Bài thứ nhất: Bước đi

Chương 1: Bài thứ nhất: Bước đi

Ngày đầu tiên gặp Cầm Thị Ưng, nữ quan Cao Thị Ngà đã phải nhặt một quả còn từ dưới gầm giường lên.

Quả còn bằng vải, to bằng nắm tay, khâu từ những mảnh vải đủ màu đỏ, vàng, xanh, chàm, đuôi buộc một dải tua dài. Nó lăn ra từ một tay nải vải thổ cẩm vứt dưới gầm giường, ngay khi Ngà vừa bước vào gian phòng của tân Chiêu nghi ở cung Thanh Thủy.

– A, chị nhặt giúp em rồi! – Một giọng con gái reo lên sau tấm rèm, rồi một cô gái chạy ra, chân đất, tóc búi lệch, mặc cái áo cóm đen hàng khuy bạc hình con bướm. – Em tìm nó từ sáng. Ở nhà em, mùa xuân con gái phải có quả còn mới. Không có thì ế chồng.

Ngà nhìn cô gái. Cô gái nhìn Ngà. Hai mươi năm làm nữ quan ở Thượng nghi cục, Ngà đã dạy lễ cho mười một vị phi tần mới vào cung. Chưa vị nào chạy chân đất ra đón bà.

– Bẩm Chiêu nghi, – Ngà nói, chậm rãi, và cúi chào đúng ba tấc như lệ định, – nô tỳ là Cao Thị Ngà, Thượng nghi cục cử đến dạy lễ cho Chiêu nghi. Từ hôm nay đến đêm Đại yến mừng xuân, còn ba mươi ngày.

Cầm Thị Ưng nhận lại quả còn, ôm vào ngực, nghiêng đầu nhìn Ngà như nhìn một con chim lạ.

– Chị dạy em cái gì?

– Bẩm, dạy Chiêu nghi đi.

– Em biết đi mà.

– Bẩm, Chiêu nghi biết đi kiểu mường Phiêng. Nô tỳ dạy Chiêu nghi đi kiểu kinh thành.

Mường Phiêng là một mường lớn trên miền núi phía Tây Bắc, cách kinh thành hai mươi ngày đường ngựa. Cha Ưng là tạo mường ở đó. Mùa thu năm ngoái, giặc cướp từ bên kia núi tràn sang, quân triều đình lên dẹp, tạo mường Phiêng đem quân giúp sức. Dẹp xong, triều đình muốn giữ lòng mường Phiêng, tạo mường muốn giữ lòng triều đình. Cách giữ lòng nhau xưa nay vẫn thế. Cô con gái út mười tám tuổi của tạo mường được đưa về kinh, phong Chiêu nghi, ở cung Thanh Thủy, xa điện Hoàng thượng nhất.

Ngà biết người ta cười. Cả lục cung đã cười từ ngày Ưng về. Họ cười giọng nói lơ lớ của cô, cười cái áo cóm bó sát, cười chuyện cô xin Ngự thiện phòng cho một chõ xôi nếp để ăn bốc. Huệ tần ở cung bên cạnh, người được Thái hậu khen là đoan trang nhất lục cung, đã đặt cho Ưng một cái tên: "cô Chiêu nghi chân đất". Cái tên ấy đi nhanh hơn ngựa trạm.

Ngà không cười. Ngà chỉ có ba mươi ngày.

Bài thứ nhất là bước đi. Ngà đặt một cái chén đầy nước lên đầu Ưng, bảo cô đi từ cửa đến bàn thờ. Đi không vung tay, váy không được bay, bước không dài quá nửa bàn chân. Chén nước đổ mười bảy lần. Lần thứ mười tám, Ưng đi đến nơi, chén không đổ, rồi cô ngồi phịch xuống sàn, cười đến chảy nước mắt.

– Ở nhà em, – Ưng nói, – con gái đi thế này thì người ta tưởng bị ốm. Lên nương mà đi thế này, đến chiều chưa tới.

– Bẩm, ở đây không có nương.

– Ừ. – Ưng thôi cười. Cô nhìn ra cửa sổ, nơi chỉ thấy tường cung đỏ và một khoảng trời vuông vức. – Ở đây không có nương.

Bài học thứ nhất xong vào ngày thứ năm. Ưng đi được như mọi phi tần trong cung. Chỉ có tay trái cô, khi đi, cứ vô thức đưa lên xoay xoay chiếc vòng bạc ở cổ tay phải.

Chiếc vòng ấy cũ, chạm hoa ban, đã mòn nhẵn ở chỗ xoay. Bạc không trắng mà ngả màu xám như mây trước mưa. Ngà đã để ý nó từ hôm đầu.

– Bẩm Chiêu nghi, – Ngà nói, – đêm Đại yến, Chiêu nghi phải đeo trang sức của cung. Vòng ngọc, trâm vàng, đúng phẩm cấp. Vòng này xin Chiêu nghi tháo ra.

Ưng ôm lấy cổ tay.

– Không tháo được đâu chị.

– Bẩm, lệ cung...

– Mẹ em đeo cho em lúc em lên đường. – Ưng nói. – Mẹ em bảo, bạc biết người. Ai có lòng xấu đến gần là bạc đen lại. Ở nhà em, đứa con gái nào đi lấy chồng xa cũng được mẹ cho một cái. Em mà tháo ra, mẹ em ở nhà sẽ biết.

Ngà định nói rằng bạc không biết người. Bạc là bạc. Nhưng bà nhìn bàn tay cô gái ôm chặt cổ tay, như ôm một thứ sắp bị giật đi, và bà không nói.

— Hết chương 1 —