Mùa cá cơm

Chương 2: Mùa cá cơm

Ba ngày sau, cả làng biết chuyện. Làng Nam Ô nhỏ, chuyện gì ra khỏi cổng nhà ai thì trước bữa cơm chiều đã tới cổng nhà khác.

– Thằng Tuyển con ông Bốn Ghe đó hả? – Bà Năm bán gỏi cá trích đầu dốc hỏi tôi, tay vẫn bóp rau. – Nó về đi xe hơi, mặc áo trắng tinh, ghé nhà ai cũng biếu một hộp bánh. Mà nghe nói nó về là để mua đứt nghề mắm của làng, phải hông?

– Đâu có mua đứt được bà. – Tôi nói. – Người ta mua nước mắm, không mua cái nghề.

– Mua nước mắm mà bắt pha đường thì là mua cái nghề rồi chớ còn gì nữa con.

Bà Năm nói đúng, và tôi không cãi được.

Tôi chưa ký, cũng chưa từ chối. Má tôi ngồi tính bằng ngón tay cả buổi tối: bốn ngàn lít, giá bên siêu thị trả gấp rưỡi giá bán lẻ ở chợ, bao tiêu hết, khỏi phải chở đi từng tiệm ăn ở Đà Nẵng giao từng can năm lít. Má không bảo tôi ký. Má chỉ để tờ giấy tính toán trên bàn, cạnh bàn thờ ông nội, rồi đi ngủ.

Chiều hôm sau, đúng ngày mười lăm, tôi xách chai nước mắm qua nhà ông Bốn Ghe như mọi tháng. Nhà ông ở cuối xóm, sát mé biển, mái tôn rỉ, trước sân phơi một tấm lưới vá dở. Ông nằm võng ngoài hiên, ho khù khụ, thấy tôi thì chống tay ngồi dậy.

– Con Ngọt đó hả? Vô đây, vô đây. Thằng Tuyển nó đi lên thành phố khám thuốc cho tao rồi.

Tôi đi vô bếp cất chai mắm lên kệ như mọi lần. Và tôi đứng sững lại.

Dưới gầm kệ, trong hai cái thùng các-tông, là chai. Toàn chai nước mắm rỗng, chai thủy tinh nắp nhựa đỏ, đúng loại tôi vẫn đóng mỗi tháng. Chai nào cũng đã súc sạch, úp miệng xuống. Tôi đếm sơ sơ cũng phải năm sáu chục chai.

– Ông giữ chai làm chi vậy ông? – Tôi hỏi vọng ra. – Bán ve chai cũng được mấy đồng.

– Thằng Tuyển nó dặn. – Ông Bốn nói, giọng khò khè. – Tết nào về nó cũng ôm một thùng vô Sài Gòn. Tao hỏi ôm chai không về chi, nó nói để đựng đồ. Đựng đồ gì mà chai còn mùi mắm. Tao chịu nó.

Tôi cầm một cái chai lên, đưa lên mũi. Súc sạch rồi mà vẫn còn mùi, mờ mờ, đúng mùi chum số bảy. Tôi đặt cái chai xuống, đặt cẩn thận như đặt một thứ dễ vỡ, rồi đi ra hiên.

Ông Bốn nhìn tôi, cái nhìn của một ông già đi biển bốn chục năm, biết đọc trời đọc nước.

– Hồi đó nó đi, tao nợ người ta hai trăm triệu tiền máy ghe. – Ông nói. – Tao biểu nó đừng nói với ai. Nó nghe lời tao. Nó nghe lời tao kỹ quá, con à.

Ông không nói thêm. Tôi cũng không hỏi. Tôi về nhà, cả buổi tối ngồi nhìn tờ giấy tính toán của má mà không thấy con số nào.

Đêm đó tôi ra bãi. Biển đêm Nam Ô có ánh đèn mực lấp lánh ngoài xa, dưới chân đèo Hải Vân thì tối om. Tôi ngồi chỗ cũ, chỗ mười hai năm trước, và một lúc sau có tiếng bước chân trên cát.

Tuyển ngồi xuống cách tôi một sải tay. Anh đã thay áo sơ mi trắng bằng áo thun cũ, quần đùi, đi chân đất. Trông anh lúc đó giống thằng Tuyển mười chín tuổi hơn là ông trưởng nhóm phát triển hàng đặc sản.

