cá, ông Bốn Ghe chống gậy, mấy đứa con nít đi chân đất. Chuyện người làng mình về nếm mắm bịt mắt là chuyện hiếm, ai cũng muốn coi.

– Em có khăn không? – Chị Hạ hỏi.

Tôi vô nhà, mở cái rương gỗ dưới gầm giường ông nội, lấy ra cái khăn rằn ca rô đen trắng đã bạc màu. Đó là cái khăn mười hai năm trước tôi dùng bịt mắt Tuyển. Từ cái tối anh đi, tôi giặt sạch, xếp lại, cất trong rương, không đụng tới.

Tôi đưa cái khăn cho Tuyển. Anh cầm nó lên, ngón tay chạm vào chỗ mép khăn sờn, rồi ngước lên nhìn tôi. Tôi biết anh nhận ra.

– Em buộc cho anh. – Anh nói.

Tôi vòng ra sau lưng anh, buộc cái khăn qua mắt, thắt nút hai lần như hồi xưa. Tóc anh giờ ngắn, mùi dầu gội thành phố, nhưng sau gáy vẫn có cái nốt ruồi cũ.

Tuyển nếm từng chén. Anh không nếm vội. Anh đưa chén lên mũi, ngửi lâu, rồi chấm đầu ngón tay út, đưa lên lưỡi, nhắm mắt sau lớp khăn dù không cần. Rồi anh nói, giọng đều như đọc kết quả xét nghiệm:

– Chén này có màu caramen, có chất điều vị. Pha.

– Chén này độ đạm khoảng hai lăm, thêm đường. Pha.

– Chén này nhà Ngọt, chum số ba. Muối năm nay về trễ, còn hăng.

– Chén này nhà Ngọt, chum số mười một. Cá lẫn chút cá nục.

Tôi đứng sau lưng chị Hạ, nhìn chị lật điện thoại lên so, từng chén một. Mặt chị không đổi, nhưng ngón tay chị gõ lên mặt bàn chậm dần.

Tuyển nói đúng năm chén pha. Nói đúng mười một chén của nhà tôi, số nào ra số nấy. Rồi anh tới chén cuối cùng.

Anh nâng nó lên mũi. Lần này anh không nói gì một lúc lâu. Ngoài cổng, mấy đứa con nít cũng im.

– Chum số bảy. – Anh nói, giọng khàn. – Rơm khô phơi nắng trưa.

Bà Năm ngoài cổng vỗ đùi cái đét. Ông Bốn Ghe ho một tràng, không biết vì phổi hay vì gì.

Tuyển tháo khăn ra. Mắt anh đỏ, không biết vì khăn buộc chặt hay vì cái gì khác. Anh gấp cái khăn rằn lại, đặt lên bàn, rồi quay sang chị Hạ.

– Chị thấy rồi đó. – Anh nói. – Năm mẫu pha, người nếm chuyên nghiệp phân biệt được, khách hàng thường cũng phân biệt được, chỉ là họ không có chữ để gọi tên. Nếu mình bán nước mắm Nam Ô mà phải pha cho giống mọi chai khác, thì mình đang bán cái nhãn. Em đề nghị đổi hợp đồng. Không chuẩn hóa độ đạm. Không phụ gia. Mỗi lô ghi rõ số chum, tháng ủ. Số lượng ít, giá cao, bán đúng cái khác biệt đó.

Chị Hạ tháo khẩu trang ra, lần đầu tiên từ hôm tới làng. Chị cầm chén chum số bảy lên, ngửi, rồi chấm thử bằng đầu đũa. Chị nhăn mặt, rồi lại chấm thêm lần nữa.

– Em có biết đề nghị đó làm khó chị cỡ nào không? – Chị hỏi Tuyển.

– Em biết. – Tuyển nói. – Nếu chị không duyệt, em xin nghỉ, về làm phụ cho Ngọt.

Tôi suýt đánh rơi cái bình rót trên tay.

Chị Hạ nhìn anh, nhìn tôi, nhìn dãy chum sành đánh số sơn đỏ, rồi bật cười.

– Ba năm làm với nhau, lần đầu thấy cậu dọa nghỉ. – Chị nói. – Thôi được. Chị duyệt thử một lô một ngàn lít, theo điều kiện của Ngọt. Bán không được thì cậu về làng phụ đảo chum thật đó nha.

Họ ký giấy ngay trên cái bàn gỗ, dưới giàn bông giấy, giữa mười bảy cái chén sứ. Hợp đồng mới chỉ có hai trang. Không có chữ phụ gia nào.

Chiều tối, khách về hết, tôi đi dọn chén. Tuyển ở lại, xắn tay áo sơ mi trắng lên tới khuỷu, phụ tôi rửa. Hai đứa không nói gì. Nước giếng mát lạnh, mùi mắm bám trên tay không cách gì rửa sạch.

Rửa xong, anh đi tới dãy chum bên phải, đứng trước chum số bảy. Dưới vệt nhựa thông ông nội trám ngang miệng, có mấy nét khắc nhỏ bằng đầu đinh, mờ gần hết vì mười hai mùa nắng: hình con cá cơm, xíu xiu, đuôi vểnh lên. Anh khắc nó năm mười bảy tuổi, lúc ông nội ngủ trưa, rồi bị ông cốc đầu.

Tuyển đưa ngón tay sờ con cá, không nói gì.

– Anh ngửi đi. – Tôi nói. – Em hứa rồi.

Tôi nhấc cái nắp gỗ lên. Mùi chum số bảy bốc lên, ấm và mặn, thơm như rơm khô phơi nắng trưa, thứ mùi tôi ngửi mỗi sáng suốt mười hai năm mà vẫn chưa quen.

Tuyển cúi xuống ngửi thật lâu. Khi anh ngẩng lên, tôi đưa cho anh cái khăn rằn.

– Mùa cá tháng Ba năm sau, – tôi nói, – em cần người đảo chum.

Anh cầm cái khăn, không buộc lên mắt nữa. Anh quấn nó lên cổ, như cách mấy ông già làng mắm vẫn quấn mỗi sáng ra sân.

— Hết —