– Ba anh bệnh. – Anh nói, không chào. – Phổi. Năm ngoái mổ một lần. Anh về lần này một phần cũng vì ổng.

– Em biết. – Tôi nói. – Tháng nào em cũng gửi nước mắm qua nhà ông Bốn. Ổng ăn cơm phải có chén mắm chum số bảy mới chịu.

Tuyển quay sang nhìn tôi. Tôi không quay lại.

– Hợp đồng đó không phải anh soạn. – Anh nói. – Công ty có mẫu sẵn cho mọi nhà cung cấp, từ nước mắm tới tương ớt. Anh xin chị Hạ cho anh làm dòng sản phẩm làng nghề này hai năm rồi. Chị ấy đồng ý thử một lần, với điều kiện hàng phải đồng đều. Siêu thị sợ nhất là khách mua chai tháng này khác chai tháng trước.

– Thì nước mắm thật nó khác. – Tôi nói. – Cá tháng Ba khác cá tháng Tư. Nắng năm nay khác nắng năm ngoái. Chum số ba khác chum số bảy. Anh biết rõ hơn ai hết mà.

Tuyển im lặng lâu. Sóng đánh vô bờ, rút ra, đánh vô.

– Em có biết mười hai năm nay anh làm gì không? – Anh hỏi.

– Em đâu có biết. – Tôi nói, và giọng tôi cứng hơn tôi muốn. – Anh đi rồi đâu có gọi về.

– Năm đầu anh làm công nhân ở một nhà thùng nước mắm ngoài Phan Thiết. – Anh nói, chậm rãi. – Ba anh nợ tiền máy ghe, người ta tới siết. Anh nói với em là không muốn ám mùi mắm, vì anh không muốn em biết anh vô Sài Gòn là đi trả nợ. Anh nghĩ nói ghét nghề thì em giận, giận thì em quên nhanh hơn. Rồi anh đi học buổi tối. Rồi anh làm ở phòng kiểm tra chất lượng của một công ty thực phẩm. Mười năm, ngày nào anh cũng ngửi nước mắm. Ba bốn chục mẫu một ngày. Anh là người ở công ty đó ngửi ra mẫu nào có pha, mẫu nào không.

Tôi quay sang nhìn anh. Dưới ánh đèn mực xa xa, mặt anh không rõ, chỉ thấy cái sẹo ở cằm.

– Anh ghét mùi mắm mà làm cái nghề ngửi mắm mười năm. – Tôi nói, không biết mình đang giận hay đang buồn cười.

– Anh chưa bao giờ ghét. – Tuyển nói. – Anh chỉ nói dối một lần, rồi không biết cách nào rút lại.

– Mấy thùng chai không dưới gầm kệ nhà ông Bốn. – Tôi nói.

Anh im một lúc, rồi cười, cái cười ngượng nghịu của thằng con trai mười chín tuổi bị bắt quả tang.

– Phòng anh ở Sài Gòn có cái kệ. – Anh nói. – Ngày nào ngửi mẫu pha nhiều quá, mũi lờn, anh mở một cái chai ra ngửi lại cho nhớ mùi thật. Kiểm tra chất lượng thì phải có mẫu chuẩn, Ngọt à. Mẫu chuẩn của anh là chum số bảy.

Tôi đứng dậy, phủi cát ở quần. Tôi không muốn khóc trước mặt anh lần nữa, như mười hai năm trước tôi đã không khóc.

– Lời nói dối đó tốn của em mười hai năm đó anh Tuyển. – Tôi nói. – Giờ anh muốn rút lại thì rút bằng cái gì?

Anh không trả lời. Tôi đi về. Lần này tôi không ngồi cạnh chum số bảy tới sáng. Tôi ngủ một mạch, như người vừa đặt xuống một gánh nặng mà không biết mình đã gánh.

Sáng hôm sau, chị Hạ gọi điện. Giọng chị qua điện thoại khác hẳn qua lớp khẩu trang, nhanh và gọn:

– Ngọt ơi, chiều mai chị với anh Tuyển ghé lần nữa. Chị muốn làm một buổi nếm thử. Em chuẩn bị giúp chị mấy mẫu nước mắm nhà em, mỗi chum một chén. Bên chị mang theo vài mẫu khác để so. Tuyển sẽ nếm bịt mắt. Đó là ý của anh ấy, không phải của chị.

— Hết chương 2 —